سلطان بن عبدالعزیز، ولیعهد عربستان که بیش از 5 دهه وزیر دفاع این کشور بود ، امروز (شنبه) در بیمارستانی در نیویورک درگذشت. به گزارش حیات ، بر اساس اعلام دیوان پادشاهی عربستان، جسد سلطان روز سه شنبه در مسجد بزرگ ترکی بن عبدالله در ریاض تشییع و به خاک سپرده خواهد شد. سلطان بن عبدالعزیز که پس از مرگ ملک فهد (2005 میلادی) به مقام ولیعهدی رسید، سال ها پیش به سرطان روده بزرگ مبتلا شد و طی 10 سال اخیر بارها با سفر به آمریکا عمل های جراحی متعددی انجام داد.او در اظهاراتی گفته بود که «فقط مرگ می تواند بین او و سمت رسمی اش جدایی بیندازد».برخی ناظران امور منطقه می گویند که مرگ ولیعهد عربستان یک بار دیگر چالش قدرت میان شاهزادگان سعودی را زنده خواهد کرد.بر اساس قانون اساسی تا زمانی که فرزندان پسر عبدالعزیز (موسس عربستان) زنده هستند کسی حق نشستن بر کرسی پادشاهی را ندارد.هر چند در سال های گذشته نسل دوم شاهزاده های سعودی تلاش هایی برای ورود به مراتب بالای قدرت را از خود نشان دادند اما عرف جاری در طی سال های اخیر نشان داده است که قدرت در لایه های فوقانی تنها میان پسران عبدالعزیز دست به دست شده است.عبدالله (پادشاه کنونی عربستان) در ابتکاری که پس از نشستن بر تخت پادشاهی به خرج داد ، نهادی با عنوان "هیئت بیعت" ایجاد کرد که وظیفه انتخاب پادشاه و ولیعهد عربستان سعودی را بر عهده دارد.هدف این هیئت که در سال 2006 توسط ملک عبدالله تشکیل شد در ابتدا انتخاب ولیعهد (با رای مخفی) پس از به سلطنت رسیدن پادشاه جدید بود.اعضای کمیته که اصالتا به "ملک عبدالعزیز آل سعود" موسس عربستان بازمی گردند، موظف به انتخاب ولیعهد هستند.پادشاه به "هیئت بیعت" اسم یا اسامی (حداکثر سه نفر) برای منصب ولیعهدی پیشنهاد می کند و این کمیته می تواند این اسامی را رد کند و نامزد دیگری به جز آنهایی که پادشاه پیشنهاد دارد، تعیین کند.در صورتی که نامزد پیشنهادی "هیئت بیعت" موافقت پادشاه را به دست نیاورد، این هیئت می تواند با اکثریت آرا از طریق انجام رای گیری بین نامزد خود و نامزد پیشنهادی یک نفر را ظرف مدت یک ماه به عنوان ولیعهد انتخاب کند.هیئت بیعت از فرزندان موسس عربستان (ملک عبدالعزیز آل سعود) و یکی ازپسرهای فرزندان متوفی وی و یا پسران فرزندانی که عذر یا بیماری دارند به اضافه دو تن از اعضایی که پادشاه و ولیعهد از بین پسران خود انتخاب می کنند، تشکیل می شود.به نظر می رسد با مرگ ولیعهد سعودی اینک نایف بن عبدالعزیز - 79 ساله - که در حال حاضر معاون دوم نخست وزیر است و وزارت کشور را هم از سال 1975 در اختیار دارد بیشترین شانس را برای جایگزینی وی دارد. امیر نایف از حمایت های ویژه برادر تنی خود، فهد بن عبدالعزیز نیز برخوردار بود و این امر به قدرت و نفوذ او به شدت افزود. او در ایجاد توازن در خانواده بخصوص در زمان اختلافات شدید بین فهد و شاهزاده سلطان و خنثی کردن فعالیت های مخفیانه سلطان علیه فهد نقش فعالی ایفا کرد.علاوه بر این در اختیار داشتن نیروهای پلیس و امنیت داخلی (زیر مجموعه وزارت کشور و ریاست یکی از قدرت مندترین تشکیلات مذهبی (هیئت امر به معروف و نهی از منکر) قدرت ویژه ای به نایف بخشیده است.سکته قلبی فهد در سال 1995 و مرگ وی در سال 2005 قدرت نایف را در درون خانواده آل سعود به شدت تضعیف کرد و ناچار شد موقعیت سومین شخصیت قدرتمند عربستان را بپذیرد.نایف نفش فعال تری در رتق و فتق امور پادشاهی عربستان نسبت به سلطان داشته، اگرچه بسیاری از مسئولیت های وزارت کشور را به برادرش احمد و معاونش در امور امنیتی که پسرش هم هست (محمد ) تفویض کرده است . اگر امیر نایف با توافق پادشاه و هیئت بیعت به ولیعهدی برسد آنچه باقی می ماند یافتن فردی برای جانشینی نایف است . به نظر می رسد چون انتخاب معاون دوم نخست وزیر از وظایف هیئت بیعت نیست تعیین فردی برای این سمت چالش جدیدی در میان خاندان سلطنتی ایجاد خواهد کرد. در زمان حاضر شمار زیادی از فرزندان موسس عربستان همچنان زنده هستند که مهمترین آنها طلال، بندر، مشعل (رییس هیئت بیعت )، عبدالرحمن (معاون وزیر دفاع )،متعب ، بدر ، سلمان (امیر ریاض) احمد (معاون وزیر کشور) ، سطام (معاون امیر ریاض) و مقرن ( رییس استخبارات ) است. در میان افراد فوق غیر از طلال که به طور کامل از سیاست دور مانده است ، سلمان امیر منطقه ریاض که به سنگ صبور خاندان سلطنتی مشهور است ، مقرن رییس سازمان استخبارات و از برادران مورد وثوق عبدالله و حتی مشعل که ریاست هیئت بیعت را برعهده دارد از شانس بیشتری برای ورود به جرگه مردان قدرتمندتر عربستان برخوردارند. از :حمیدرضا بانصیری
منبع : ایرنا
