به گزارش حیات به نقل از ایرنا، صبح یک روز عادی مدرسه را تصور کنیم؛ دانش‌آموزی که با کوله‌ای پر از کتاب راهی کلاس می‌شود و قرار است ساعت‌ها پشت نیمکت بنشیند، درس گوش دهد، یاد بگیرد، تمرکز کند و آموخته‌هایش را به خاطر بسپارد. گذراندن دست‌کم هشت ساعت در فضای آموزشی و همراهی با درس و فعالیت‌های مدرسه، نیازمند برخورداری از توان جسمی و ذهنی مناسب است؛ توانمندی‌ای که بخشی از آن به تغذیه و دریافت کافی ریزمغذی‌های ضروری وابسته است.
در این میان، آهن و ویتامین D دو یار مهم سلامت دانش‌آموزان به شمار می‌روند؛ آهن با نقش مهم در خون‌سازی و عملکرد ذهنی و ویتامین D با تأثیر بر سلامت و استحکام استخوان‌ها، از نیازهای مهم دوران رشد هستند لذا کمبود این دو ریزمغذی می‌تواند خود را در قالب خستگی، ضعف، کاهش تمرکز و اختلال در سلامت استخوان‌ها نشان دهد و کیفیت زندگی و یادگیری دانش‌آموزان را تحت تأثیر قرار دهد.
از همین رو، برنامه مکمل‌یاری آهن و ویتامین D در مدارس با هدف پیشگیری از کمبود این ریزمغذی‌ها دنبال می‌شود. فریبرز بجدی گزیک، مسئول واحد بهبود تغذیه مرکز بهداشت شهرستان بیرجند در گفت‌وگو با ایرنا، درباره اهمیت این دو ماده مغذی، پیامدهای کمبود آنها و ضرورت مصرف صحیح مکمل‌های دانش‌آموزی توضیح داده است.
مسئول واحد بهبود تغذیه مرکز بهداشت شهرستان بیرجند با تأکید بر اهمیت دریافت کافی ریزمغذی‌ها در دوران رشد گفت: آهن و ویتامین D از جمله مواد مغذی ضروری برای سلامت دانش‌آموزان هستند و کمبود آنها می‌تواند بر رشد جسمی، توان یادگیری، تمرکز و سلامت عمومی نوجوانان تأثیر منفی بگذارد.
فریبرز بجدی گزیک اظهار کرد: دوران کودکی و نوجوانی از مهم‌ترین مراحل رشد و تکامل جسمی و ذهنی افراد است و تأمین نیازهای تغذیه‌ای در این دوره اهمیت ویژه‌ای دارد؛ به همین دلیل برنامه مکمل‌یاری دانش‌آموزان با آهن و ویتامین D در مدارس دنبال می‌شود.
وی افزود: مکمل‌یاری در کنار تغذیه مناسب می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از کمبود برخی ریزمغذی‌ها داشته باشد و خانواده‌ها و دانش‌آموزان باید نسبت به مصرف صحیح مکمل‌هایی که از طریق نظام بهداشتی و مدارس در اختیار آنان قرار می‌گیرد، توجه کافی داشته باشند.
کمبود آهن؛ تهدیدی برای یادگیری و تمرکز دانش‌آموزان
وی در پاسخ به این سوال که چرا آهن برای دانش‌آموزان و به‌ویژه نوجوانان اهمیت دارد؟ اظهار کرد: آهن یکی از عناصر ضروری برای ساخت گلبول‌های قرمز خون است و نقش مهمی در رشد بدن و عملکرد طبیعی مغز دارد زیرا زمانی که آهن مورد نیاز بدن به اندازه کافی تأمین نشود، کم‌خونی ناشی از فقر آهن ایجاد می‌شود که می‌تواند توان جسمی و ذهنی فرد را تحت تأثیر قرار دهد.
مسئول واحد بهبود تغذیه مرکز بهداشت شهرستان بیرجند عنوان کرد: در دوران تحصیل، برخورداری از تغذیه مناسب و دریافت کافی آهن اهمیت زیادی دارد، زیرا کمبود این ماده معدنی می‌تواند موجب ضعف یادگیری، کاهش تمرکز و کاهش توانمندی ذهنی شود؛ همچنین مقاومت بدن در برابر عفونت‌ها نیز ممکن است کاهش پیدا کند.
