تهران _ حیات آنچه در این جا آورده ایم کتابهایی است که تا کنون در باره حماسه تنگستان و شهید رئیس علی دلواری به چاپ رسیده است.معرفی کتاب (ویژه نامه رئیس علی دلواری)حماسة رئیس علی دلواریسرودة منسوب به سید محمد مضطر، با مقدمه، تصحیح و توضیحات محمد دادفر تحت عنوان «حماسه رئیس علی دلواری» کتابی است که توسط اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان بوشهر منتشر شده است. کتاب، در ابتدا به این صورت، به روان پاک شهدای گمنام تقدیم شده است:«دشتمردان دریادلی که در نبرد با بیگانگان بر خاک سرخ جنوب جان باختند و با خروشا خروش خون شان فریاد سرفرازی سر دادند، اما نامی از خویش بر جای نگذاشتند...»این تقدیم نامه چة زیبا، ما را مستقیماً به «سخن اول» رهنمون می شود:«مبنای اصلی کتاب حاضر، یک مثنوی حماسی با 414 بیت است. این مثنوی پیرامون نبردهای دلاوران جنوبی به ویژه رئیس علی دلواری که در هنگامة جنگ جهانی اول و اشغال بوشهر (1915م) در مقابل نیروهای اشغالگر انگلیسی به مبارزه برخاسته اند، سروده شده است.ارزش این مثنوی بیشتر در این است که با کمک آن می توانیم افکار عمومی مردم آن زمان را بشناسیم و با دیدگاه های آنان دربارة نبردها، دلاوری های رزمندگان، ماهیت نیروها و ایدئولوژی آن ها آشنا شویم. در این اثر که اساس آن – مانند دیگر منظومه های حماسی – بر حماسه پردازی و قهرمان پروری استوار است زمان و مکان و ویژگی های قهرمانان از حد و مرز واقعیت درمی گذرد و شاعر کمتر دربند آن است که مکان و زمان دقیق حادثه را بیان کند و قهرمانان را به گونه ای طبیعی و معمولی به تصویر بکشد.»نگاهی گذرا بر قهرمان پروری در شعر حماسی، درباره این مثنوی، مضطر کیست، زمینه تاریخی حماسه رئیس علی دلواری، زندگی قهرمان حماسه، متن مثنوی، توضیحات مثنوی، ضمائم، کتاب نامه و اعلام، اسامی بخش های این کتاب هستند. دلیران خاموشاگر چه کتاب محسن شریفیان تحت عنوان دلیران خاموش (گفت وگو با همایون شهنواز و دیگر عوامل مجموعه دلیران تنگستان) می کوشد به سریال مذکور بپردازد، اما در نفس همین کار نیز اطلاعات و موارد تازه ای را در خصوص مبارزه و شخصیت رئیس علی و قیام جنوب عرضه می کند، به علاوه این که همایون شهنواز (سازنده سریال دلیران تنگستان) در لا به لای ارائه اطلاعات مربوط به تحقیقات خود درباره سریال و نیز هنگام ساخت فیلم مستندی دربارة «خیری» همسر رئیس علی دلواری، نکات جالبی را در این خصوص بازگو می کند. فهرست مطالب کتاب از این قرار است:«به عنوان مقدمه، در مورد همایون شهنواز، شناسنامه سریال «دلیران تنگستان»، درباره مجموعه «دلیران تنگستان»، دلیران خاموش/ گفت وگوی محسن شریفیان با کارگردان، روایتی دیگر، گفت وگوی فیروزه میزانی با همایون شهنواز، چگونه عاشقان ستیزنده را گریم کردم، واسموس، لورنس ایران، بازی در سه نقش متفاوت، حیف که دیگر شهنواز سریال نمی سازد، گفت وگو با طراح تیتراژ سریال «دلیران تنگستان»، نقش سید مهدی جای کار بیشتری داشت، گفت وگوی سید قاسم یاحسینی با منوچهر آتشی، هنوز چشم به راه رئیس علی ام، دلیران تنگستان حماسی سریال های قبل از انقلاب، روزی هیجده ساعت کار می کردم، حیف که ادامه ندادم، همزمان هم فیلم بازی می کردم و هم سریال، سریالی که هیچ وقت کهنه نمی شود، به سریال بی اعتنا هستم، درباره دیگر عوامل سریال، نویسنده کتاب «دلیران تنگستانی»، پیوند واقعیت ها برای تجّسم تاریخ، گونه ای سفر به انتهای زمان و تصاویر پشت صحنه سریال» مطالعاتی در باب تنگستان«سرزمین دلیرپرور تنگستان نامی آشنا برای اهل تاریخ و پژوهش های تاریخی است. جایی است که شیرمردان و مبارزان بزرگ و نستوهی چون سرهنگ باقرخان تنگستانی، شهید احمدخان تنگستانی، شهید رئیس علی دلواری، شهید زائر خضرخان اهرمی و... در آن ظهور کرده، بالیده و از استقلال و شرف ایران و ایرانی دفاع کرده اند.