در اواخر دهه ۱۹۷۰ میلادی و همزمان با درگیری‌ها در کوهستان‌های ناهموار افغانستان، پدیده‌ای ناشناخته و مرگبار آسمان نبرد را دگرگون کرد. چریکی‌های مستقر در خطوط نبرد از دیدن پرنده‌ای فولادین که گلوله‌های ضدهوایی سنگین کالیبر ۱۲.۷ میلی‌متری از بدنه آن کمانه می‌کرد و همزمان با سرعتی سرسام‌آور آتش مرگباری از راکت و گلوله بر سر اهداف می‌بارید، دچار وحشت شدند.
این پرنده زره‌پوش که در میان مجاهدین به «عربة الشیطان» یا «ارابه شیطان» شهرت یافت، چیزی نبود جز بالگرد تهاجمی میل۲۴، ملقب به هایند در سازمان ناتو؛ دستاوردی شاخص از صنایع هوانوردی نظامی شوروی که با شکستن قواعد سنتی طراحی بالگردها، فصلی نو در فناوری رزم هوایی در کشورهای بلوک شرق گشود.
فلسفه طراحی؛ ترکیب نامتعارف تانک پرنده و نفربر رزمی
در دوره‌ای که طراحان بلوک غرب، مانند سازندگان کبرا در آمریکا، تمرکز خود را بر ساخت بالگردهای تهاجمی باریک، سبک و چالاک با هدف انحصاری شکار تانک گذاشته بودند، دفتر طراحی میل رویکردی کاملاً متفاوت را برگزید. ایده مهندسان شوروی خلق یک نفربر زرهی پرنده بود؛ پلتفرمی سنگین که بتواند نقشی هم‌تراز با یک تانک جنگی را در آسمان ایفا کند و همزمان توانایی پیاده‌سازی همزمان یک جوخه هشت‌نفره از نیروهای پیاده مجهز را داشته باشد. در ادامه فضای داخلی مخصوص حمل سرباز و محموله این بالگرد تهاجمی را مشاهده میکنید:
این رویکرد ترکیبی چالش‌های مهندسی فراوانی ایجاد کرد. در نتیجه، میل۲۴ به جثه‌ای تنومند با طول بدنه بیش از هفده متر و بیشینه وزن برخاست حدود دوازده تن دست یافت. قلب تپنده این سامانه دو دستگاه پیشرانه توربوشفت قدرتمند کلیموف تی‌وی۳۱۱۷ است که هر کدام بیش از ۲۲۰۰ اسب بخار نیرو تولید می‌کنند. این پیشرانه‌ها وزن سنگین سازه را تاب می‌آورند و نیروی رانش را به یک روتور اصلی پنج‌پره پیشرفته از جنس تیتانیوم و مواد مرکب فایبرگلاس منتقل می‌کنند که آسیب‌پذیری آن در برابر پرتابه‌های متخاصم به حداقل رسیده است.
بالچه‌های نامتقارن و دستیابی به سرعت استثنایی
یکی از نبوغ‌آمیزترین بخش‌های مهندسی میل۲۴، بالچه‌های جانبی شیب‌دار آن است. این بالچه‌ها صرفاً پایه‌ای برای حمل جنگ‌افزار نیستند و نقشی بنیادین در آئرودینامیک این پرنده ایفا می‌کنند. در سرعت‌های کروز و بالا، بالچه‌ها می‌توانند تا ۲۵ درصد از نیروی برآر یا لیفت مورد نیاز بالگرد را تأمین کنند. این امر فشار روی سامانه پروانه اصلی را کاهش می‌دهد و به میل۲۴ این امکان را می‌دهد که به سرعت حداکثری ۳۳۵ کیلومتر بر ساعت دست یابد؛ رقمی که این بالگرد را به یکی از پرسرعت‌ترین بالگردهای عملیاتی دوران جنگ سرد بدل کرد.
سرعت بالا در ترکیب با آئرودینامیک خاص بدنه به خدمه اجازه می‌داد تاکتیک‌های پرواز پنهان در ارتفاع بسیار پایین، درست مماس با پستی‌وبلندی دره‌ها را اجرا کنند. این بالگرد می‌توانست در عرض چند ثانیه از شکاف کوه‌ها بر فراز هدف ظاهر شود، رگباری از پرتابه‌ها را شلیک کند و پیش از آنکه سامانه‌های ضدهوایی چریکی جهت آتش خود را تنظیم کنند، با شتاب بالا از منطقه بگریزد.
