تا آنجا که به یاد داریم و از گذشتگان برای ما نقل شده است مردم ایرانزمین اسفند به استقبال بهار رفتهاند؛ اما وقتی به تاریخ هشت سالۀ دفاع مقدس نگاه میکنیم، بسیاری از عملیاتهای بزرگ در این ماه انجام شده و بسیاری از فرماندهان را در چنین زمانی از دست دادهایم. یکی از این عملیاتها، «عملیات بدر» است که به دلیل بنبست نظامی و سیاسی ماههای پایانی سال 63 از اهمیت ویژهای برخوردار بود.
چرا عملیات بدر انجام شد؟
در زمستان 63 فشارهای روانی، نظامی و سیاسی بر نیروها بیشتر شده بود؛ زیرا مدتها بود که در جبهۀ نظامی، حرکت قابل توجهی انجام نشده بود. «آیتالله هاشمی رفسنجانی» -فرماندۀ عالی جنگ- از فرماندهان جنگ خواسته بود یک عملیات پیروز انجام دهند تا جنگ را ختم کند و فرماندۀ سپاه به مسئولان کشور، نامه نوشت و از کمبود امکانات گله کرد. اختلافات داخل سپاه نیز مطرح بود و عمق اختلافات به روابط بین سپاه و ارتش به تعیین فرماندهی عملیات از میان یکی از آنها هم کشیده شد.
منطقۀ عملیات بدر کجا بود؟
منطقۀ عملیاتی بدر، کوچکتر از منطقۀ عملیاتی خیبر بود. قرار بود عملیات بدر در غرب هورالهویزه که از شمال به ترابه و از جنوب به القرنه و فرات و کانال صویب محدود میشد، انجام شود. قسمتی از این منطقه به عرض 2 و طول 9 کیلومتر خشکی بود و بقیه را آب هور پوشانده بود. هورالهویزه در شرق و هورالحمار هم در غرب این منطقه بود. جادۀ العماره – بصره و رودخانۀ دجله هم از این محدوده میگذشت. زمین عملیات به دو قسمت تقسیم شد: قرارگاه نجف در شمال و قرارگاه کربلا در قسمت جنوب وارد عمل میشدند. قرارگاه نوح هم باید در ادامه، کانال صویب را منفجر میکرد تا آب به سمت بصره، رها شود. قرارگاههای ظفر و نجف 2 هم مأموریت فریب و احتیاط را داشتند. هدف نهایی عملیات هم قطع جادۀ العماره – بصره بود.
در عملیات چه گذشت؟
عملیات بدر در ساعت 23 روز 19 اسفند ماه سال 63 با رمز «یا فاطمه الزهرا(س)» شروع شد. در بعضی محورها خط به راحتی شکسته شد و حتی برخی رزمندگان از دجله هم عبور کردند؛ اما برخلاف انتظار، عملیات به مشکلاتی برخورد؛ در بعضی دیگر از محورها، رزمندگان با مقاومت سرسختانۀ عراقیها روبرو شدند. بعضی جاها هم کمبود قایق و امکانات، باعث تأخیر در رسیدن نیروها شد. دجله هم از آن چیزی که تصور کرده بودند، عریضتر و پرآبتر بود. شب اول، نیروهای پراکنده در هور درگیر شدند و هواپیماهای عراقی آنها را بمباران کردند. با اطمینان عراقیها از تک محور بودن عملیات، آنها همۀ توانشان را به هور آوردند تا در مقابل رزمندگان ایرانی مقاومت کنند. عراقیها عقبۀ رزمندگان ایرانی را با بمبهای شیمیایی میزدند و در مقابل نیروهای عملکننده هم به شدت ایستادگی میکردند؛ اما عقبنشینی هم دشوار بود زیرا رزمندگان در حال عقبنشینی بودند که بمبهای شیمیایی نیز زده شد. برخی فرماندهان زخمی و شهید شدند. در خلال اجرای عملیات «مهدی باکری» -فرماندۀ لشکر 31 عاشورا (آذربایجان)- در روستای حریبه، بر اثر اصابت گلولۀ مستقیم نیروهای عراقی شهید شد و سپس گروهی داوطلب برای بازگرداندن پیکر او اقدام کردند. قایق آنها در حال بازگشت، مورد اصابت آرپیجی قرار گرفت و پیکر همۀ آنها در اروندرود مفقود شد.
چه چیزی امید را به نیروهای ایرانی بازگرداند؟
حضرت امام(ره) در پیامی به رزمندگان تأکید کردند: «چون گزارش دادند بعضیها ناراحت هستند، میخواستم بگویم هیچ جای نگرانی نیست؛ البته من برای شهدا و شما دعا میکنم ولی باید همۀ ما بدانیم که ما تابع ارادۀ خداوند هستیم. ما از ائمه(ع) که بالاتر نیستیم. آنها هم در ظاهر، بعضی وقتها موفق نبودند. هم پیغمبر(ص)، هم امیرالمؤمنین(ع)، هم امام حسن(ع) و امام حسین(ع). ما که نسبت به مقام اینها چیزی نیستیم. عمده، مشیت خداوند است که هر چه او بخواهد، همان خوب است و چون عسل شیرین. و باید با آغوش باز پذیرای آنچه او میخواهد باشیم و از هیچ چیز نگران نباشید. محکم باشید و از هم اکنون در فکر عملیات بعد و مطمئن باشید که پیروزید. امروز هم پیروزید. اگر کار برای خدا باشد شکست ندارد.»
عملیات بدر چه پیامدی داشت؟
تشدید جنگ شهرها یکی از پیامدهای عملیات بدر بود. عراق از سوم اسفند 63 تا 17 فروردین بسیاری از مراکز شهری پرجمعیت ایران را مورد حملۀ هوایی و موشکی قرار داد. در پاسخ ایرانیها با استفاده از توپخانه و موشکهای برد کوتاه، مراکز شهری و بهویژه شهر بصره را هدف قرار دادند. این دوره از جنگ شهرها برای ۱۰ روز با شدت زیاد، ادامه داشت و سرانجام پس از سه ماه، پایان یافت. شورای امنیت سازمان ملل هم در دو قطعنامه، حملات به غیرنظامیان را محکوم کرد و از طرفین درخواست کرد تا به دنبال راهحلی بر پایۀ صلح باشند.
انتهای پیام/
