به گزارش حیات به نقل از فارس، وزارت دفاع بریتانیا ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ سامانه «نومد» را از شرکت «بابکاک»، یکی از بزرگترین و قدیمیترین غولهای صنایع دفاعی، هوافضا و مهندسی هستهای در بریتانیا، تحویل گرفت؛ سامانهای که برای مأموریتهای اطلاعاتی، مراقبتی و شناسایی طراحی شده و میتواند ارتباطات صوتی و متنی رهگیریشده را در نزدیکترین نقطه به میدان نبرد پردازش کند.بابکاک میگوید نومد در چند ثانیه داده صوتی و متنی را پاکسازی، رونویسی، ترجمه و تحلیل میکند و بدون وابستگی به خدمات هوش مصنوعی خارجی نیز کار میکند.این شرکت هدف اصلی را کاهش وابستگی نیروهای خط مقدم به مترجمان و رساندن اطلاعات عملیاتی به آنها در زمان واقعی اعلام کرده است. اما در ادامه چالشهای این سیستم را ارزیابی خواهیم کرد.
مسئله شنود نیست؛ زمانِ فهمیدن شنود است
در جنگ اطلاعاتی، شنیدن یک ارتباط با فهمیدن آن تفاوت دارد. ارتباط باید از میان نویز و دادههای زائد بیرون کشیده شود، به متن تبدیل شود، زبان آن فهمیده شود و سپس مشخص شود آیا چیزی درباره محل، جابهجایی یا توانایی یک هدف در آن وجود دارد یا نه. در ساختارهای سنتی، این زنجیره میتواند میان چند سامانه، تحلیلگر و کارشناس زبانی توزیع شود.نومد دقیقاً به همین فاصله حمله میکند. بابکاک میگوید سامانه اطلاعات را در همان «لبه» محل جمعآوری پردازش میکند؛ یعنی نیرویی که ارتباط را دریافت کرده، برای فهمیدن محتوای آن الزاماً نباید منتظر انتقال کامل داده به یک مرکز دوردست بماند.از نظر عملیاتی، مزیت اصلی نومد بنابراین نه «شنود بیشتر»، بلکه کاهش زمان میان دریافت سیگنال و تبدیل آن به اطلاعات قابل استفاده است.این رویکرد با جهتگیری رسمی وزارت دفاع بریتانیا نیز همخوان است. این وزارتخانه در سال ۲۰۲۶ اعلام کرده که هوش مصنوعی باید تصمیمگیری را سریعتر کند و در محیطهای عملیاتی به کار رود؛ در طرح «نیروی واکنش سریع برای هوش مصنوعی» نیز ۱۰۰ میلیون پوند برای تسریع استقرار هوش مصنوعی و خودکارسازی در نیروهای مسلح اختصاص داده شده است.
بریتانیا سالهاست مشکل دادههای پراکنده را میشناسد
نکته جالبتر این است که ضعف مورد حمله نومد، مسئلهای تازه برای ارتش بریتانیا نیست. کمیته دفاع مجلس عوام در گزارش ژانویه ۲۰۲۵ اعلام کرد بریتانیا حجم عظیمی از داده دفاعی در اختیار دارد، اما بخش قابل توجهی از این دادهها «آماده استفاده برای هوش مصنوعی» نیستند؛ دادهها میان سازمانها و پیمانکاران پراکندهاند و زیرساخت دیجیتال امن نیز یکی از نقاط ضعف این کشور محسوب میشود. همین گزارش گفت برنامه «ستون فقرات دیجیتال» وزارت دفاع نیز از برنامه عقب بوده است.خود وزارت دفاع بریتانیا هم پیشتر پذیرفته بود که دادههایش اغلب جزیرهای، بدتنظیم و دشوار برای بهرهبرداری هستند. در راهبرد رسمی هوش مصنوعی این وزارتخانه آمده بود که دادههای عظیم دفاعی بیش از حد در سامانههای جداگانه قرار گرفتهاند و گاهی حتی کنار گذاشته میشوند؛ به همین دلیل، استانداردسازی داده و ساخت معماری مشترک به یکی از پیششرطهای هوش مصنوعی نظامی تبدیل شده است.از این منظر، نومد فقط یک مترجم خودکار نیست؛ یک تلاش برای کوتاه کردن بخشی از زنجیرهای است که سالها میان «داده خام» و «اطلاعات عملیاتی» فاصله ایجاد میکرد.
