به گزارش حیات به نقل از ایرنا، شواهد و قرائن حاکی از آن است که محله‌ قدیمی و تاریخی امامزاده یحیی که در منطقه قدیمی عودلاجان واقع شده است اینک به کالبدی تهی و فرسوده بدل شده و دیگر نه مکانی برای زندگی بلکه محل تجمع انبارهای زیرزمینی کسبه بازار است.

این روزها دیگر نبض زندگی در خانه های محله قدیمی و ناب امامزاده یحیی جریان ندارد؛ نه صدایی در خانه ای و نه حضور کودکی در کوچه ای پیداست؛ کوچه ها و معابر این محله ها تنها مملو از چرخ دستی هایی است که در حال جابجایی کالا از بازار تهران به این خانه ها و انبارهای فرسوده و در حال فروریختن هستند. اغلب این خانه اینک پاتوق تعداد زیادی از مهاجران خارجی است که نگهبانان این انبارها هستند.

محله ای که روزگاری بزرگان و ریش سفیدان شهرمان از آن با عشق و صفا یاد می کردند اینک جز خرابه‌ای بیش از آن نمانده است و نیازمند بازسازی و بازآفرینی اساسی است.

امامزاده یحیی کجاست؟

محله امامزاده یحیی در دل کوچه‌پس‌کوچه‌های باریک و دالانی بازار تهران نهفته است و بوی ناب تاریخ می‌دهد؛ اما افسوس که با بی برنامگی ها در حال فراموش شدن است. آمارو ارقام حاکی از آن است که اینک ۹۵ درصد خانه های این محله فرسوده و دارای عمری بالای ۴۰ تا ۵۰ سال دارند و بدون آنکه نوسازی و بازآفرینی شده باشند. این خانه ها همچنان متروک و فرسوده استوارمکانی برای انبار حجره داران بازار شده اند. گویی روح محله امامزاده یحیی در حال ترک کالبد است.

وقتی پا به این محله قدیمی می‌گذاری آرامش صحن امامزاده یحیی در سایه‌سار درخت کهنسالش شوقی غریب در وجودت می‌نشاند و تو را ناخواسته به تهران قدیم می‌برد؛ اما چه افسوس این آرامش با بوی تعفن انگیز فاضلاب و صدای گوشخراش کشیده شدن لاستیک چرخ‌دستی‌های آهنی طلسم این سکوت را می‌شکند.

حال این سوال مطرح است چگونه محله‌ای که این چنین در حافظه‌ی عاطفی مسئولان شهری جایگاه گرفته است در عمل تا این حد به حاشیه رفته است؟ چرا مسئولان شهری برای بازآفرینی این محله تاریخی تعجیلی بخرج نمی دهند؟ این درحالی است که اعضای شورای شهر تهران در بازدیدهای مکرر از این بافت تاریخی بارها نسبت به وضعیت بحرانی بافت‌های فرسوده این محله قدیمی هشدار داده و از شهرداری خواسته‌ بودند تا برای احیای هویت سکونتی آن اقدامی عاجل انجام دهد و حالا فاصله‌ میان تأکیدات مکرر اعضای شورای شهر تا واقعیت تلخ فرسودگی و فراموش شدن این محله به وسعت تمام آن سکوت سنگینی است که بر فضای این محله ناب تاریخی بافت سایه افکنده است.

شهرداری چه می‌گوید؟

«محمد آیینی» شهردار منطقه ۱۲ تهران در گفت‌وگو با ایرنادر پاسخ به این سوال که برای احیای این محله تاریخی چه کرده‌اید؟ گفت: محله امامزاده یحیی با توجه به اصالت خود، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطب‌های فرهنگی تهران را دارد با این حال این منطقه تاکنون مورد غفلت واقع شده است.

وی با اشاره به اقدامات انجام‌ شده شهرداری تهران افزود: در گام نخست عملیات مرمت در بخش صحن و سقف‌سازی مجموعه امامزاده انجام شده است همچنین طرح گسترده‌ای برای احیای این منطقه در دست اجراست که منتظر تصویب نهایی است.

