** شکل گیری:---------------------جنگ جهانی دوم در سپتامبر 1945میلادی پایان یافت، جنگی که بسیاری از کشورهای دنیا را درگیر خویش کرد و خسارات جبران ناپذیری را بر پیکره جهان وارد ساخت، این جنگ از مرگبارترین نبردهای تاریخ زندگی بشر به شمار می رود که بیش از 50 میلیون نفر کشته بر جای گذاشت.پس از جنگ جهانی دوم ساختارهای زیربنایی و صنعتی اروپا ویران و همچنین با تقسیم آلمان و نفوذ شوروی در اروپای شرقی این قاره به دو نیمه تقسیم و زمینه ساز تشکیل جنگ سرد شد، سال ها بعد در اوج جنگ سرد و فضای دوقطبی بین غرب و شرق، کشورهایی قد علم کردند که خود را در زیر مجموعه هیچ کدام از دو قطب قرار نمی دادند، این کشورها که بیشتر در دو قاره آسیا و آفریقا قرار داشتند، به منظور حفظ استقلال و بی طرفی خود تصمیم گرفتند به اتحاد و تشریک مساعی با یکدیگر در سیاست های خارجی در سطح بین الملل برسند.به منظور برقراری این اتحاد نخست لازم بود هیچ کشوری عضو پیمان های نظامی ناتو، ورشو و همچنین پیمان های منطقه ای نظامی مانند سنتو و سیتو نباشد. کشورهایی همچون هند، اندونزی، مصر و یوگسلاوی سابق که تازه از استعمار رهایی یافته بودند؛ بنیانگذار شکل گیری این اندیشه شدند.تفکر پایه گذاری این گروه نخست در آوریل 1954میلادی در پایتخت سریلانکا در دیدار گروهی از کشورهای آسیایی شکل گرفت، سپس در سال بعد در باندوگ اندونزی، نخستین اجلاس مشترک کشورهای آسیایی و آفریقایی تشکیل شد. این کنفرانس یک اجتماع جهان سومی به شمار می‌رفت که برای نخستین بار کشورهای نوخواسته آسیایی و آفریقایی را گرد هم ‌آورد و با رهبری جواهر لعل نهرو نخست وزیر وقت هند برگزار و مقدمه‌ای بر شکل گیری نهضت عدم تعهد شد، که در آن 29 کشور با جمعیتی بالغ بر یک میلیارد و 150 میلیون نفر شرکت داشتند. در پایان این کنفرانس شرکت کنندگان با صدور یک قطعنامه پایانی، علیه استعمار و استثمار با یکدیگر متحد شدند.در این اجلاس بر سر اصولی همچون احترام به حق حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها، عدم تجاوز یا تهدید و احترام به اهداف و اصول منشور سازمان ملل متحد به توافق رسیدند و زمینه برای برپایی نخستین اجلاس جنبش عدم تعهد با حضور 25 کشور در1961 میلادی در بلگراد یوگسلاوی فراهم آمد، در 1961 میلادی نخستین اجلاس سران عدم تعهد با حضور مارشال یوسیپ بروز تیتو رهبر یوگسلاوی، قوام نکرومه رهبر غنا، جمال عبدالناصر رییس جمهوری مصر، جواهر لعل نهرو نخست وزیر هند و احمد سوکارنو رهبر استقلال اندونزی در کنفرانسی در بلگراد برگزار شد و جنبش عدم تعهد رسما موجودیت خود را اعلام کرد.** ساختار و اعضا---------------------------جنبش غیر متعهدها دارای اساسنامه مدون و یا یک مقر دایمی نیست و تصمیم های اصلی نیز در اجلاس سران کشورهای عضو این جنبش اتخاذ می‌شود. این جنبش هر سه سال یکبار در سطح سران کشورهای عضو نشست برگزار می کند و پیش از برگزاری اجلاس سران نیز جلسه ای در سطح وزیران تشکیل می دهد. ریاست جنبش، امور اجرایی و همچنین هزینه اجلاس در هر دوره برعهده کشور میزبان است.اکنون این جنبش 120 عضو از قاره آفریقا، آسیا، آمریکای لاتین و اروپا دارد،همچنین 18 کشور و 10 سازمان نظیر سازمان ملل، سازمان همکاری اسلامی و اتحادیه عرب از اعضای ناظر این جنبش محسوب می شوند.