اما انتقال تحلیل به لبه، مشکل را حذف نمیکند
پردازش در لبه یک مزیت مهم دارد: اگر ارتباط با مرکز قطع یا ضعیف شود، دستگاه نزدیک میدان نبرد همچنان میتواند بخشی از داده را پردازش کند. این مسئله برای یک سامانه شنود بسیار مهم است، چون حتی بهترین تحلیلگر مرکزی هم زمانی میتواند کار کند که داده به او برسد.اما هزینه این مزیت، انتقال بخشی از پیچیدگی به خود سامانه است. نومد باید بتواند صدای ناقص، نویز، لهجه، واژههای تخصصی، اصطلاحات رمزگونه و ارتباطات عمداً مبهم را تفسیر کند.یک خطای کوچک در رونویسی یا ترجمه میتواند معنای یک جمله را تغییر دهد و در مرحله بعد، تحلیلگر را به برداشت نادرست برساند. این یک محدودیت ذاتی سامانههای گفتار و زبان است، نه ادعای وقوع یک خطای مشخص در نومد.وزارت دفاع بریتانیا نیز در پاسخ به مجلس عوام در سال ۲۰۲۵ تصریح کرده است که محصولات اطلاعاتی مبتنی بر هوش مصنوعی باید همان استانداردهای سختگیرانه تحلیل اطلاعات را رعایت کنند و کارکنان نیز باید آموزش ببینند تا حجم زیاد و گاه متناقض داده را درست تفسیر کنند.بنابراین حتی در معماری هوشمندشده، انسان از زنجیره تحلیل حذف نشده است.
اما حسگر هوشمند را میتوان فریب داد
نقطه ضعف دیگر به خودِ ماهیت جنگ اطلاعاتی برمیگردد. دشمن قرار نیست فقط ارتباطاتش را تولید کند؛ میتواند عمداً اطلاعات گمراهکننده نیز تولید کند. وزارت دفاع بریتانیا در یک برنامه پژوهشی رسمی برای «مدیریت خودکار حسگر و مقابله با فریب حسگر» بهدنبال الگوریتمهایی است که بتوانند فعالیتهایی را که برای گمراه کردن سامانههای شناسایی و مراقبت طراحی شدهاند، کشف کنند.این موضوع درباره نومد نیز یک مسئله بنیادی ایجاد میکند: هوش مصنوعی ممکن است بسیار سریعتر از انسان یک ارتباط را رونویسی و ترجمه کند، اما سرعت پردازش با صحت محتوای جمعآوریشده یکی نیست. اگر داده اولیه عمداً فریبدهنده باشد، سامانه ممکن است همان فریب را سریعتر و منظمتر به خروجی اطلاعاتی تبدیل کند.
شنود هوشمند هنوز به شبکه و معماری بزرگتر وابسته است
نومد قرار نیست بهتنهایی جای کل ساختار اطلاعاتی بریتانیا را بگیرد. این سامانه در پایینترین لایه زنجیره قرار میگیرد: دریافت ارتباط، پردازش اولیه، استخراج معنا و ارائه سریعتر اطلاعات به نیروها. پس از آن، همچنان ارزیابی، تطبیق با منابع دیگر و تصمیمگیری انسانی اهمیت دارد.این تفکیک مهم است، چون بریتانیا همزمان در حال ساخت معماری بزرگتری برای اتصال حسگرها، داده و هوش مصنوعی است.در «شبکه هدفگیری دیجیتال» این وزارتخانه، دادههای اطلاعاتی و هدفگیری قرار است میان سامانههای مختلف به هم متصل شوند و هوش مصنوعی برای افزایش سرعت چرخه «کشف، فهم، تصمیم و اقدام» به کار رود. خود وزارت دفاع نیز این مشکل را فقط فنی نمیداند و از «تکهتکه بودن» سامانهها و چالش هماهنگسازی آنها سخن گفته است.به این ترتیب، اهمیت نومد را نباید فقط در این دید که یک سرباز حالا میتواند یک ارتباط خارجی را سریعتر ترجمه کند. تحول اصلی جای دیگری است: بریتانیا در حال کوتاه کردن فاصله میان شنیدن و فهمیدن است.این تغییر، بخشی از پاسخ به مشکلی است که در جنگ مدرن هر روز بزرگتر شده؛ اطلاعات آنقدر زیاد شده که اگر دیر فهمیده شود، عملاً بخشی از ارزش خود را از دست میدهد.اما همین تغییر یک وابستگی تازه هم ایجاد میکند. هرچه تحلیل به الگوریتم نزدیکتر شود، کیفیت داده، مقاومت سامانه در برابر فریب، دقت ترجمه و امکان راستیآزمایی خروجی اهمیت بیشتری پیدا میکند. در نتیجه، میدان نبرد آینده فقط محل رقابت برای شنود بیشتر نخواهد بود؛ رقابت بر سر این است که چه کسی زودتر از میان شنود، اطلاعات واقعی را از اطلاعات بیارزش یا فریبنده جدا میکند.
منابع
https://www.babcockinternational.com/news/mod-receives-new-signal-intelligence-capability-from-babcocks-ai-powered-nomad-platform/https://www.babcockinternational.com/news/babcock-launches-cutting-edge-ai-communications-intelligence-device-for-military-and-security-services-at-dsei/https://publications.parliament.uk/pa/cm5901/cmselect/cmdfence/590/report.htmlhttps://www.gov.uk/government/publications/defence-artificial-intelligence-strategy/defence-artificial-intelligence-strategyhttps://www.gov.uk/government/publications/autonomous-sensor-management-and-sensor-counter-deception-phase-2
نظر شما