آیینی همچنین بر لزوم بازنگری در ضوابط میراث فرهنگی برای جذب سرمایه‌گذار بخش خصوصی تأکید کرد.

ایجاد انباری لجستیکی در محله امامزاده یحیی

علی‌اصغر کمالی مدیرعامل سازمان نوسازی شهرداری تهران نیز بر ضرورت بازآفرینی محله امامزاده یحیی تأکید کرد و گفت: پروژه‌های متعددی از جمله ساخت مجتمع ورزشی در مجاورت امامزاده یحیی در دست اجراست.

کمالی درباره چالش‌های لجستیکی در این محله قدیمی و تاریخی افزود: ایجاد یک انبار لجستیک بزرگ برای مدیریت کالاهای بازار در منطقه ۱۲ یکی از اهداف اصلی است؛ اما در فرآیند بازنگری طرح تفصیلی برای تبدیل کاربری، با چالش‌های قانونی و میراثی روبه‌رو هستیم. با همکاری دفتر توسعه‌گری در تلاشیم تا با ایجاد مشوق برای ساکنان مسیر بازآفرینی این بافت را هموار کنیم.

دغدغه ساکنان محله امامزاده یحیی چیست؟

مهدی پیرهادی، رئیس کمیسیون سلامت، محیط‌ زیست و خدمات شهری شورای شهرتهران در گفت و گو با ایرنا با اشاره به بازدیدهای دوره‌ای میدانی از محله قدیمی و تاریخی امامزاده یحیی، وضعیت خدمات شهری زیرساخت‌های این محله را مورد نقد و بررسی قرار داد.

وی امامزاده یحیی را از محلات تاریخی تهران برشمرد و افزود: بخش قابل توجهی از مسائل خدمات شهری این محله به فرسودگی کالبدی و ریزدانگی بافت، ساختمان‌های فرسوده، معابر باریک، کمبود برخی فضاهای عمومی و دشواری دسترسی خدماتی و موضوع مهم فاضلاب مربوط می شود.

این عضو شورای شهر تهران با اشاره به اقدامات در حال انجام مدیریت شهری برای ارتقای خدمات محله امامزاده یحیی افزود: هم اینک اقداماتی در راستای بهسازی معابر و پیاده‌راه‌ها، بهبود روشنایی معابر، ساماندهی زمین‌های رهاشده و نقاط بی‌دفاع شهری، توسعه و افزایش فضاهای سبز، احداث سرویس بهداشتی عمومی، پیگیری ایجاد بازار میوه و تره‌بار و توسعه خدمات ورزشی و فرهنگی انجام شده و همچنان این مهم در دستور کار قرار دارد.

رییس کمیسیون سلامت و محیط زیست شورای شهر تهران معضلات مربوط به فاضلاب و زیرساخت‌های فرسوده این محله تاریخی تهران را موضوعی مهم برشمرد و تصریح کرد : اجرای خط اصلی فاضلاب در خیابان امیرکبیر شرقی و انشعابات فاضلاب در کوچه‌های ملاباقری و جمشیدپور از جمله اقداماتی است که شهرداری منطقه ۱۲ در همین راستا در دستور کار خود دارد.

پیرهادی یکی دیگر موضوعات مهم این محله تاریخی را کمبود فضای سبز، تراکم ساختمانی، فرسودگی و کیفیت پایین برخی فضاهای عمومی عنوان کرد و گفت: بافت تاریخی محله باعث شده امکان ایجاد پارک‌ها و فضاهای سبز بزرگ، مانند محلات جدید تهران، محدود باشد.

وی ادامه داد: معتقدم راهکار مناسب‌تر برای رفع مشکل این محله، ایجاد فضاهای سبز کوچک‌مقیاس، باغچه‌های محله‌ای، بام و دیوار سبز، درختکاری معابر و تبدیل زمین‌های رهاشده به فضاهای عمومی باشد که باید به اجرا گذاشته شود.