جنبش عدم تعهد برای هماهنگی بین کشورهای عضو خود و اجرای مصوبات، دفتر هماهنگی تاسیس کرده است که این دفتر در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در سطح نمایندگان دایم کشورها نزد سازمان ملل و همچنین در سطح وزیران خارجه جلسه ای تشکیل می دهد. این جنبش تا کنون 15 نشست در سطح سران برگزار کرده است.ایران پیش از انقلاب به علت عضویت در پیمان منطقه ای بغداد(پیمان سنتو) نمی توانست به عضویت جنبش عدم تعهد در آید، اما با پیروزی انقلاب اسلامی و خروج از این پیمان، در ششمین نشست سران جنبش عدم تعهد در هاوانا، عضو این سازمان شد. این جنبش در عرصه سازمان ملل و آژانس بین المللی انرژی اتمی بیشترین حمایت را از فعالیت های هسته ای ایران داشته است.** دستاوردها-------------------جنبش عدم تعهد در دور نگه داشتن بسیاری از کشورهای عضو از رقابت قدرت‌های بزرگ، موفقیت شایانی داشته، به طوری که عدم همکاری دولت‌های غیرمتعهد در چهارچوب اتحادیه‌های نظامی با ابرقدرت‌ها، سبب کاهش قابل توجه تنش های بین‌المللی درموقعیت های مختلف شده است.گروه غیرمتعهدها در سازمان ملل متحد، بویژه در مجمع عمومی به عنوان یک گروه تصمیم گیرنده مهم در این نهاد بین‌المللی بشمار می‌رود. این استراتژی تاکنون در بسیاری از موارد توانسته است، اعضا را بر اساس اهداف و اصول جنبش هدایت کند.البته این جنبش باید از گروه‌ بندی های داخلی زیاد برای همسویی کامل و مشترک در قبال تصمیم گیریهای غیر قانونی قدرت‌های بزرگ پرهیز کند. درغیر این صورت منافع عمومی و همگانی اعضا و به تبع آن، منافع کل نهضت تحت الشعاع قرار می گیرد.** 15 اجلاس جنبش------------------------------جنبش غیر متعهدها از ابتدای شکل گیری تا به حال 15 نشست برگزار کرده است. سرفصل اهم رویدادها و تحولات مرتبط با نشست ها و تصمیم های اتخاذ شده حاصل از آنها، به شرح ذیل است:** نشست اول یوگسلاوی‌‌نخستین اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد در اول سپتامبر 1961در بلگراد با حضور 25 کشور تشکیل شد. این کنفرانس با توجه به اوضاع جهان در آن برهه زمانی که تحت تاثیر جنگ سرد و همچنین افزایش تنش و برخوردهای جهانی بود و بیم آن می رفت که جنگ جهانی دیگری رخ بدهد، اعضای جنبش بیشتر تمرکز خود را بر حفظ صلح، امنیت جهانی و همکاری های بین‌المللی معطوف کردند.** نشست دوم مصردومین اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد از پنجم تا دهم اکتبر 1964 با حضور 47 کشور و با شرکت اعضای جدید که از کشورهای تازه استقلال‌یافته بودند، در قاهره پایتخت مصر برگزار شد، در این اجلاس موضوع هایی همچون بحران های جامعه جهانی، چگونگی یافتن راهی به منظور تامین و برقراری صلح مورد بررسی قرار گرفت.** نشست سوم زامبیاسومین اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد شش سال پس از اجلاس قاهره از هشتم تا دهم سپتامبر 1970در لوزاکا پایتخت زامبیا با حضور 53 عضو تشکیل شد، علت تعویق این اجلاس به دلیل شرایط خاص جامعه جهانی در آن مقطع زمانی بود. در این کنفرانس اعضا به موضوع هایی همچون حفظ صلح و امنیت بین‌المللی، ضرورت استقلال تمامی ملت ها به ویژه مستعمره های پرتغال در جنوب آفریقا پرداختند. شرکت کنندگان این نشست همچنین از افزایش شکاف میان کشورهای ثروتمند و فقیر اظهار تاسف کردند؛ کاهش سهم صادرات کشورهای در حال توسعه در دهه‌های 50 و 60 میلادی نیز از دیگر موارد مورد بررسی در این اجلاس بود.