به گزارش حیات به نقل از ایرنا، گاهی تاریخ یک سرزمین را نه در کتابها، بلکه در چشمان آخرین بازماندگانش میتوان خواند. یوزپلنگ آسیایی، سریعترین دونده خشکی، روزگاری فرمانروای دشتهای پهناور آسیا بود، از شرق قاره تا قلب خاورمیانه، روزگاری تمام آسیا قلمروش بود، امروز اما سکوت بر بسیاری از آن زیستگاهها سایه انداخته و تنها در ایران، آخرین نفسهای این گونه باشکوه به گوش میرسد، کمتر از ۳۰ قلاده یوز، آخرین امید قارهای هستند که زمانی خانه امن این شکارچی بیهمتا بود.
یوزپلنگ آسیایی، یکی از نادرترین گوشتخواران جهان، اکنون به نمادی از بحران تنوع زیستی تبدیل شده است. این گونه که زمانی در بخش وسیعی از آسیا از جمله ایران، هند، پاکستان، افغانستان، کشورهای آسیای مرکزی و بخشهایی از شبه جزیره عربستان زندگی میکرد، طی دهههای گذشته به دلیل تخریب زیستگاه، کاهش طعمه، شکار غیرقانونی و توسعه فعالیتهای انسانی، یکی پس از دیگری ناپدید شدند.
امروز ایران آخرین پناهگاه طبیعی یوز آسیایی در جهان به شمار میرود. دشتهای وسیع استانهای سمنان، یزد و خراسان جنوبی، آخرین مامن این گونه ارزشمند هستند، مناطقی که هر سال با تهدیدهای تازهای مانند جادهسازی، تصادف با خودروها، چرای بیرویه دام، حضور سگهای گله و خشکسالی روبهرو میشوند.
برآوردها نشان میدهد که جمعیت یوز آسیایی به کمتر از ۳۰ قلاده رسیده، عددی که زنگ خطر انقراض را بیش از هر زمان دیگری به صدا درآورده است، این آخرین آمار از حضور این موجود باشکوه در پهنه سرزمین ما است، در چنین جمعیت کوچکی، هر تولهای که متولد میشود، هر مادهای که زنده میماند و هر یوزی که از خطر جاده یا شکار نجات پیدا میکند، ارزشی غیر قابل وصف دارد زیرا میتواند آینده یک گونه را رقم بزند.
در سالهای اخیر، سازمان حفاظت محیطزیست با همکاری محیطبانان، کارشناسان و تشکلهای مردمی اقداماتی مانند پایش مستمر زیستگاهها، نصب دوربینهای تلهای، ایمنسازی بخشی از جادههای حادثهخیز، افزایش آگاهی عمومی و حفاظت از طعمههای یوز را در دستور کار قرار داده است. با این حال، متخصصان معتقدند که موفقیت این برنامهها بدون مشارکت مردم، حمایت مستمر دولت و تامین منابع مالی کافی امکانپذیر نخواهد بود.
باید بدانیم که یوزپلنگ آسیایی تنها یک گونه جانوری نیست بلکه بخشی از هویت طبیعی ایران و میراث مشترک بشریت است، اگر آخرین یوزهای ایران از بین بروند، جهان برای همیشه یکی از شگفتانگیزترین گونههای حیات وحش خود را از دست خواهد داد، فقدانی که دیگر هیچ برنامه حفاظتی قادر به جبران آن نخواهد بود.
یوزپلنگ نهتنها یک گونه جانوری، بلکه نبض تپنده امنیت زیست بوم ایران است، گونهای که امروز بر لبه پرتگاه انقراض ایستاده است، هر یک از این یوزها امانتی الهی و بخشی از شناسنامه ایرانزمین هستند که بقای آنها با دانش، آگاهی و مشارکت تکتک ما گره خورده است، بیایید برای حراست از این آخرین بازماندگان، به مسئولیت ملی خود عمل کنیم.
واقعیت تلخ این است که با گذشت بیش از ۵۰ سال، این گونه از تمامی کشورهای همسایه و سراسر قاره آسیا رخت بربسته و تنها در خاک عزیزمان، ایران، هنوز فرصتی برای بقا، احیا و بازگشت به حیات دارد، این موقعیتی استثنایی و در عین حال بسیار حساس است، زیرا سرنوشت این گونه ارزشمند اکنون بیش از هر زمان دیگری به اراده، آگاهی و مدیریت ما در این مرز و بوم وابسته است.
