سرعت بالای ساختوساز در مناطق زلزلهزده
این روزها مسیر تبریز به سمت اهر، هریس و ورزقان با تردد روزانه صدها کامیون حامل مصالح ساختمانی به مسیر پرتردد و با ترافیک سنگین تبدیل شده که این منطقه زلزلهزده را شبیه کارگاه بزرگ ساختمانی کرده است.
به گزارش حیات به نقل از ایران، در این کارگاه بزرگ ساختمانی روزانه 12 هزار تن شن و ماسه مصرف میشود که اگر فرض کنیم هر کامیون بتواند 10 تن آن را حمل کند،برای حمل تنها یک نوع از مصالح ساختمانی مورد نیاز ساختوساز در این منطقه روزانه باید یکهزار و 200 کامیون در تردد باشند که نشاندهنده حجم بالای کار است. روز چهارشنبه به همراه چندین خبرنگار دیگر برای اطلاع از چگونگی روند بازسازی مناطق زلزلهزده راهی آذربایجان شدیم اولین چیزی که نظرمان را جلب کرد بنر بزرگ بنیاد مسکن بود. ابتدای ورودی هر کدام از مسیرهای اصلی مناطق زلزلهزده آذربایجان شرقی یک بنر بزرگ نصب شده و با فونت درشتی که از فاصله دور نیز قابل مشاهده است، نوشته شده «تا پایان بازسازی همراه شما خواهیم بود» و این شاید عاملی است که خیال روستائیان این مناطق را بابت همراهی بنیاد مسکن تا انتهای بازسازی راحت میکند. اهر، هریس و ورزقان منطقه مثلثگونهای را دربر میگیرد که به هر گوشه آن که مینگری، علاوه بر رفت و آمد کامیونهایی که وظیفهشان حمل روزانه هزاران تن مصالح ساختمانی به منطقه است میتوانی دپوی فراوان مصالح ساختمانی و نیروی کار فعال را ببینی که بدون خستگی و با عشق خدمت به همنوع گوشهای از کار را گرفته و گویی در این دیار هیچکس با شخص دیگر غریبه نیست و کسی خستگی نمیشناسد و همه در تلاشند تا بتوانند در اسرع وقت سرپناهی به سادگی روستائیان زلزلهزده برایشان بسازند. به هر کدام از 300 روستایی که بر اثر زلزله 21 مردادماه آذربایجان به تلی از خاک تبدیل شدهاند که سر میزنی، میتوانی حجم انبوهی از خانههای تازه ساخته شده را مشاهده کنی که بر روی واحدهای ویران شده بنا شدهاند. جدا از چادرهایی که از سوی هلال احمر تأمین شده، به هر خانوار کانکسهای 12 متری پیشساختهای برای اسکان موقت داده شده تا آنها را از سرمای پائیزی در امان نگهدارد. و کمی آنسوتر میتوانی سولههای پیشساختهای را برای اسکان دام روستائیان ببینی که برخی از آنها ترجیح دادهاند برای در امان ماندن از سوز سرما چادرهای خود را به داخل این سولهها منتقل کنند و این ترکیبی است که در همه روستاها دیده میشود. در هر روستا تعداد واحدهای تکمیل شده، نیمهتمام با روستای دیگر تفاوت دارد و آن هم به گفته مسئولان بنیاد به چگونگی همکاری روستائیان با مسئولان ساختوساز برمیگردد. هرچند نمیتوان وجود برخی کم و کاستیها در روند بازسازی را انکار کرد ولی اگر بخواهیم رعایت انصاف را داشته باشیم، باید بپذیریم که آنچه در این 76 روز پس از وقوع زلزله در آذربایجان شرقی صورت گرفته، فراتر از ظرفیتهای موجود بوده است و این در حالی است که به گفته مسئولان تا ماه آینده کار بازسازی کلیه واحدهایی که بالای 60 درصد تخریب شدهاند به پایان میرسد و به مردم تحویل داده میشود. همه ما بدون شک فاجعه بم را به یاد داریم و اگر بخواهیم در مقام مقایسه برآییم، باید بگوییم که 76 روز بعد از زلزله بم هنوز کارهای اولیه بازسازی ساماندهی نشده بود و حتی در آخرین زلزله کشور که زلزله لرستان بود که در فروردین ماه رخ داد و گفته میشود که به علت همکاری خوب مردم این استان سرعت بازسازی مثالزدنی بوده است، بیش از 8ماه طول کشید تا کلیه واحدهای زلزلهزده لرستان بازسازی شود. چرا راضی نباشیم؟ « چرا راضی نباشیم ». این جملهای است که میتوان از زبان بسیاری از روستائیان مناطق زلزلهزده آذربایجان شنید. احد حیدری از اهالی روستای شهرک پائین میگوید روز بعد از زلزله بنیادیها به روستای ما آمدند و دو روز بعد شروع به آواربرداری کردند و توانستند باحضورشان یأس وناامیدی مردم را به شادی تبدیل کنند و حالا نیز خدا را شکر خانه من جزو نخستین خانههایی است که تکمیل شده و الآن 4 روز است که از زیرچادر به آن نقلمکان کردهام. کانکس موقتی را هم که پیشتر به من داده بودند، حالا تبدیل به انباری کردهام و دامها را نیز در سوله نگهداری میکنم. او بیشتر از همه از این خوشحال است که قرار شده اقساط وام 14 میلیونی بازسازی خانهاش را از 3 سال بعد پرداخت کند. اما رقیه مادر 6 فرزند هرچند خوشحال است که هیچکدام از عزیزانش را در زلزله از دست نداده، میگوید: ما خانواده 10 نفرهای هستیم که به همراه پدر و مادر همسرم زندگی میکنیم، خانه ما قبلاً 100متری بود، ولی حالا باید در یک خانه 60 متری زندگی کنیم و این برای یک زندگی روستایی فضای کوچکی است. بنیاد مسکن با اعطای 14 میلیون تومان وام نوسازی و 2 میلیون تومان کمک بلاعوض خانهای را با متراژ 60 متر برای هر خانوار روستایی میسازد که به گفته مسئولان بنیاد نوع سازه این واحدها به گونهای است که بعداً قابل افزایش سطح است. اما در جریان بازدید از برخی روستاهای زلزلهزده چند نکته قابل توجه بود که اشاره به آنها خالی از لطف نیست. شالی یکی از روستاهایی است که در مسیر تبریز - ورزقان قرار گرفته و 90 خانوار در آن به صورت دائمی و فصلی زندگی میکنند. سکونت دائمی و فصلی اصطلاحی است که از زبان بسیاری روستائیان مناطق زلزلهزده میشنوی و منظور کسانی است که یا به صورت دائم در روستا ساکن هستند یا کسانی که سکونت فصلی دارند و خانهای هم در اهر یا تبریز دارند و فقط در برخی فصول مانند تابستان در روستاها ساکن میشوند. دولت اعلام کرده اولویت بازسازی با کسانی است که به صورت دائم در روستاها ساکن هستند و همین مسئله موجب شده ساکنان فصلی سعی کنند خود را در قالب ساکنان دائمی معرفی کنند تا بتوانند از اولویت و امکانات بیشتری بهرهمند شوند. به هر جهت روستای شالی جزو روستاهایی است که کار بازسازی تقریباً تمام خانههای آن به پایان رسیده، اما اهالی آن زندگی در چادر را به زندگی در خانه تازه بنا شده ترجیح میدهند. این مسئلهای است که در اغلب روستاها میتوان با آن برخورد کرد. وقتی علت را جستوجو کنی، درمییابی که ترس از پایان کمکها از سوی هلالاحمر و نهادهای مردمی تنها عاملی است که انگیزه آنها برای زندگی در چادر شده است. نکته دیگر که جای تأمل و البته خوشحالی دارد، دیدن واحدهای مسکونی روستایی است که به علت نوسازی توانستهاند از زلزله در امان باشند. ابوالفضل حسینیان یکی از روستائیانی است که سال گذشته با استفاده از وام 10 میلیونی بنیاد برای نوسازی واحدهای مسکونی، خانه خود را نوسازی کرده است. او با ابراز خوشحالی از این که به توصیه مسئولان برای نوسازی واحدش گوش داده میگوید: درست است که من دل را به دریا زدم و حاضر شدم در روستا سرمایهگذاری کنم ولی باور کنید وضعیت کشاورزی و معاش روستائیان به گونهای نیست که بپذیرند خود را مقروض کرده و خانههایشان را نوسازی کنند. قبول کنید من اگر این میزان را در شهر سرمایهگذاری میکردم، سرمایهام خیلی بیشتر میشد ولی حالا خانه مرا در روستا با یک پنجم این میزان هم خریداری نمیکنند. او از دولت میخواهد با افزایش کمکهای بلاعوض به روستائیان برای نوسازی واحدهای فرسوده شرایطی را فراهم کنند تا جوانان روستایی از شهرها به این مناطق مهاجرت