بی تردید انتظار ظهور امام زمان (عج) در تمام ابعاد شخصیت انسان، اعم از فردی و اجتماعی موثر است و همه مناسبات وی را فرا می گیرد و بالاترین کوشش و جهاد همه جانبه او در راه خدا است.       انتظار ،اصطلاحی است که به معنای عدم رضایت به وضع موجود وانتظار عملی برای تغییر آن و حاصل شدن وضعیت مناسب می باشد (۱)بر این اساس می توان فهمید که انتظار مفهومی است مرکب از دو جزء،نفی واثباتی.نفی آنچه در جریان است و اثبات آنچه انتظار و توقع آن می رود(۲) انتظار در مکتب تشیع یک حالت نفسانی است که انسان به خاطر وجود آن، ضمن پیراستن وجود خویش از بدیها و آراستن آن به خوبیها، در ارتباط مستمر با امام و حجت زمان خویش، همه همت خود را صرف زمینه سازی ظهور مصلح آخر الزمان می کند و در جهت تحقق وعده الهی نسبت به برپایی دولت کریمه اهل بیت علیهم السلام با تمام وجود تلاش می کند. طبق این تعریف انتظار فرج عاملی مهم در جهت خودسازی فردی، اصلاح جامعه و کاهش جرائم و مفاسد خواهد بود. و انسان خود ساخته همواره احساس لذت معنوی و آرامش درونی دارد. بی تردید انتظار ظهور امام زمان (عج) در تمام ابعاد شخصیت انسان، اعم از فردی و اجتماعی موثر است و همه مناسبات وی را فرا می گیرد و بالاترین کوشش و جهاد همه جانبه او در راه خدا است. اسلام که تعلیمات و هدایتهایش بر اساس فلسفه های عمیق و صحیح اجتماعی و واقعی قرار دارد، اصل انتظار و نگاه به سوی آینده را، پشتوانه بقای جامعه ی مسلمان و محرک احساسات و مهیّج روح فعالیّت و اقدام قرار داده است; و انتظار آینده بهتر، و عصر فتح و گشایش و فرج را برترین اعمال شمرده است و رهبر عظیم الشأن آن در حدیث شریف: (أفضل أعمال أمتی انتظار الفرج(۳) = برترین کارهای امّتم انتظار فرج است)، انتظار فرج را افضل اعمال امت خود معرفی فرموده است. آن هنگام که پیغمبر بزرگ اسلام صلی الله و علیه و آله و سلم در حالی که غیر از علی علیه السلام و عموی بزرگوارش ابوطالب، از مردها یار و یاور دیگر نداشت و مردم را به خدا و دین توحید دعوت می فرمود; آن هنگام که دست یافتن بر خزائن کسری و قیصر، آن هم برای مردمی محروم و مستضعف، جزء محالات عادی محسوب می شد; و در آن هنگامی که به جای همکاری و قبول آن دعوت نجات بخش و آزاد ساز توحیدی، از مردم دشنام و ناسزا و اهانت می شنید و رنج و آزار و اذیت می دید، مردم را به آینده درخشان این امت نوید می داد و وعده می داد که کلمه توحید را بگوئید تا رستگار شوید: (قولوا لا اله إلا الله تفلحوا) تا عرب خاضع شما گردد و عجم به شما جزیه بدهد. سوگند یاد می کرد که گنجهای کسری و قیصر در اختیار شما قرار خواهد گرفت. وپیروانش با سرمایه و اسلحه انتظار رو به سوی آینده و قدم به پیش قرار داده بود. و در برابر سیل مخالفت ها و شیطنت ها، قطع ارتباط ها و محاصره ها، شکنجه ها وآزارهای بدنی مسلح، به مقاومت و ایستادگی حتی تا ترک مال و خانه و شهر و مسکن در راه اسلام و هدفهای توحید آن، تشویق می کرد و از پیروزی حق و مغلوب شدن باطل سخن می راند. این انتظار و ایمان به این وعده های