تنگستان مفتخر است که هر گاه استعمارگران اروپایی به جنوب ایران هجوم برده اند، مردمان دلیر این سرزمین علیه آن ها قد علم کرده و به مبارزه با آنان پرداخته اند. از این روی برخی از نویسندگان معاصر به تنگستان لقب «دژ مبارزه با استعمار» داده اند.»مطالعاتی در باب تنگستان (مجموعه مقالات) به انتخاب و اهتمام سید قاسم یاحسینی توسط انتشارات گلگشت در قطع وزیری به زیور طبع آراسته شده است. کتاب مجموعه ای است مفصل و دربرگیرنده مقالاتی ارزشمند همچون: سیمای جغرافیایی تنگستان (مرتضی کرمی) به همراه 3 فصلِ تنگستان و جنوب غربی ایران در عصر صفاریان، تنگستان شناسی و تنگستان پژوهان، تنگستان از نگاه سفرنامه نویسان ایرانی و اروپایی (هر سه به قلم سید قاسم یاحسینی)، مبارزات ضد استعماری مردم تنگستان، جنگ ایران و انگلیس (لیوتنان بالارد، ترجمه کاوه بیات)، جنگ جهانی اول، رئیس علی دلواری و تنگستانی ها، عصر رئیس علی دلواری (سید علی موسوی نژاد)، جنبش رئیس علی دلواری و جنبش های مسلحانه ضد استعماری آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین (دکتر ایرج نبی پور)، تنگستان از چند دیدگاه، رساله در احوال اهرم و تنگستان (محمدعلی خان سدیدالسلطنه کبابی)، تنگستان (لوریمر)، تنگسیر و تنگستان (دکتر سید جعفر حمیدی)، پژوهشی کوتاه در خصوصیات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ٱبادی دلوار (منصور صرافان)، بادهای محلی تنگستان (حسین زنده بودی)، گیاهان دارویی تنگستان (ابراهیم نادری)، خشم طبیعت (مرتضی کرمی)، بازی های محلی تنگستان (روستای چاه پیر) (غلام رضا (کرم) عمرانی)، بازی های محلی تنگستان (مهتاب خالدی)، قلعه ها و قدمگاه های تنگستان (حسین زنده بودی)، واقعیات جنگ تنگستان با انگلیس (حاج سردار فولادی)، اسارت در تنگستان (فردریک اوکانر- ترجمه: حسن زنگنه)، [قیام ٱیت الله سید مرتضی مجتهد اهرمی] (سرپرسی کاکس) (ترجمه: حسن زنگنه)، نقش زنان در قیام تنگستان (عبدالکریم نیستی)، بررسی عوامل مؤثر بر پایگاه اجتماعی- اقتصادی زنان در شهرستان تنگستان (غلام حسین کرمی)، دکتر مصدق در بندر بوشهر و قیام تنگستانی ها (سید قاسم یاحسینی)، تنگستان تاریخ، تنگستان امروز (رحیم جمالی)، تنگستان امروز (تنگستان به روایت آمار)، سیمای اقتصادی- اجتماعی شهرستان تنگستان، سال 1380، رجال و مشاهیر تنگستان، رئیس احمدشاه تنگستانی و خاندانش (سید قاسم یاحسینی)، زندگی و مبارزات باقرخان تنگستانی (سید قاسم یاحسینی)، احمدخان تنگستانی... (علی مراد فراش بندی)، زندگی و مبارزات علم الهدی اهرمی (دکتر عبدالکریم مشایخی)، زندگی نامه معتقد اهرمی (علی حق شناس)، رئیس علی دلواری (سید قاسم یاحسینی)، نقش زائر خضرخان امیر اسلام در قیام جنوب (داریوش تنگستانی)، سید اسماعیل آشی، مجاهدی گمنام از تنگستان (سید قاسم یاحسینی)، ملاعلی تنگستانی(حسین زنده بودی)، خاندان ماحوزی (دکتر سید جعفر حمیدی)، محمدباقر تنگستانی (سید قاسم یاحسینی)، شیرمحمد تنگسیر (رسول پرویزی)، رئیس علی چه پیری (اهرمی)، (دکتر سید جعفر حمیدی)، نگاهی به زندگی و آثار شعله تنگستانی (عبدالرحمان چهار لنگ) و رسول پرویزی (دکتر علی بهزادی). منبع: شاهد یاران شماره 52 پایان پیام