** نشست چهارم الجزایرچهارمین اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد با حضور 75 عضو از پنجم تا نهم سپتامبر 1973 در الجزیره برگزار شد. در این اجلاس مواردی همچون تبعیض نژادی در آفریقای جنوبی، کامبوج، رودزیا و ‌کره مورد بررسی قرار گرفت. از دیگر موضوع های این اجلاس نیز می توان به حقوق دریاها و مواد مخدر اشاره کرد، همچنین روابط کشورهای پیشرفته و در حال توسعه، انتقال تکنولوژی و سیستم بین‌المللی مالی و پولی از موارد مطرح بود.** نشست پنجم سریلانکاپنجمین کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد از 16تا 19 اوت 1976در کلمبو پایتخت سریلانکا با حضور 86 کشور عضو برگزار شد. در این اجلاس غیرمتعهدها خواستار پایان رقابت ها در اقیانوس هند شدند، همچنین بر سر تصاحب کرسی های دفتر هماهنگی جنبش عدم تعهد که تعداد آن از 17 عضو به 25عضو افزایش یافته بود، رقابت شدیدی صورت پذیرفت.** نشست ششم کوباششمین کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد از سوم تا هفتم اکتبر 1979در هاوانا پایتخت کوبا برگزار شد. جمهوری اسلامی ایران در این نشست توانست به طور رسمی عضو جنبش عدم تعهد شود. موضوع های اساسی و مهم در این نشست را می توان؛ بررسی اوضاع وقت خاورمیانه، پیشنهاد کنارگذاشتن مصر از این جنبش به دلیل امضای قرارداد صلح کمپ‌دیوید با رژیم صهیونیستی، عضویت کامبوج و اوضاع و احوال اقتصادی جامعه جهانی عنوان کرد، همچنین بخشی از بیانیه پایانی این اجلاس به پیروزی انقلاب مردم ایران و برکناری رژیم پهلوی اختصاص داده شد.*‌* نشست هفتم دهلی‌نوهفتمین اجلاس سران عدم تعهد در مارس 1983در دهلی‌نو با حضور 99 کشور برگزار شد. این نشست قرار بود در بغداد برپا شود اما به دلیل جنگ ایران و عراق محل آن با موافقت وزرای خارجه عدم تعهد تغییر کرد و دهلی نو میزبان این دوره از نشست ها شد. در این اجلاس به مسایلی همچون نقش جنبش در خلع سلاح جهانی، حفظ بقا و همزیستی مسالمت آمیز در دوران سلاح های هسته ای پرداخته شد و از ابر قدرت ها خواسته شد با امضای یک کنوانسیون بین المللی، استفاده یا تهدید به توسل به سلاح هسته ای در هر شرایطی ممنوع شود، همچنین تولید و استقرار سلاح های هسته ای به پایان رسد. اعضا در این اجلاس سیاست آمریکا در خاورمیانه، آمریکای مرکزی و جنوب آفریقا را محکوم کردند و خواستار خروج نیروهای خارجی از کره جنوبی و افغانستان شدند. شرکت کنندگان در این اجلاس کشتار مردم بی دفاع و غیرمسلح فلسطین را نیز محکوم کردند.** نشست هشتم زیمبابوه‌هشتمین اجلاس سران عدم تعهد همزمان با بیست و پنجمین سال تاسیس این جنبش از اول تا ششم سپتامبر 1986در حراره پایتخت زیمبابوه برگزار شد. اعضای این نشست امریکا را به خاطر اعمال تروریستی محکوم کردند و خواهان پایان بخشیدن به عملیات تروریستی در سراسر دنیا شدند، همچنین شرکت کنندگان از همه کشورهای جهان خواستند تا در اعمال تحریم های اقتصادی علیه دولت آفریقای جنوبی مشارکت داوطلبانه داشته باشند. ایران نیز به مصوبه اجلاس که درباره جنگ عراق علیه ایران بود، اعتراض کرد و خواستار محفوظ نگاه داشتن حق جمهوری اسلامی شد. در این مصوبه به مسوولیت دولت صدام به عنوان متجاوز بین المللی در شروع و ادامه جنگ اشاره ای نشده بود.