وی ادامه داد: دختران نوجوان به دلیل آغاز دوران قاعدگی و از دست دادن بخشی از آهن بدن، بیشتر در معرض کمبود آهن و کم‌خونی فقر آهن قرار دارند و به همین دلیل برنامه مکمل‌یاری آهن برای این گروه اهمیت ویژه‌ای دارد.
گوشت، حبوبات و مغزها منابع مناسب آهن هستند
بجدی گزیک در پاسخ به این پرسش که نیاز بدن به آهن چگونه می‌تواند از طریق تغذیه تأمین شود؟ گفت: آهن در مواد غذایی مختلفی از جمله گوشت، مرغ، ماهی، جگر، حبوبات، انواع مغزها و دانه‌ها و برخی سبزیجات وجود دارد و داشتن یک رژیم غذایی متنوع و متعادل می‌تواند به تأمین نیاز بدن کمک کند.
وی یادآور شد: در کنار مصرف مواد غذایی حاوی آهن، توجه به نحوه مصرف مواد غذایی نیز اهمیت دارد لذا مصرف میوه‌ها و مواد غذایی سرشار از ویتامین C مانند پرتقال و لیمو می‌تواند به جذب بهتر آهن کمک کند.
مسئول واحد بهبود تغذیه مرکز بهداشت شهرستان بیرجند با اشاره به برخی نشانه‌های کم‌خونی فقر آهن گفت: رنگ‌پریدگی پوست، احساس ضعف و خستگی، سردی دست و پا، سرگیجه و سردرد از جمله علائمی است که در افراد مبتلا به کمبود آهن مشاهده می‌شود البته در موارد شدیدتر نیز علائمی مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه و افزایش ضربان قلب ممکن است بروز کند و نیازمند بررسی پزشکی خواهد بود.
چای و شیر را همزمان با قرص آهن مصرف نکنید
وی برای جذب بهتر مکمل آهن توصیه کرد: مکمل آهن همراه با آب یا آبمیوه و ترجیحاً مواد غذایی حاوی ویتامین C مصرف شود تا جذب آهن بهتر انجام گیرد.
بجدی گزیک یادآور شد:نکته مهم این است که قرص آهن نباید همزمان با چای مصرف شود، زیرا برخی ترکیبات موجود در چای می‌توانند جذب آهن را کاهش دهند؛ همچنین بهتر است مکمل آهن همراه با شیر مصرف نشود، زیرا کلسیم موجود در شیر می‌تواند مانع جذب مناسب آهن شود.
مسئول واحد بهبود تغذیه مرکز بهداشت شهرستان بیرجند تأکید کرد: دانش‌آموزان باید مکمل آهنی را که از طریق مربی یا مراقب سلامت مدرسه در اختیار آنان قرار می‌گیرد، طبق برنامه مصرف کنند و در صورت بروز عارضه یا حساسیت نسبت به مکمل، موضوع را با مسئول سلامت مدرسه یا پزشک در میان بگذارند و از قطع خودسرانه برنامه مکمل‌یاری خودداری کنند.
ویتامین D؛ مکملی برای سلامت استخوان و رشد نوجوانان
وی در خصوص نقش ویتامین D در سلامت دانش‌آموزان هم گفت:ویتامین D یک ویتامین محلول در چربی است که نقش مهمی در جذب کلسیم دارد و برای رشد، سلامت و استحکام استخوان‌ها ضروری است، این ویتامین همچنین در عملکرد طبیعی سیستم ایمنی بدن نقش دارد و دریافت کافی آن در دوران رشد اهمیت ویژه‌ای دارد.
وی افزود: ویتامین D در مواد غذایی مختلفی از جمله ماهی، جگر، شیر و لبنیات، برخی غلات، قارچ، حبوبات و زرده تخم‌مرغ وجود دارد البته روغن کبد ماهی نیز از منابع غنی این ویتامین محسوب می‌شود.
