به گزارش حیات به نقل از فارس، خواب یکی از نیازهای اساسی بدن انسان است که نقش حیاتی در حفظ تعادل جسمی و روانی دارد. اهمیت خواب در سلامت روان بهحدی است که کمبود یا اختلال در آن میتواند منجر به بروز مشکلاتی مانند اضطراب، افسردگی، کاهش تمرکز و اختلال در تصمیمگیری شود. خواب فرآیندی فعال و پویاست که در آن مغز فرصت بازسازی، پردازش اطلاعات و تنظیم احساسات را پیدا میکند. در طول خواب، هورمونهایی مانند ملاتونین و سروتونین تنظیم میشوند که تأثیر مستقیمی بر خلقوخو و آرامش روانی دارند.
همچنین خواب کافی باعث تقویت حافظه، افزایش توانایی حل مسئله و کاهش واکنشهای منفی به استرسهای روزمره میشود. افرادی که خواب منظم و با کیفیت دارند، معمولاً از سطح بالاتری از رضایت روانی و عملکرد شناختی برخوردارند.از سوی دیگر، بیخوابی یا خواب نامنظم میتواند چرخههای طبیعی بدن را مختل کرده و زمینهساز بروز اختلالات روانی شود.
بنابراین، توجه به کیفیت و مدت خواب نهتنها برای سلامت جسمی بلکه برای حفظ تعادل روانی ضروری است. اهمیت خواب در سلامت روان باید در سبک زندگی روزمره جدی گرفته شود تا فرد بتواند با انرژی، آرامش و تمرکز بیشتری با چالشهای زندگی روبهرو شود. لیلا امامی، عضو هیئت علمی گروه بیهوشی دانشگاه علوم بهشتی شهید بهشتی و فلو شیپ خواب گفت: به فصل امتحانات نزدیک میشویم و دانشآموزان و دانشجویان در تلاش هستند تا خود را برای امتحانات پایان ترم آماده سازند و برخی از آنان برای کسب آمادگی و مطالعه بیشتر دروس از خواب شبانه صرفه نظر کرده و دچار کمبود خواب در ایام امتحانات میشوند.
به گفته امامی براساس نتایج مطالعات صورت گرفته در ایران و جهان دانش آموزان و دانشجویان میزان خواب کافی و مورد نیاز محدوده سنی خود را ندارند. وی افزایش ساعت کار نیمه وقت، حجم بالای مطالب درسی، عادات اشتباه (تماشای تلویزیون و استفاده از وسایل الکترونیکی مثل کامپیوتر و موبایل قبل از خواب) را برخی از دلایل این تغییر الگو و کمبود خواب در دانشجویان و دانش آموزان عنوان کرد. امامی به نتایج برخی تحقیقات در خصوص اثرات نامطلوب و ارتباط خواب ناکافی یا نامناسب با موفقیت درسی دانشآموزان و دانشجویان اشاره کرد. خواب آلودگی و کاهش عملکرد تحصیلی و روزانه دانشجویان، کسب نمرات پایین در ریاضی و خواندن و نوشتن، مشکلات سلامت روان، کیفیت خواب پایین در دانشجویان رشتههای پزشکی و پیراپزشکی، کسب معدل پایینتر در دانشجویانی که "تمام شب" بیدارند و مطالعه میکنند برخی از نتایج مطالعه مذکور بود.به گفته وی دانشآموزانی که شبها تا دیروقت بیدار میمانند و آخر هفته این کمبود خواب را جبران کرده و بسیار دیر بیدار میشوند، عمکرد ضعیفی در کلاس درس پیدا میکنند. زیرا ساعت بیولوژیک بدنشان مجبور است مرتب خود را با ساعت متغیر خواب و بیداری آنها تنظیم کند و این موضوع باعث کاهش توانایی آنها در بیدار شدن زودهنگام برای کلاسهای صبح ابتدای هفته میشود.
