به گزارش حیات به نقل از ایرنا، ابوالحسن علی بن عیسی، فقیه نام داری که در لحظه های پایانی بر بالین ابوریحان بیرونی بزرگ دانشمند ایرانی بود، نوشته است که: “آن گاه که نفس در سینه ی او به شماره افتاد، بر بالین او حاضر آمدم و در آن حال از من پرسشی فقهی پرسید. گفتم : ˈاکنون چه جای این پرسش است! ˈ گفت :ˈای مرد کدام یک از این دو کار بهتر است، این مساله را بدانم و بمیرم یا نادانسته از دنیا بروم؟ˈ و من آن مساله را بازگفتم و فرا گرفت و از نزد وی بازگشتم. هنوز بخشی از راه را نپیموده بودم که شیون از خانه ی او برخاست.”این داستان مردی از دیار ایران است که در رشته های گوناگون از جمله ریاضی فیزیک ، اختر شناسی ، جغرافیا ، زمین شناسی و مردم شناسی ، سرآمد روزگاران خویش و مایه افتخار امروز ما هست.این دانشمند و افتخار ایرانیان که در نیمه دوم قرن چهارم و نیمه اول قرن پنجم هجری قمری زندگی می کرد زمانی توانست قطر و محیط کره زمین را اندازه گیری کند که بسیاری از تمدن ها تصور می کردند که زمین مسطح است و برخی نیز معتقد بودند که زمین بر روی شاخ گاوی قرار گرفته است .اندازه گیری چگالی 18 فلز و سنگ گرانبها ، شیوه ای نو برای طراحی نقشه های جغرافیایی ، اندازه گیری فاصله بین شهرها ، پژوهش در باورها و تاریخ مردم هند ، تهیه فهرست کتاب های زکریای رازی از آثار ماندگار این دانشمند است .ابوریحان بیرونی همچنین از نخستین محققانی است که به هنگام بررسی یک موضوع علمی ، پیشینه آن را نیز در نظر می گرفت و آن موضوع را در خلا و بدون در نظر گرفتن شرایطش به آن نمی پرداخت.این نابغه ایرانی در حالی که فقط 17 سال داشت، به کمک حلقه ای درجه دار به اندازه گیری بلندی نصف النهاری خورشید پرداخت. چهار سال پس از آن انقلاب تابستانی را در غرب آمودریا رصد کرد.رصد خورشید گرفتگی در شهر کات (پایتخت خوارزمشاهیان) از جمله کارهای ابوریحان بیرونی است که با ابوالوفای بوزجانی قرار گذاشته بود که او نیز خورشیدگرفتگی را در بغداد رصد کند. ابوریحان از روی اختلاف زمانی که از این راه به دست آمد، توانست اختلاف طول جغرافیایی آن دو شهر را به دست آورد.جرج سارتن، بنیان گذار رشته ی تاریخ علم، که کتابی با نام مقدمه ای بر تاریخ علم نوشته است، دوره ی تاریخ علم را به فصل هایی بخش کرده و هر فصل را که شامل معرفی فعالیت های علمی نیم سده است، به نام یک دانشمند بزرگ نام گذاری کرده است. فصل 33 از کتاب او به عصر بیرونی نام گذاری شده است .به گفته سارتن، ابوریحان بیرونی صاحب متجاوز از 113 کتاب و مقاله است که در زمینه‏های علم هیئت، نجوم، فیزیک، دستگاه‏های علمی، گاه شماری، ادبیات و مذهب و غیره نوشته است.بیرونی در پژوهشی بسیار ارزشمند با نام «لمعات» (در علم مناظر) در زمینه‏ی دانش نورشناسی (Optic)، به ویژه ساختار نور، بررسی‏های بسیار گرانسنگی را بر دوش دارد.این نابغه‏ی بزرگ ایرانی ، همان کسی است که سده‏ها پیش، پدران اروپاییان به هنگامه‏ی نوزایی(رنسانس)، او را به انگیزه‏ی بهره‏مندی از نگرش‏های دانشی‏اش گرامی داشته اند.