به گزارش حیات به نقل از مهر، برگزاری مرحله نخست المپیاد زیستشناسی امسال با واکنش شماری از شرکتکنندگان، مدرسان و فعالان این حوزه همراه شده است. منتقدان معتقدند بخشی از سؤالات این آزمون نسبت به سالهای گذشته تفاوت محسوسی داشته، ابهام برخی پرسشها بیشتر بوده و سهم قابل توجهی از آزمون به تواناییهای ریاضی و محاسباتی اختصاص یافته است؛ موضوعی که به باور آنان میتواند بر ارزیابی دقیق دانش زیستشناسی دانشآموزان تأثیر گذاشته باشد.
در مقابل، مسئولان باشگاه دانشپژوهان جوان این انتقادها را وارد نمیدانند و تأکید دارند که دشواری، چالشبرانگیز بودن و سنجش توان تحلیل، از ویژگیهای ذاتی المپیاد است و طراحی سؤالات نیز توسط متخصصان این حوزه و بر اساس استانداردهای علمی انجام میشود.
انتقادها به شیوه طراحی آزمون
برخی مدرسان المپیاد زیستشناسی که سالها در زمینه آموزش دانشآموزان فعالیت داشتهاند، معتقدند آزمون امسال از نظر سبک طراحی با دورههای گذشته تفاوت قابل توجهی داشته است. به گفته آنان، سهم سؤالات محاسباتی و استدلالهای ریاضی بیش از حد انتظار بوده و همین مسئله باعث شده بسیاری از دانشآموزان با وجود تسلط بر مباحث زیستشناسی، نتوانند عملکرد واقعی خود را نشان دهند.
به اعتقاد این گروه، برخی پرسشها نیز از شفافیت کافی برخوردار نبوده و برداشتهای متفاوتی از آنها امکانپذیر بوده است. از همین رو، تعدادی از مدرسان خواستار بازبینی کلید سؤالات و بررسی دوباره پرسشهایی شدهاند که به گفته آنان قابلیت تفسیرهای مختلف دارند.
برخی دیگر نیز معتقدند زمان در نظر گرفته شده برای پاسخگویی با حجم محاسبات مورد نیاز برخی پرسشها تناسب نداشته و همین موضوع موجب شده بخشی از داوطلبان فرصت پاسخگویی به تمام سؤالات را از دست بدهند.
دغدغه دانشآموزان
در روزهای پس از برگزاری آزمون، تعدادی از شرکتکنندگان نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر از تجربه خود سخن گفتند. برخی از آنان اظهار کردند که برای حضور در المپیاد، ماهها زمان صرف مطالعه منابع تخصصی کرده بودند، اما هنگام آزمون با سؤالاتی مواجه شدند که به اعتقادشان بیش از آنکه دانش زیستشناسی را بسنجد، بر مهارتهای ریاضی و محاسباتی تکیه داشت.
برخی دیگر نیز معتقد بودند ابهام تعدادی از پرسشها موجب شده حتی دانشآموزان قوی نیز در انتخاب گزینه صحیح با تردید مواجه شوند.
در کنار این انتقادها، تعدادی از مدرسان نیز مدعی هستند اختلاف قابل توجهی میان کلید پیشنهادی برخی مدالآوران سالهای گذشته و کلید رسمی منتشرشده از سوی کمیته علمی وجود داشته است؛ موضوعی که از نگاه آنان میتواند نشانهای از وجود ابهام در برخی سؤالات باشد. البته تاکنون مستندات رسمی درباره میزان این اختلاف یا تأثیر آن بر نتایج آزمون منتشر نشده است.
پاسخ باشگاه دانشپژوهان جوان
در پی مطرح شدن این انتقادها، خبرنگار مهر موضوع را با سیدرضا حسینی، رئیس مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان و باشگاه دانشپژوهان جوان، در میان گذاشت.
وی با قدردانی از طرح این دغدغهها گفت: طبیعی است که پس از برگزاری آزمونهای المپیاد، دیدگاهها و نقدهایی مطرح شود و این موضوع در سالهای گذشته نیز سابقه داشته است. با این حال، باید توجه داشت که طراحی سؤالات توسط کمیتههای علمی هر رشته انجام میشود و اعضای این کمیتهها از متخصصان همان حوزه هستند.
حسینی افزود: اعضای کمیته علمی المپیاد زیستشناسی را مدالآوران المپیادهای جهانی، استادان دانشگاه و افراد باسابقه در این حوزه تشکیل میدهند و فرآیند طراحی سؤالات بر اساس معیارهای علمی و با بررسیهای متعدد انجام میشود.
«سخت بودن آزمون، ویژگی المپیاد است»
رئیس باشگاه دانشپژوهان جوان درباره انتقادها نسبت به دشواری آزمون گفت: یکی از ویژگیهای اصلی المپیاد، ایجاد تمایز میان داوطلبان است. در شرایطی که حدود هزار و ۵۰۰ دانشآموز در آزمون شرکت میکنند و تنها حدود ۴۰ نفر به مرحله بعد راه مییابند، طبیعی است که سؤالات باید قدرت تحلیل و توان علمی داوطلبان را بهصورت دقیق ارزیابی کند.
وی افزود: اگر سؤالات صرفاً بر محفوظات یا دانستههای مستقیم تکیه داشته باشند، عملاً تفاوت چندانی با آزمونهای عادی یا کنکور نخواهند داشت؛ در حالی که فلسفه المپیاد، شناسایی دانشآموزانی است که توانایی تحلیل، استدلال و حل مسائل پیچیده را دارند.