کنند. رشید نقیزاده، مسئول ستاد بازسازی شماره 2 آذربایجان در این خصوص میگوید: برای تشویق روستائیان این منطقه طی یکی دو سال گذشته خانه به خانه و به صورت چهره به چهره به روستائیان مراجعه و برایشان توضیح دادیم که دولت چه تسهیلاتی برای بازسازی واحدهایشان میدهد ولی متأسفانه اکثر اهالی بویژه روستائیان میانسال به بالا گوششان به این حرفها بدهکار نیست تا جایی که مجبور شدیم از تک تک آنها رضایتنامه بگیریم که مسئول هر اتفاقی که در اثر این سهلانگاری رخ دهد، خودشان هستند. او خاطرنشان کرد: مهمترین عامل در بازسازی مناطق روستایی خود آنها هستند و در حال حاضر نیز در هر روستایی که ساکنانش بیشتر همکاری میکنند، کار زودتر به جلو میرود. به گفته او، بنیادیها و پیمانکاران دخیل در ساخت و ساز در حال حاضر در دو شیفت کاری از 7 صبح تا 10 شب مشغول فعالیت هستند تا هر چه زودتر بتوانند سرپناهی برای زلزلهزدگان تهیه کنند. همه واحدها تا نیمه دوم آذر تحویل میشود رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در پایان سرکشی هفتگی خود به مناطق زلزلهزده آذربایجان در جمع خبرنگاران حاضر میشود تا به آنها خسته نباشید بگوید. هر چند او تمایلی برای مصاحبه ندارد و معتقد است خبرنگاران باید روند بازسازی را با حضور در منطقه و صحبت با روستائیان لمس کنند ولی با اصرار خبرنگاران مجبور به ارائه آماری میشود که امیدوارکننده است. علیرضا تابش با اشاره به این که در زلزله اخیر آذربایجان در مجموع 18هزار و 500 واحد مسکونی روستایی آسیب دیده است، میگوید: از این تعداد 9 هزار و 545 واحد آسیب بالای 60 درصد داشتهاند که لازم است به سرعت بازسازی شوند و به این دلیل آنها در فاز اول بازسازی قرار دارند. او البته این را هم خاطرنشان میکند که مابقی واحدها نیز پس از بازسازی فاز اول به مرور بازسازی خواهند شد ولی اولویت با واحدهایی است که قابل سکونت نیستند. به گفته وی، تاکنون آواربرداری همه 9 هزار و 500 واحد آسیب دیده به پایان رسیده و کار پیکنی همه آنها انجام شده است. علاوه بر این، آواربرداری و پیکنی تعدادی از واحدهایی که در مرحله دوم بازسازی قرار دارند نیز به اتمام رسیده به گونهای که تاکنون 15 هزار واحد از مرحله پیکنی گذشتهاند. تابش گفت: از 9 هزار و 500 واحد آسیب دیده، اسکلت فلزی 8 هزار واحد نصب شده و حدود 3 هزار و 750 واحد نیز از مرحله سقفزنی و دیوارکشی گذشتهاند. او گفت: با تلاش همه عوامل درگیر در ساخت و ساز، هر هفته سقف یک هزار واحد از واحدهای آسیب دیده بر اثر زلزله، زده میشود. رئیس بنیاد مسکن این قول را داد که کار بازسازی همه 9 هزار و 500 واحد آسیب دیده تا نیمه دوم آذرماه به اتمام برسد و زلزلهزدگان بتوانند در این واحدها ساکن شوند. گفتنی است در حال حاضر 70 هزار تن فولاد و 200 هزار تن سیمان برای عملیات بازسازی تأمین شده و 30 هزار نیروی انسانی در منطقه مشغول فعالیت هستند. به هر جهت علیرغم وجود کاستیها در روند بازسازی باید اذعان کرد که روند بازسازی بسیار فراتر از انتظار است ولی به نظر میرسد که آنچه بیشتر از سرعت ساخت و ساز اهمیت دارد، چگونگی ساخت و ساز است تا بار دیگر شاهد چنین مواردی نباشیم. تابش میگوید: مشاهدات نشان میدهد هر واحدی که در قالب طرح ویژه از تسهیلات نوسازی روستایی استفاده کرده، آسیبی ندیده و این درسی است که باید همه روستائیان از زلزله بگیرند. او گفت: در حال حاضر برای هر 10 واحد که در حال ساخت هستند، یک ناظر مقیم در روستا با مدرک لیسانس یا فوق لیسانس در منطقه حاضر است و هر 100 واحد را یک سرناظر نظارت و بررسی میکند.