مهندسی بقاپذیری؛ وان تیتانیومی و نفوذناپذیری افسانه‌ای
اصلی‌ترین دلیلی که لقب ارابه شیطان را برای این بالگرد به ارمغان آورد، بقاپذیری و سازه زرهی فوق‌العاده مقاوم آن بود. برخلاف بالگردهای ترابری مرسوم، کابین دو سرنشین بالگرد(شامل خلبان و افسر سامانه‌های تسلیحاتی) در یک محفظه تیتانیومی مقاوم مستقر شده است که به آن اصطلاحاً وان تیتانیومی می‌گویند. شیشه‌های کاناپی کابین با صفحات تخت ضدگلوله چندلایه تقویت شده‌اند.در درگیری‌های افغانستان، مسلسل‌های دوشکا کالیبر ۱۲.۷ میلی‌متری سلاح اصلی مجاهدین افغانستانی برای ایجاد سد آتش ضدهوایی بودند. بدنه و اجزای حیاتی میل۲۴ طوری طراحی و زره‌پوش شده بودند که این گلوله‌ها در اکثر موارد توان نفوذ به بخش‌های کلیدی یا از کار انداختن موتورها را نداشتند.
کمانه کردن مکرر گلوله‌ها از بدنه بالگرد در خط دید تیراندازان زمینی، باوری روانی مبنی بر آسیب‌ناپذیری میل۲۴ پدید آورد و لقب ارابه شیطان را در ادبیات جنگ تثبیت کرد. این بالگرد تنها پس از تجهیز چریک‌ها به موشک‌های دوش‌پرتاب هدایت فروسرخ پیشرفته استینگر با چالش‌های تاکتیکی جدی مواجه شد که مستقیماً از سوی آمریکایی ها به مسلحین تحویل داده شد.
طراحی آتش ویرانگر و انعطاف‌پذیری رزمی
از منظر قدرت درگیری، میل۲۴ یک پایگاه آتش متحرک محسوب می‌شود. در دماغه این پرنده در مدل‌های اولیه و مدل‌های محبوب دی و وی، یک قبضه تیربار چندلول چرخشی سنگین ۱۲.۷ میلی‌متری تعبیه شد که نرخ آتش بالایی داشت و با سامانه هدف‌گیری هماهنگ می‌شد؛ در مدل‌های بعدی مانند نسخه پی، این تیربار با یک توپ دو لول مرگبار سی میلی‌متری در کنار بدنه جایگزین شد که اثر تخریبی وحشتناکی روی استحکامات و خودروهای زرهی داشت.علاوه بر سلاح‌های خودکار، شش آویزگاه مستقر بر روی بالچه‌ها دست ناویکار را برای حمل حجم وسیعی از مهمات باز می‌گذارد. توان حمل غلاف‌های راکت‌انداز پرشمار پنجاه و هفت و هشتاد میلی‌متری در کنار موشک‌های هدایت‌شونده ضدتانک با هدایت نیمه‌خودکار فرمان رادیویی، این ماشین جنگی را قادر می‌ساخت مواضع زمینی را در گستره وسیعی با امواج پی‌درپی آتش متراکم پاکسازی کند. بمب‌های سقوط آزاد تا کالیبر پانصد کیلوگرم نیز بر انعطاف‌پذیری رزمی آن در انهدام پایگاه‌های مستحکم می‌افزود. در ادامه تصاویر یک فروند میل 24 غنیمتی ارتش عراق در طول جنگ تحمیلی اول در ایران را مشاهده میکنید:
فرجام فناوری؛ میراثی ماندگار در تاریخ هوانوردی
در نهایت، نام ارابه شیطان بازتابی عینی از اثرگذاری مهندسی سنگین، فناوری پیشرفته زره‌پوشی تیتانیومی و ترکیب چندگانه آتش، سرعت و تحرک نیرو در میدان نبرد بود. میل۲۴ نشان داد که یک بالگرد جنگی می‌تواند فراتر از پشتیبانی سبک هوایی عمل کند و به عنوان نیروی پیشرو در شبیخون‌های پرسرعت، همزمان سرکوب پدافند، انهدام مواضع و انتقال نیروهای واکنش سریع را به انجام برساند؛ ویژگی‌هایی که این هیولای زره‌پوش را در حافظه فناوری دفاعی جهان ماندگار ساخت.
نظر شما