پیرهادی تاکید کرد: هم اینک در برنامه‌های مدیریت شهری افزایش فضای سبز و ساماندهی زمین‌های بی‌دفاع مورد توجه قرار گرفته است.

وی همچنین با تاکید بر حفظ تعادل بین حفاظت از میراث تاریخی و ارتقای کیفیت محیط زندگی محله امامزاده یحیی افزود: با وجود بناهای تاریخی فراوان، فقدان یک برنامه منسجم جهت حفظ این بناها و تأمین منافع مردم احساس می شود که باعث خرابی ساختمان‌های رهاشده و ویران شده است؛ موضوعی که این محله قدیمی با بافت مسکونی را به یک محله کم‌فروغ با بافت کارگاهی و معضلات اجتماعی بالا تبدیل کرده است و باید این برنامه را حتما مد نظر قرار داد.

پیرهادی در تشریح وضعیت سلامت و بهداشت این محله هم گفت: موضوع سلامت در محله امامزاده یحیی فقط به وجود درمانگاه یا بیمارستان محدود نمی‌شود بلکه به عواملی مانند کیفیت مسکن، فاضلاب، فضای سبز، آلودگی هوا، ایمنی معابر، روشنایی، امنیت اجتماعی و دسترسی به خدمات درمانی وابسته است. فرسودگی ساختمان‌ها و زیرساخت‌های فاضلاب بر کیفیت زندگی اثرگذار است و توسعه شبکه فاضلاب از اقدامات مهم سلامت‌محور است.

این عضو شورای شهر با اشاره به دغدغه‌های مردمی این محله قدیمی تهران افزود: موضوعاتی مانند حضور معتادان متجاهر، خانه‌های متروکه و آسیب‌زا، سرقت، خفت‌گیری و کمبود روشنایی از دغدغه‌های اصلی مردم است که مستقیماً با سلامت اجتماعی و روانی ساکنان ارتباط دارد.

وی درباره سرانه ورزشی نیز گفت: در بودجه منطقه ۱۲ برای سال ۱۴۰۴، احداث یک مجموعه ورزشی به مساحت حدود ۳۸۰۰ مترمربع در محله امامزاده یحیی پیش‌بینی شده است.
پیرهادی با ابراز انتقاد از روند پروژه‌های شهری اظهار کرد: فقدان پارکینگ‌ها و عدم نوسازی فراگیر، مشکلات متعددی را در این محله به وجود آورده است. به عنوان نمونه، مجموعه ورزشی در حال ساخت این محله که از سالیان قبل آغاز شده اما، متأسفانه بدون در نظر گرفتن پارکینگ طراحی شده است؛ این در حالی است که نوسازی باید به صورت فراگیر و با رفع نیازهای زیرساختی ساکنان همراه باشد.

آیا زندگی به قلب تاریخی تهران بازمی‌گردد؟

آنچه امروز در محله امامزاده یحیی می‌گذرد تنها روایت یک محله قدیمی تاریخی نیست بلکه نمونه‌ای از سرنوشت بسیاری از محلات تهران است که بتدریج هویت سکونتی و اجتماعی خود را از دست داده‌اند. کارشناسان می‌گویند؛ این روند نشانه‌ای از سندرم تهی‌شدگی در قلب پایتخت است؛ پدیده‌ای که اگر متوقف نشود بخش مهمی از حافظه تاریخی شهر از بین خواهد رفت. امامزاده یحیی سندی زنده از تاریخ تهران است میراثی که حفظ آن نه‌تنها برای نسل امروز بلکه برای آیندگان نیز ضرورتی انکارناپذیر به شمار می‌رود. امروز انتظار شهروندان تهرانی از مدیریت شهری بیش از هر چیز، حفظ و احیای چنین محلاتی است و خواستار بازگشت زندگی به محلات از دست رفته است.

انتهای پیام//