ویژه نامه 91؛ آیین های بهاری؛ پیام آور رویش
بهار، پیام آور عشق و رویش است و با آمدنش دل ها سرشار از سرور و جان ها معرفت می یابند. صدای پای بهار می آید، جهان دگرگونی تازه ای را تجربه می کند و طبیعت با آغوش باز به استقبال بهاران و آیین های پرمعنایش می رود.
تهران _ حیاتبهار از راه می رسد و طبیعت ردای سبز بر تن می کند. پرندگان نغمه شادی سر می دهند و روحی تازه در کالبد انسان ها دمیده می شود که پویایی و نشاط را در آنها بارور می سازد.بهاری دوباره در راه است و آدمیان برای تحولی دگر خویش را آماده می کنند و چه زیباست که در ایران زمین این تحول با سالی جدید همراه است، نوروز از راه می رسد و با خود کوله باری از گذشته و تاریخ غنی این مرزو بوم را به ارمغان می آورد زیرا که خود میراث جاودان نیاکان این سرزمین است.نوروز برابر با اول فروردین ماه هجری خورشیدی، جشن شروع سال نو و یکی از کهنترین اعیاد و از برجستهترین و با شکوهترین یادگارهای دوران باستان است که علاوه بر ایرانیان بسیاری از مردم مناطق مختلف فلات ایران نیز آن را جشن میگیرند.نوروز ترکیبی از دو واژه نو و روز به معنی روز نوین است، که در اصطلاح به معنای نخستین روز از اولین ماه سال خورشیدی می باشد که در زبان قدیم به معنای نوک روچ یا نوک روز بوده است.ایرانیان باستان نوروز را ناوا سرِدا یعنی سال نو می نامیدند و در آسیای میانه نیز، زمان سغدیان و خوارزمشاهیان، از نوروز به عنوان نوسارد و نوسارجی به معنای سال نو یاد می کردند.زمان و منشاء پیدایش نوروز، مشخص نیست، در برخی از متون کهن ایران، همچون شاهنامه فردوسی و تاریخ طبری، جمشید را پایه گذار آن می دانند.در شاهنامه درباره شکل گیری نوروز این چنین آمده است: جمشید در حال گذشتن از آذربایجان، دستور داد تا در آنجا برای او تختی بگذارند و خودش با تاجی زرین بر روی تخت نشست. با رسیدن نور خورشید به تاج زرین او، جهان نورانی شد و مردم شادمانی کردند و آن روز را روز نو نامیدند.همچنین در برخی از نقل های تاریخی، بابلیان را آغازگر نوروز دانسته اند و در آنها، رواج نوروز در ایران را به 538 سال قبل از میلاد یعنی زمان ورود کوروش به بابل نسبت می دهند.هخامنشیان با جشنهای نوروز آشنا بودند و آن را با شکوه و عظمتی خاص جشن میگرفتند و این جشن ها را در فاصله بین 21 اسفند تا 19 اردیبهشت برگزار می کردند.در زمان اشکانیان و ساسانیان نیز به مناسبت نوروز جشن های گوناگونی برگزار می شد. جشن نوروز در دوران ساسانیان چند روز به طول می انجامید و نوروز به دو دوره کوچک و بزرگ تقسیم می شد، نوروز کوچک یا نوروز عامه از یکم تا پنجم فروردین بود و در روز ششم فروردین جشن نوروز بزرگ یا نوروز خاصه برپا میشد. از رسوم رایج آن روزگار این بود که مردم در بامداد نوروز به یکدیگر آب میپاشیدند و شکر هدیه میدادند.امروزه پس از گذشت چندین قرن از برگزاری نوروز مردم در سراسر کشور ایران آن را گرامی می دارند و با آداب و رسوم خاص خود به استقبال آن می روند، آدابی که هر کدام ریشه در تاریخ پربار و غنی آنها دارد و هرساله تمام تلاش خویش را به کار می بندند تا به بهترین شکل آن را برگزار کنند.نظافت و خانه تکانی از رسوم پسندیده عید نوروز است که مردم قبل از فرا رسیدن نوروز آن را انجام می دهند، تا تحولی تازه در زندگی خود ایجاد کنند و آماده پذیرانی از میهمانان عید شوند. نظافت، خرید لباس نو و پوشیدن آن از دیگر آداب و رسوم ایرانیان به شمار می رود.کاشتن دانه های غلات و حبوبات چند روز پیش از فرا رسیدن نوروز از جمله آیین های کهن ایرانیان بوده و هست.از بزرگترین نماد آیین های نوروز، سفره هفت سین است که در آن هفت نوع خوراکی که با سین آغاز می شود را می گذارند و دلیل برگزیدن عدد هفت این است که ایرانیان این عدد را مقدس می دانستند، در این سفره هفت چیز قرار میگیرد، که سیر، سنجد، سمنو، سیب، سکه، سبزه، سماق، سرکه از آن جمله اند.هر هفت، سینی که چیده میشود معنی خاصی دارد.ایرانیان سیب را نماد زیبایی و تندرستی، سنجد را نماد عشق و محبت، سکه را نماد رزق و روزی، سبزه را نماد رویش، سنجد را نشان عشق، سمنو و سرکه را نشان برکت و سیر را نماد دفع بیماری می دانستند.علاوه بر هفت خوراکی، قرآن، آینه، لاله، شمع، ماهی قرمز، نرگس، سنبل و تخم مرغ رنگی نیز در سفره می گذارند.در لحظه تحویل سال نو، افراد خانواده بر سر سفره عید نشسته و بزرگ خانواده قرآن را تلاوت می کند و پس از تحویل سال به دیگران عیدی می دهد.ایام عید نوروز فرصت مناسبی برای صله رحم و ارتباط با خویشان و بستگان است و پس از تحویل سال ایرانیان به دید و بازدید بزرگان، خویشان و آشنایان می روند و این یکی از سنن پسندیده نوروز می باشد.آخرین روز از عید نوروز مردم جشن سیزده فروردین را برگزار می کنند و بر اساس این سنت فرهنگی و کهن به دشت، صحرا و باغ می روند و آخرین روز عید را در طبیعت به گشت و گذار و تفریح می گذرانند.امروزه پس از گذر چندین سده از پیدایش نوروز همواره آغاز سال نو گرامی داشته می شود و این ایام بهانه ای است تا همگان برای مدتی از زندگی روزمره فاصله بگیرند و تحولی هر چند کوچک همراه با بهار در خویش به وجود آورند.اینک که زمانی کوتاه به آغاز فصلی تازه و سالی نو باقی است، چون بهار، دل ها را پر از تازگی و طراوات سازیم تا با قلب هایی صاف و یکرنگ به استقبال این پیام آور رویش رویم.