پاسخ به انتقاد درباره سهم ریاضی در آزمون
یکی از مهمترین محورهای اعتراضها، تأکید برخی سؤالات بر محاسبات و مهارتهای ریاضی بود.
حسینی در اینباره گفت: اینکه در یک دوره بخشی از سؤالات بر توان تحلیل، محاسبات یا مهارتهای میانرشتهای تأکید بیشتری داشته باشند، به معنای خروج آزمون از استانداردهای علمی نیست.
وی ادامه داد: در المپیادهای علمی، صرف دانستن مطالب کتاب کافی نیست و دانشآموز باید بتواند از دانستههای خود برای تحلیل مسائل جدید استفاده کند. به همین دلیل، مهارتهای استدلال، تحلیل و حتی محاسبات نیز بخشی از توانمندیهایی است که در چنین رقابتهایی مورد ارزیابی قرار میگیرد.
رئیس باشگاه دانشپژوهان جوان تأکید کرد: ممکن است در یک سال سهم مباحث محاسباتی بیشتر باشد و در سال دیگر، موضوعاتی مانند جانورشناسی، گیاهشناسی یا مهارتهای آزمایشگاهی پررنگتر شوند. این تغییرات بخشی از ماهیت رقابتهای علمی است.
درباره ادعای غیراستاندارد بودن سؤالات
حسینی در پاسخ به این پرسش که آیا انتقادهای مطرحشده نشاندهنده وجود اشکال در آزمون است، گفت: اگر خطای علمی یا اشتباه در طراحی سؤالات وجود داشته باشد، طبیعتاً باید بررسی و اصلاح شود، اما آنچه تاکنون مطرح شده بیشتر به دشواری، زمانبر بودن یا سبک طراحی سؤالات مربوط میشود و این موارد الزاماً به معنای غیراستاندارد بودن آزمون نیست.
وی افزود: ارزیابی کیفیت علمی سؤالات بر عهده اعضای کمیته تخصصی است و قضاوت درباره استاندارد بودن یا نبودن آزمون باید بر اساس شاخصهای علمی انجام شود.
پاسخ به شایعات درباره لو رفتن سؤالات
در روزهای اخیر، همزمان با انتشار انتقادها، شایعاتی نیز درباره احتمال لو رفتن سؤالات در فضای مجازی مطرح شد.
رئیس باشگاه دانشپژوهان جوان این ادعا را رد کرد و گفت: تاکنون هیچ مستند یا گزارشی که چنین ادعایی را تأیید کند، وجود نداشته است. فرآیند طراحی، نگهداری و انتقال سؤالات با ضوابط امنیتی مشخص انجام میشود و هر سال نیز چنین شایعاتی مطرح میشود، اما هیچکدام تاکنون به تأیید نرسیده است.
وی اضافه کرد: شباهت برخی سؤالات با منابع علمی یا آزمونهای سالهای گذشته، موضوعی طبیعی است؛ زیرا در آزمونهای معتبر علمی جهان نیز ایدههای مشترک یا الگوهای مشابه طراحی سؤال وجود دارد.
موفقیتهای بینالمللی
حسینی با اشاره به عملکرد تیم المپیاد زیستشناسی ایران در رقابتهای جهانی اظهار کرد: تیم ایران در سال گذشته موفق به کسب رتبه سوم جهان شد و این موفقیت نشان میدهد ساختار علمی المپیادهای کشور در سطح قابل قبولی قرار دارد.
وی افزود: هدف نهایی، انتخاب دانشآموزانی است که بتوانند در رقابتهای بینالمللی موفق باشند و به همین دلیل، آزمونها باید تواناییهای مختلف علمی آنان را ارزیابی کنند.
انتظار برای بررسی اعتراضها
با وجود توضیحات ارائهشده از سوی مسئولان، بخشی از دانشآموزان و مدرسان همچنان خواستار بررسی دوباره برخی پرسشها و کلید پاسخها هستند. آنان معتقدند بازبینی سؤالاتی که نسبت به آنها ابهام مطرح شده، میتواند به افزایش اعتماد عمومی نسبت به فرآیند برگزاری المپیاد کمک کند.
در مقابل، مسئولان باشگاه دانشپژوهان جوان تأکید دارند که اعتراضها در مراحل مختلف المپیاد موضوع تازهای نیست و هر سال پس از اعلام نتایج نیز درخواستهای متعددی برای بازبینی مطرح میشود، اما صرف ثبت اعتراض به معنای وجود ایراد در آزمون نیست.
در نهایت، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، حفظ اعتماد دانشآموزان مستعد به سازوکار علمی المپیادهاست. از یک سو، شرکتکنندگان انتظار دارند سؤالات از شفافیت، عدالت و تناسب کافی با اهداف آموزشی برخوردار باشد و در صورت وجود ابهام، امکان بررسی مجدد فراهم شود. از سوی دیگر، برگزارکنندگان نیز معتقدند دشواری و تنوع در شیوه طراحی سؤالات، لازمه انتخاب برترین استعدادهای علمی کشور است.
به نظر میرسد بررسی دقیق اعتراضهای ثبتشده، اعلام شفاف نتایج این بررسیها و اطلاعرسانی درباره معیارهای طراحی سؤالات، بتواند به کاهش ابهامها و تقویت اعتماد جامعه علمی نسبت به فرآیند برگزاری المپیادهای علمی کشور کمک کند.
انتهای پیام//
نظر شما