امامی در ادامه سخنان خود به تبیین نقش خواب در عملکرد تحصیلی فراگیران از ابعاد گوناگون پرداخت.مطالعه و خواب مناسب شبانه؛ دو عامل مهم در افزایش عملکرد تحصیلیبه گفته این متخصص بیهوشی، خواب در فرآیندهای شناختی که برای یادگیری و عملکرد تحصیلی ضروری هستند، نقش حیاتی ایفا میکند و براساس یافتههای آکادمی طب خواب آمریکا، مطالعه و خواب مناسب شبانه دو عامل مهم برای افزایش عملکرد تحصیلی در دانشجویان و سایر فراگیران است. وی کیفیت و کمیت خواب را دو عامل اولیه موثر بر میزان هوشیاری فرد در طول روز برشمرد و این عوامل را در هوشیاری روزانه نوجوانان و جوانان بسیار مهم دانست زیرا در این سنین در مقایسه با میانسالی یا کهنسالی، اختلالات شایع خواب نظیر آپنه انسدادی و سندرم پای بیقرار نادر است.
1- تقویت حافظهاین فلوشیپ خواب دانشگاه با اشاره به اثر خواب در تقویت حافظه و انتقال اطلاعات به حافظه بلندمدت خاطرنشان کرد: خواب به انتقال اطلاعات از حافظه کوتاهمدت به حافظه بلندمدت کمک میکند و به خاطر آوردن حقایق و مفاهیم آموخته شده در طول روز را آسانتر
میسازد.وی تقویت مهارت ها را از دیگر آثار مثبت خواب برشمرد و گفت: مغز در طول خواب به تقویت مهارتهای حرکتی و دیگر آموختههای فرد می پردازد که این امر برای مهارتهای نیازمند تمرین مانند موسیقی یا ورزش، حیاتی است.
2- عملکرد شناختی امامی توجه و تمرکز ذهنی را از تاثیرات مثبت خواب در حوزه عملکرد شناختی برشمرد و افزود: خواب کافی باعث افزایش توجه و تمرکز شده و به دانشآموزان اجازه میدهد در طول کلاسها و جلسات درسی تمرکز بهتری داشته باشند.وی با اشاره به اثر خواب بر توانایی حل مسئله گفت: خواب به بهبود تفکر انتقادی و توانایی حل مسئله کمک میکند و به دانشجویان کمک می کند تا به طور موثرتری به مدیریت چالشها بپردازند.
3- تنظیم احساساتاین فلوشیپ دانشگاه با اشاره به نقش خواب در تنظیم احساسات و مدیریت استرس افزود: خواب با کیفیت به تنظیم احساسات و کاهش استرس کمک میکند و بر کیفیت یادگیری و عملکرد تحصیلی تاثیرگذار است.این متخصص بیهوشی ثبات خلق و خو را از دیگر آثار خواب با کیفیت برشمرد و خاطرنشان کرد: دانشآموزانی که به خوبی استراحت کردند، معمولاً خلق و خوی بهتری دارند و این امر بر تعاملات آنها با همکلاسیها و معلمان تاثیر مثبت میگذارد.
4- سلامت جسمی امامی نقش خواب را در رشد و تکامل جسمی به ویژه در نوجوانان بسیار مهم و ضروری عنوان کرد.وی با اشاره به اثر خواب در عملکرد ایمنی بدن تاکید کرد: خواب کافی باعث تقویت سیستم ایمنی فرد میشود و احتمال ابتلا به بیماریهای گوناگون را در وی کاهش میدهد، در نتیجه فراگیران وقت بیشتر و موثرتری برای مطالعه دارند. 5- عملکرد تحصیلیاین فلوشیپ خواب با توجه به تاثیر خواب کافی در بهبود نمرات فراگیران گفت: طبق نتایج تحقیقات دانشآموزانی که خواب کافی دارند، معمولاً نمرات بالاتری کسب میکنند و در آزمونهای استاندارد نیز عملکرد بهتری از خود نشان می دهند.
