به گزارش حیات به نقل از فارس، مراسم سی و نهمین سالگرد پروتکل مونترال و روز جهانی ازن امروز سهشنبه برگزار شد.شینا انصاری، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در این مراسم، با اشاره به روند ترمیم لایه اوزون گفت: پروتکل مونترال نشان داده است که سیاستگذاری مبتنی بر علم، مشارکت جهانی، همکاری مؤثر کشورها، پایبندی به تعهدات و تأمین منابع مالی میتواند به نتایج واقعی، ملموس و قابل اندازهگیری در حوزه محیط زیست منجر شود.وی در مراسم گرامیداشت روز جهانی اوزون با اشاره به سالگرد پروتکل مونترال و کنوانسیون وین اظهار کرد: سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان متولی اجرای پروتکل مونترال در کشور، همسو با جامعه جهانی هر سال برنامههایی را به مناسبت روز جهانی اوزون برگزار میکند و امروز نیز گرد هم آمدهایم تا برای احیا و بازسازی کامل سپر حفاظتی زمین و حفاظت از زندگی در برابر پرتوهای زیانبار خورشید تجدید پیمان کنیم.انصاری افزود: پروتکل مونترال یک توافق جهانی برای کنترل تولید، تجارت و مصرف مواد شیمیایی مخرب لایه اوزون است که با هدف حفاظت از زندگی روی کره زمین و از طریق حذف تدریجی این مواد شکل گرفت. این توافق که در سال ۱۹۸۷ منعقد و از سال ۱۹۸۹ اجرایی شد، اکنون یکی از موفقترین توافقات زیستمحیطی جهان و توافقی الهامبخش در این حوزه به شمار میرود.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: در سایه تلاش مشترک کشورهای سراسر جهان، لایه اوزون اکنون در مسیر ترمیم و احیا قرار گرفته و دستاوردهای خوبی در این زمینه حاصل شده است. این پروتکل نشان داده که همکاری جهانی میتواند نهتنها حفاظت از لایه اوزون را ممکن کند، بلکه زمینه حرکت کشورها و صنایع به سمت استفاده از جایگزینهای ایمنتر، سازگارتر و همسو با محیط زیست را نیز فراهم کند.وی با اشاره به دهمین سالگرد اصلاحیه کیگالی پروتکل مونترال گفت: این اصلاحیه با هدف کاهش تدریجی گازهای گلخانهای قوی موسوم به HFC و تسریع گذار به سمت خنککنندههای کارآمدتر و سازگارتر تدوین شده است.انصاری گفت: تجربه اجرای این اصلاحیه در طول یک دهه گذشته نشان میدهد که میتوان با ترویج فناوریهای کارآمد از منظر انرژی، تقویت ظرفیت صنعتی و حمایت از نوآوری در بخش خنککنندهها به اولویتهای توسعهای دست یافت.وی افزود: پیشبینی میشود در صورت اجرای کامل اصلاحیه کیگالی، تا سال ۲۱۰۰ میلادی از افزایش دمای کره زمین به میزان حدود نیم تا یک درجه سانتیگراد جلوگیری شود؛ اقدامی که یکی از مهمترین راهکارهای کاهش تغییر اقلیم در قرن حاضر به شمار میرود.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به برنامههای کشور برای اجرای اهداف جدید پروتکل مونترال اظهار کرد: در این مسیر، موضوعاتی همچون فناوریهای نوین، افزایش بهرهوری انرژی، نوسازی تجهیزات و توسعه فناوریهای سازگار با شرایط کنونی کشور، وضعیت اقتصادی، ظرفیتهای صنعتی، نیاز بازار و دسترسی به فناوریهای مناسب و ایمن مورد توجه قرار گرفته است.وی ادامه داد: ساختار پروتکل مونترال، همکاری آژانسهای اجرایی و منابع مالی میتواند اجرای این اقدامات را هموار کند و به کشور اجازه دهد از اجرای تعهدات زیستمحیطی بینالمللی به عنوان فرصتی برای بازسازی و توسعه فناوری بهره بگیرد.انصاری همچنین با اشاره به شعار امسال روز جهانی اوزون، «اقدام جهانی برای سیاره خنکتر»، گفت: این شعار بیانگر تلاش جامعه جهانی برای حفاظت از لایه اوزون و ضرورت تداوم این مسیر برای توجه به آیندگان است.وی پروتکل مونترال را الگویی برای همکاری جهانی در حل بحرانهای زیستمحیطی دانست و افزود: این توافق نمادی از توانایی بشر برای همکاری و دستیابی به اجماع در مواجهه با بحرانهای جهانی است و امیدواریم جامعه جهانی بتواند همین همکاری و مسئولیتپذیری را در موضوعاتی مانند حفاظت از زیستگاهها، تنوع زیستی و مقابله با آلودگی پلاستیک نیز دنبال کند.رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در بخش دیگری از سخنان خود به خسارات ناشی از جنگهای اخیر اشاره کرد و گفت: جمهوری اسلامی ایران در سالهای گذشته با همکاری دستگاههای اجرایی ملی و بینالمللی، بخشهای دولتی و غیردولتی، صنایع و مصرفکنندگان مواد تحت پوشش پروتکل مونترال، گامهای مؤثری برای اجرای تعهدات خود در قبال این توافقات بینالمللی برداشته است.