الهی بود که مسلمانان را در میدانها فاتح و جانباز وفداکار کرد. مسلمانان در انتظار این روزهای درخشان، آن روزهای سخت و تلخ و پر از مصیبت را پشت سر گذاشته و جلو رفتند. قرآن مجید در آیات متعدّدی مسلمانان را به انتظار آینده گذارده و آینده بهتر را به این امت نوید داده است و آینده گرائی را تعلیم می فرماید. از جمله در این آیه نوید می دهد که هرگاه خطر ارتجاع پیش آید و از مسلمانان، افرادی مرتد و بی دین شوند و از دین برگردند، خدا قوم وگروهی را می آورد که آنان را دوست می دارد و آنها خدا را دوست می دارند، نسبت به مؤمنان فروتن هستند، نسبت به کفار، عزیز وغالب و خوددار و غیر قابل انعطاف می باشند، در راه خدا جهاد می کنند و از ملامت و سرزنش ملامت کنندگان بیم ندارند; که آیه۵۴ سوره مائده مشعر بر این مطلب است. پیشوایان معصوم علیهم السلام نیز اجر بسیاری برای منتظران بیان کرده اند، چنان که امام صادق علیه لسلام فرمودند: کسی که دوست دارد از اصحاب و یاران حضرت قائم علیه السلام باشد، باید منتظر ظهور باشد و به پاکدامنی و نیک خلقی خود را بیاراید، در حالی که پیوسته به انتظار قدوم حضرت قائم علیه السلام نشسته است. پس اگر با این اوصاف از دنیا برود و حضرت قائم علیه السلام بعد از او قیام کند، پاداش او همانند فردی است که امام قائم را درک کرده است. ای گروهی که مورد رحمت خدا قرار گرفته اید! کوشش کنید و انتظار بکشید که این مقام والای انتظار بر شما گوارا باد! (۴) امام صادق علیه السلام در روایت دیگری به یکی از پیروانش دستور داد که" و النتظر الفرج صباحا و مساءا" (۵) ((شب و روز منتظر فرج باش)). در هر صورت، انتظار، آماده باش کامل، خودسازی و تصفیه روح و جان و اصلاح دیگران است. انتظار روزنه ی امیدی است که در حساس ترین و بحرانی ترین لحظات زندگی انسان که از همه جا مأیوس می شود تنها عامل نجات و امید بخش اوست. بنابر این چنین فردی که با امید به پیروزی و رسیدن به جامعه ایده آل لحظه شماری می کند همواره از نشاط روحی و آرامش درون برخوردار خواهد بود. ...اللّـهُمَّ اِنْ حالَ بَیْنی وَ بَیْنَهُ الْمَوْتُ الَّذی جَعَلْتَهُ عَلى عِبادِکَ حَتْماً مَقْضِیّاً فَاَخْرِجْنی مِنْ قَبْری ، مُؤْتَزِراً کَفَنى ، شاهِراً‌ سَیْفی ، مُجَرِّداً قَناتی، مُلَبِّیاً دَعْوَةَ الدّاعی فِی الْحاضِرِ وَ الْبادی اَللّـهُمَّ اَرِنیِ الطَّلْعَةَ الرَّشیدَةَ ، وَ الْغُرَّةَ الْحَمیدَةَ (۶) خدایا اگر حائل شد میان من و او آن مرگى که قرار داده اى آن را بر بندگانت حتمى و مقرر پس بیرونم آر از گورم ، کفن به خود پیچیده با شمیشر آخته ، و نیزه برهنه ، پاسخ ‌گویان به نداى آن خواننده بزرگوار در شهر و بادیه خدایا بنمایان به من آن جمال ارجمند و آن پیشانى نورانى پسندیده را. پاورقی: ۱- توهم در دیدار امام زمان (علیه السلام)ص۲۴۶ ۲- مصباح کفعمی ص۴۹۵ ۳- تحف العقول عن الرسول، ص۳۷. ۴- بحار الانوار، جلد ۵۲، صفحه ۱۴۰ 5- الغیبه، للنعمانی، صفحه ۱۵۸ ۶- دعای عهد منابع: کتاب: امام زمان سرچشمه نشاط جهان کتاب انتظار عامل مقاومت وحرکت