وی کاهش غیبت را از دیگر آثار خواب کافی در فراگیران برشمرد و یادآور شد: الگوی خواب سالم میتواند به کاهش غیبت از مدرسه منجر شوند و فرصتهای یادگیری را تضمین کند. توصیههای کلیدی به فراگیران در ایام امتحاناتامامی با اشاره به نیاز اغلب نوجوانان به هشت تا 10 ساعت خواب شبانه برای عملکرد بهینه تاکید کرد که دانشآموزان و دانشجویان علاوه بر کمیت خواب (ساعات کافی و مناسب) باید به کیفیت خواب نیز توجه کنند و ضمن رعایت قوانین بهداشت خواب باعث ارتقا و بهبود کیفیت خواب خود شوند.
وی به بیان برخی از قوانین بهداشت خواب و توصیه هایی به فراگیران پرداخت که به شرح زیر است.بزرگسالان به هفت تا هشت ساعت و نوجوانان به هشت تا 10 ساعت خواب شبانه نیاز دارند.زود به رختخواب بروید تا زمان کافی برای خواب شبانه مناسب داشته باشید.اگر در به خواب رفتن(شروع خواب) مشکل دارید، از تختخواب خارج شوید و تا زمانی که احساس خوابآلودگی کنید، یک کار آرامبخش مانند مطالعه کتاب یا گوش دادن به موسیقی انجام دهید.از تختخواب فقط برای خواب استفاده کنید و از انجام مطالعه، تماشای تلویزیون یا صحبت با تلفن در تخت اجتناب کنید.چرت روزانه باید محدود باشد و درصورت نیاز به خواب کوتاه روزانه باید مدت آن کمتر از نیم ساعت و حتما قبل از ساعت 15 بعدازظهر باشد.اگر با عمل به توصیههای مذکور هنوز دچار اختلال خواب هستید با پزشک یا متخصص خواب مشورت کنید.
ساعت خواب و بیداری خود را در تعطیلات آخر هفته نیز همانند سایر روزهای هفته تنظیم کرده و سعی کنید همان ساعت روتین همیشگی به رختخواب بروید و از خواب بیدار شوید.اگر در طول هفته دچار کمبود شدید خواب هستید، می توانید در تعطیلات آخر هفته آن را جبران کنید اما ساعات خواب شما باید به گونهای باشد که مانع زود خوابیدن شما در شب نشود.به یاد داشته باشید که دیر خوابیدن در اخر هفته باعث دشوار شدن بیداری برای کلاسهای صبح روز شنبه می شود. بعدازظهر و شب از مصرف کافئین خودداری کنید. کافئین ساعتها در بدن باقی مانده و باعث ایجاد اختلال در به خواب رفتن می شود.نور و روشنایی منزل را در شب کم کنید تا بدن شما بداند به زودی زمان خواب فرا خواهد رسید.
برای تقویت هوشیاری خود، صبحها در معرض نور خورشید قرار بگیرید.قبل از رفتن به تختخواب، مدتی را به "آرام کردن ذهن" خود اختصاص دهید.قبل از خواب کامپیوتر، تلویزیون و تلفن همراه را خاموش کنید و 15 تا 30 دقیقه قبل از خواب در آرامش باشید.هرگز قبل از خواب وعده غذایی سنگین نخورید.شام به اندازه کافی بخورید و گرسنه به تختخواب نروید.فلوشیپ خواب دانشگاه شهید بهشتی خاطرنشان کرد: خواب تنها یک حالت استراحت جسم و ذهن نیست؛ بلکه یک فرآیند فعال است و تاثیر قابل توجهی بر یادگیری و موفقیت تحصیلی دارد و تشویق دانشجویان و دانشآموزان به رعایت بهداشت خواب باعث نتایج تحصیلی بهتر و بهبود سلامت آنها می شود.
انتهای پیام//
نظر شما