امنیت جهانی و موضوع فلسطین، از محورهای دیگر مطرح در این اجلاس بود.** نشست نهم یوگسلاوی‌نهمین اجلاس سران عدم تعهد از چهارم تا هفتم سپتامبر 1989برای دومین بار در بلگراد یوگسلاوی با حضور 102 کشور برگزار شد. این اجلاس همزمان با تحولات عمده و اساسی در نظام دوقطبی و پایان جنگ سرد بود. بیانیه پایانی این اجلاس بر ضرورت حل مسایل از طریق مذاکره و ترک روش های مقابله ای تاکید و اقدام ایالات متحده آمریکا مبنی بر سرنگونی هواپیمای مسافربری جمهوری اسلامی را محکوم کرد. همچنین اعضای جنبش از افزایش تروریسم به ویژه تروریسم دولتی ابراز نگرانی کردند. در بخشی از این بیانیه حقوق ملت ها در راه مبارزه برای استقلال و غلبه بر استعمار، نژادپرستی، اشغال خارجی و اشکال دیگر سلطه مورد تایید قرار گرفت و در ادامه این قطعنامه تروریسم و قاچاق مواد مخدر محکوم شد. این نشست همچنین از برقراری آتش بس میان ایران و عراق ابراز خشنودی و از قطعنامه 598 و تلاش های دبیرکل سازمان ملل حمایت کرد. این اجلاس خواستار به رسمیت شناختن دولت جدید فلسطین از طرف تمامی کشورها شد و بر ضرورت خروج رژیم صهیونیستی از مناطق اشغالی تاکید کرد، همچنین اقدام های کمیته سه جانبه عرب را مورد حمایت قرار داد و تجاوزهای رژیم صهیونیستی علیه لبنان و ادامه اشغال بخشی از جنوب این کشور را محکوم کرد و در ارتباط با مساله افغانستان از طرفین درگیر خواست تا برای تشکیل یک دولت چند جانبه که نماینده تمامی اقشار ملت افغانستان باشد، به مذاکره بپردازند.** نشست دهم اندونزی‌اجلاس دهم سران جنبش عدم تعهد از 28 اوت 1992در جاکارتا پایتخت اندونزی آغاز به کار کرد. موضوع هایی همچون تغییر نظام حاکم بر روابط بین‌الملل و چگونگی برخورد جنبش با آن مورد بررسی قرار گرفت. همچنین اعضا نگرش خود در مقابل وضعیت جدید جهانی را مطرح کردند و در پایان به این نتیجه رسیدند که جنبش عدم تعهد علاوه بر موفقیت در پاسداری از هویت خویش توانسته است اعضا را آماده مقابله با رخدادهای جدید جهان کند. این اجلاس یک برهه مهم و حساس در طول فعالیت جنبش به شمار می رفت زیرا ضرورت ادامه کار این جنبش و افزایش نقش آن در تحولات بین‌المللی در دوران پس از جنگ سرد مشخص شد. موضوع هایی نظیر مسایل آسیای جنوب شرقی، افغانستان، درگیری اعراب و رژیم صهیونیستی، لبنان، بوسنی، آفریقای‌جنوبی دراین اجلاس بررسی شد و مواردی مانند مبارزه با قاچاق موادمخدر، تروریسم و استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای در این نشست مطرح و مورد تایید اعضا قرار گرفت.** نشست یازدهم کلمبیایازدهمین اجلاس سران جنبش عدم تعهد از 18 تا 20 اکتبر 1995در شهر کارتاهنا در کلمبیا برگزار شد. تمرکز اصلی این اجلاس بر روی نقش جنبش پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی متمرکز بود. همچنین اجلاس عدم تعهد به تقاضای عضویت کاستاریکا پاسخ رد داد و خواستار خلع سلاح هسته ای و ممنوعیت آزمایش های هسته ای در جهان و گسترش مناطق عاری از سلاح های هسته ای شد. از دیگر موضوع ها در این نشست درخواست ایجاد اصلاحات در سازمان ملل بود. همچنین در بیانیه پایانی اجلاس جنبش عدم تعهد مواردی چون پنجاهمین سالگرد تاسیس سازمان ملل، مبارزه با تروریسم، تقویت روند صلح امور بشر دوستانه، حفظ محیط زیست و بررسی شاخص های اقتصاد جهانی مطرح شد.