سعید محمودی، معاون سازمان حفاظت محیط زیست، در این مراسم با اشاره به اهمیت حفاظت از لایه ازن اظهار کرد: سالها قبل، تأثیرات مخرب برخی ترکیبات شیمیایی بر لایه ازن شناسایی شد و در پی آن، برنامهریزیها برای جلوگیری از تخریب و بهبود شرایط این لایه آغاز شد.وی افزود: این اقدامات از سال ۱۹۸۵ با محوریت همکاریهای بینالمللی و مسائل حقوقی میان کشورها جدیتر دنبال شد و در نهایت در سال ۱۹۸۷ به تصویب پروتکل مونترال انجامید؛ پروتکلی که میتوان آن را یکی از مهمترین و موفقترین توافقهای زیستمحیطی جهان دانست و نتایج بسیار مثبتی در سطح جهانی به همراه داشته است.معاون سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: یکی از دلایل موفقیت پروتکل مونترال این بود که اهداف مشخصی را تعیین کرد و موضوع نظارت و همکاری میان کشورها را به شکل جدیتری پیش برد. در این چارچوب، جلوگیری و کاهش استفاده از موادی که تأثیر مستقیمی بر تخریب لایه ازن داشتند، در دستور کار قرار گرفت.محمودی گفت: امروز بخشهای زیادی از لایه ازن که تحت تأثیر این مواد قرار گرفته بودند، شرایط بهتری پیدا کردهاند و تا حدودی آثار تخریب در آنها کاهش یافته است. این موضوع در سیاستگذاری زیستمحیطی جهان، اتفاقی کمنظیر و مهم به شمار میرود.وی با اشاره به عملکرد ایران در اجرای تعهدات مربوط به حفاظت از لایه ازن اظهار کرد: کشور ما نیز در حوزه مسئولیتها و الزاماتی که در این زمینه داشته، بسیار موفق عمل کرده و میتوان گفت ایران یکی از کشورهای موفق جهان در این حوزه بوده است.
معاون سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اهمیت تداوم این اقدامات افزود: تلاش برای بهبود شرایط لایه ازن همچنان ادامه دارد و حتی در برخی برنامههای جهانی، کشورها برای حرکت فراتر از اهداف تعیینشده، برنامهریزی کردهاند.محمودی در ادامه با اشاره به ارتباط موضوع لایه ازن با آلودگی هوا گفت: در سطح زمین و جایی که ما زندگی میکنیم، ازن یک آلاینده است و افزایش غلظت آن میتواند آثار بسیار خطرناکی برای انسان و جانوران داشته باشد. در تابستان نیز میزان ازن در برخی مناطق، از جمله اطراف پمپبنزینها و در تهران، افزایش پیدا میکند که بخشی از آن به شرایط و مسائل مرتبط با آلودگی هوا بازمیگردد.وی ادامه داد: پروتکل مونترال توانست تا حد زیادی مسئله تخریب لایه ازن را مدیریت کند، اما این پایان کار نبود. در سال ۲۰۱۶ اصلاحیهای در کیگالی به تصویب رسید که به نظر من نقطه عطف دیگری در این مسیر بود.معاون سازمان حفاظت محیط زیست بیان کرد: در اصلاحیه کیگالی، موضوع حفاظت از لایه ازن با مسئله تغییرات اقلیمی پیوند خورد. در این چارچوب، محدودیت و ممنوعیت استفاده از برخی ترکیبات گازهای گلخانهای که بهطور مستقیم با موضوع لایه ازن مرتبط بودند، مورد توجه قرار گرفت.محمودی گفت: این اقدام از این جهت اهمیت داشت که توانست موضوع حفاظت از لایه ازن را با مسئله تغییرات اقلیمی مرتبط کند. به اعتقاد من، اگر بخواهیم عملکرد این توافق را با توافق پاریس مقایسه کنیم، پروتکل مونترال و اصلاحیه کیگالی در حوزه خود موفقتر عمل کردهاند.