شاید هنوز فرصت باقی باشد، فرصتی برای اینکه آخرین دونده آسیا همچنان بر دشتهای ایران بتازد و نسلهای آینده نیز شکوه این میراث بیبدیل را نه فقط در قاب عکسها، بلکه در طبیعت زنده کشورشان ببینند، در این میان یکی از تهدیدات این گونه به ویژه در فصا تابستان که سفرهای تابستانی زیاد می شود برخورد یوزها با خودروهای عبوری جاده عباس - میامی است که از وسط زیستگاه اصلی آنها در توران می گذرد که سازمان حفاظت محیط زیست برای کاهش تلفات طرح ویژه پایش زیستگاه یوزایرانی در محور میامی–عباسآباد را با مشارکت چند استان آغاز کرده است.
به گزارش روابط عمومی سازمان حفاظت محیط زیست، سعید یوسفپور مدیرکل حفاظت محیطزیست استان سمنان از اجرای طرح ویژه پایش محور میامی - عباسآباد با هدف کاهش تلفات جادهای یوزپلنگ ایرانی خبر داد و گفت: این طرح با مشارکت نیروهای محیطزیست چند استان، دستگاههای اجرایی و نیروهای مردمی، گستردهترین عملیات پایش این محور در آستانه پیک سفرهای تابستانی در حال اجرا است.
وی اظهار کرد: طرح ویژه یک هفتهای پایش محور میامی - عباسآباد با هدف حفاظت از جمعیت یوزپلنگ ایرانی و پیشگیری از تلفات جادهای این گونه ارزشمند آغاز شده است، این محور به دلیل عبور از قلب زیستگاه یوزپلنگ آسیایی، یکی از حساسترین نقاط کشور از نظر احتمال وقوع تصادفات حیاتوحش به شمار میرود.
وی افزود: پیش از این، پایش این محدوده عمدتاً توسط محیطبانان پاسگاههای عباسآباد و میامی انجام میشد، اما در این طرح، نیروهای ادارهکل حفاظت محیط زیست استان سمنان نیز به تیمهای عملیاتی اضافه شدهاند، همچنین حدود یک هفته گذشته، همکارانی از ادارات کل حفاظت محیطزیست استانهای خراسان شمالی و اصفهان نیز به این عملیات ملحق شدهاند و استان اصفهان با یک اکیپ کامل و مجهز در منطقه حضور دارد.
یوسفپور با اشاره به افزایش حجم سفرها در هفته پیشرو گفت: همزمان با آغاز پیک تردد، نیروهایی از استانهای خراسان شمالی، خراسان رضوی، خراسان جنوبی، قم، لرستان، اصفهان، مازندران و تهران نیز به این طرح خواهند پیوست تا تعداد دفعات و ساعات پایش در طول شبانهروز افزایش یابد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان تصریح کرد: در این طرح، محور عباسآباد تا کاروانسرای میاندشت و همچنین محدوده کاروانسرای میاندشت تا سهراهی زیدر توسط هشت گروه ثابت به صورت مستمر پایش میشود و ۶ خودروی سیار نیز بهطور مداوم بین این گروهها در حال تردد هستند. نقاط پرخطر و دارای سابقه تصادف نیز با تمرکز و زمان بیشتری تحت پایش قرار میگیرند.
وی با اشاره به اینکه این اقدامات در طول سال توسط محیطبانان منطقه و به صورت مستمر انجام میگیرد، تاکید کرد: بخشی از نیروهای مردمی از جمله آفرودسواران، طبیعتگردان و حافظان محیطزیست نیز برای شرکت در این پایش میدانی اعلام آمادگی کرده اند.
وی ادامه داد: علاوه بر پایش میدانی، برنامه اطلاعرسانی چهرهبهچهره به رانندگان در محدوده پاسگاه میامی تا عباسآباد در دستور کار قرار گرفته است و تلاش میکنیم با همکاری اپراتورهای تلفن همراه، پیامهای هشداردهنده نیز از طریق پیامک برای رانندگان ارسال شود.
یوسفپور با قدردانی از همکاری دستگاههای اجرایی استان تصریح کرد: با تأکید ویژه استاندار سمنان، ستاد حملونقل استان تشکیل شده و دستگاههایی از جمله جمعیت هلالاحمر، پلیس راهور و ادارهکل راهداری و حملونقل جادهای آمادگی کامل خود را برای مشارکت در اجرای این طرح اعلام کردهاند. همچنین از ظرفیت نیروهای محلی نیز بهطور گسترده بهره گرفته شده است.
وی پیشبینی کرد که در اوج اجرای این طرح و همزمان با پیک سفرهای هفته آینده، بیش از ۱۰۰ نفر از نیروهای دولتی و مردمی در عملیات پایش این محور مشارکت داشته باشند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان گفت: برای پشتیبانی از این طرح، بخشی از تجهیزات و نیازمندیهای اکیپهای عملیاتی با حمایت صندوق ملی محیط زیست و از محل اعتبارات مسئولیتهای اجتماعی تأمین شده است تا عملیات حفاظت و پایش با آمادگی و اثربخشی بیشتری انجام شود.
نظر شما