خستگی و دردهای عضلانی نشانه‌کمبود ویتامین
بجدی گزیک با اشاره به پیامدهای کمبود ویتامین D برای نوجوانان نیز گفت:کمبود ویتامین D می‌تواند با علائمی مانند خستگی، درد عضلات و استخوان‌ها و تغییرات خلق‌وخو همراه باشد و در صورت تداوم، سلامت استخوان‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.
وی ادامه داد: کمبود این ویتامین در دوران رشد اهمیت بیشتری دارد، زیرا ویتامین D در فرآیند جذب کلسیم و استحکام استخوان‌ها نقش دارد و کمبود آن می‌تواند خطر مشکلات استخوانی مانند نرمی و شکنندگی استخوان‌ها را افزایش دهد.
مسئول واحد بهبود تغذیه مرکز بهداشت شهرستان بیرجند بیان کرد: به همین دلیل تأمین ویتامین D مورد نیاز بدن از طریق تغذیه مناسب و در صورت نیاز مصرف مکمل، اهمیت دارد و برنامه مکمل‌یاری ویتامین D در مدارس نیز با هدف پیشگیری از کمبود این ریزمغذی اجرا می‌شود.
نور خورشید یکی از راه‌های تأمین ویتامین D
وی با تاکید بر اینکه تغذیه تنها راه تأمین ویتامین D مورد نیاز بدن نیست ادامه داد: بدن انسان می‌تواند در اثر تابش نور خورشید بر پوست، ویتامین D تولید کند. البته میزان تولید این ویتامین به عوامل مختلفی از جمله شرایط محیطی و میزان تماس پوست با نور خورشید بستگی دارد.
وی افزود: در کنار توجه به تغذیه، رعایت توصیه‌های بهداشتی درباره دریافت نور خورشید و همچنین استفاده از مکمل ویتامین D طبق برنامه نظام سلامت می‌تواند به تأمین نیاز بدن کمک کند.
بجدی گزیک تأکید کرد: دانش‌آموزان باید مکمل ویتامین D را که از طریق مدرسه و مربی سلامت در اختیار آنها قرار می‌گیرد، مطابق دستورالعمل مصرف کنند. توصیه می‌شود این مکمل پس از صرف صبحانه یا میان‌وعده مصرف شود.
مکمل‌یاری جایگزین تغذیه سالم نیست
وی در پاسخ به این پرسش که آیا مصرف مکمل می‌تواند جایگزین تغذیه مناسب شود؟گفت: مکمل‌ها برای تأمین نیاز بدن در شرایطی که دریافت برخی ریزمغذی‌ها از طریق رژیم غذایی کافی نیست یا برای پیشگیری و کنترل کمبودهای تغذیه‌ای در گروه‌های هدف مورد استفاده قرار می‌گیرند و به هیچ عنوان جایگزین یک رژیم غذایی متنوع و متعادل نیستند.
وی افزود: خانواده‌ها باید توجه داشته باشند که رشد مناسب دانش‌آموزان به مجموعه‌ای از عوامل از جمله تغذیه سالم، فعالیت بدنی، خواب کافی و رعایت اصول بهداشتی وابسته است و مصرف صحیح مکمل‌های آهن و ویتامین D در کنار این عوامل می‌تواند حفظ سلامت نوجوانان کمک کند.
مسئول واحد بهبود تغذیه مرکز بهداشت شهرستان بیرجند از دانش‌آموزان خواست مصرف مکمل‌های ارائه شده در مدارس را جدی بگیرند و در صورت بروز هرگونه مشکل یا حساسیت، موضوع را با مربی سلامت، مرکز بهداشت یا پزشک مطرح کنند.
وی همچنین بر نقش خانواده‌ها در آموزش عادات صحیح تغذیه‌ای تأکید کرد و گفت: توجه والدین به کیفیت تغذیه دانش‌آموزان و همراهی آنان با برنامه‌های سلامت مدارس، می‌تواند در پیشگیری از کمبودهای تغذیه‌ای و ارتقای سلامت جسمی و ذهنی نسل آینده مؤثر باشد.
انتهای پیام/
نظر شما