** نشست دوازدهم آفریقای جنوبی‌دوازدهمین اجلاس سران عدم تعهد از 29 اوت تا 3 سپتامبر 1998با حضور 114 کشور در شهر دوربان آفریقای جنوبی برگزار شد. اعضا در این اجلاس به مواردی چون نقش جنبش عدم تعهد در جهان، گفتگوی تمدن ها، تجدید ساختار سازمان ملل، وضعیت مالی سازمان ملل پرداختند، همچنین موضوع هایی نظیر تروریسم، بدهی‌های خارجی، محیط زیست و توسعه، علوم و تکنولوژی، کشورهای کمتر توسعه‌یافته، نژادپرستی، تبعیض‌نژادی و موادمخدر نیز مورد بررسی قرار گرفت.** نشست سیزدهم مالزی‌سیزدهمین اجلاس سران عدم تعهد از 20 تا 25 فوریه 2002 در کوالالامپور پایتخت مالزی برگزار شد. سران اجلاس به مسایلی همچون حل مشکل فلسطین از راههای مسالمت آمیز، خروج سریع نیروهای رژیم صهیونیستی از اراضی اشغالی پرداختند و از اعمال سیاست غیرانسانی این رژیم علیه فلسطینیان ابراز نگرانی کردند. همچنین نگرانی خود را نسبت به تهدید بروز جنگ در عراق اعلام و به نابودی سلاح های کشتارجمعی عراق نیز توجه کرد. علاوه براین غیرمتعهدها خواستار لغو تحریم ها علیه عراق ، پس از تکمیل روند خلع سلاح این کشور شدند.از دیگر موضوع های این اجلاس می توان به فعالیت های غیرانسانی رژیم صهیونیستی علیه مردم فلسطین؛ ضرورت توسعه اجتماعی در کشورهای عضو، مهاجرت و توسعه جهان، حقوق بشر، قوانین و مسایل بشردوستانه، مساله نژادپرستی و کنترل بین المللی مواد مخدر اشاره کرد.** نشست چهاردهم کوباچهاردهمین اجلاس سران از 20 تا 25 سپتامبر 2006 در هاوانا پایتخت کوبا برگزار شد. در این دوره با تصویب وزرای خارجه کشورهای عضو جنبش عدم تعهد، تعداد کشورهای عضو این جنبش از 116 کشور به 118 کشور افزایش یافت. سران غیرمتعهدها با صدور بیانیه جداگانه ای به موضوع هسته ای ایران پرداختند و تنها راه حل و فصل موضوع هسته ای ایران را از سرگیری مذاکرات بدون پیش شرط عنوان کردند. همچنین در بیانیه این اجلاس بر پیوستن رژیم صهیونیستی به معاهده منع تولید و گسترش سلاح های کشتار جمعی تاکید مجدد و از دستیابی ایران به فناوری صلح آمیز هسته ای حمایت شد. شرکت کنندگان دراین اجلاس همچنین خواستار خروج ارتش رژیم صهیونیستی از غزه شدند.** نشست پانزدهم مصرپانزدهمین اجلاس سران جنبش عدم تعهد از 11 الی‌ 16 ژوئیه 2009 با حضور نمایندگان 107 کشور در شرم الشیخ مصر برگزار شد. در این اجلاس اعضا به درخواست آرژانتین و شورای صلح جهانی برای عضویت ناظر در جنبش عدم تعهد پاسخ مثبت دادند. اعضای این جنبش در بیانیه پایانی نشست خود در شرم الشیخ با اشاره به موضوع فلسطین نگرانی شدید خود را درباره بن بست خطرناک در روند صلح در خاورمیانه مطرح و سازش ناپذیری و سیاست های غیرقانونی رژیم صهیونیستی را محکوم کردند. همچنین اعلام داشتند که اوضاع جهان کنونی با چالش های بزرگ در زمینه صلح و امنیت، توسعه اقتصادی و پیشرفت های اجتماعی روبرو و برای این جنبش ضروری است به ارتقا چند جانبه گرایی ادامه دهد و برای این منظور باید با تقویت نقش مرکزی خود در سازمان ملل متحد از جمله در زمینه زمامداری جهانی، دفاع از منافع کشورهای در حال توسعه و جلوگیری از به حاشیه رانده شدن خود به هدف خویش دست یابد.** نشست شانزدهم ایرانشانزدهمین اجلاس سران کشورهای عضو جنبش عدم تعهد طی روز های هفتم تا 11 شهریور امسال در تهران برگزار می شود. همزمان با این نشست جمهوری اسلامی ایران، ریاست این جنبش به مدت سه سال را برعهده خواهد گرفت.