وی افزود: توافق پاریس بیشتر بر تعهدات سیاسی کشورها استوار است و بسیاری از کشورها هنوز الزامات آن را بهطور کامل در سیاستهای اجرایی خود پیاده نکردهاند. البته اتحادیه اروپا برنامههای مشخصی برای کاهش ردپای کربن دارد و حتی کنترل ردپای کربن کالاهای وارداتی را نیز دنبال میکند.معاون سازمان حفاظت محیط زیست خاطرنشان کرد: با وجود اهمیت توافق پاریس، به نظر میرسد اصلاحیه کیگالی توانسته در حوزه مورد نظر خود، یعنی پیوند حفاظت از لایه ازن و مقابله با تغییرات اقلیمی، عملکرد مؤثرتری داشته باشد.
ایران در مسیر حذف کامل گازهای مخرب لایه اوزون
حسین شاهباز، مدیرکل دفتر طرح ملی حفاظت لایه اوزون، با تشریح روند شکلگیری و اجرای پروتکل مونترال گفت: جمهوری اسلامی ایران در اجرای تعهدات خود در زمینه حذف مواد مخرب لایه اوزون همواره جلوتر از برنامههای تعیینشده حرکت کرده و در زمره کشورهای موفق آسیا در این حوزه قرار دارد.وی با اشاره به تاریخچه شکلگیری اقدامات جهانی برای حفاظت از لایه اوزون اظهار کرد: در سال ۱۹۱۳ وجود لایه اوزون شناسایی شد و در سال ۱۹۲۸ نخستین گازهای مخرب این لایه تولید شدند. تولید انبوه این مواد از دهه ۱۹۴۰ آغاز شد و بهتدریج آثار مخرب آنها بر لایه اوزون آشکار شد.شاهباز افزود: در دهه ۱۹۶۰ مطالعات درباره تخریب لایه اوزون آغاز شد و در ابتدا تصور میشد این تخریب ناشی از گازهای منتشرشده از هواپیماها و پرواز در ارتفاعات باشد، اما در دهه ۱۹۷۰ مشخص شد که برخی مواد شیمیایی مورد استفاده در صنایع، عامل اصلی تخریب لایه اوزون هستند.مدیرکل دفتر طرح ملی حفاظت لایه اوزون ادامه داد: در پی افزایش نگرانیها درباره تخریب لایه اوزون، ۲۸ کشور در سال ۱۹۸۵ در اتریش گرد هم آمدند و کنوانسیون وین را شکل دادند. این کنوانسیون چارچوب حقوقی همکاری کشورها برای حفاظت از لایه اوزون را فراهم کرد، اما برای اجرای اقدامات عملی، تدوین یک پروتکل اجرایی ضروری بود.وی گفت: در ۱۶ سپتامبر ۱۹۸۷ پروتکل مونترال با حضور ۴۶ کشور به تصویب رسید و جمهوری اسلامی ایران نیز در سال ۱۹۸۹، همزمان با اجرایی و الزامآور شدن این پروتکل، به آن پیوست و مصوبه مجلس شورای اسلامی برای عضویت در این توافق بینالمللی را دریافت کرد.
شاهباز با اشاره به تشکیل دفتر طرح ملی حفاظت لایه اوزون در ایران اظهار کرد: این دفتر در سال ۱۹۹۴ میلادی، برابر با سال ۱۳۷۳، فعالیت خود را آغاز کرد و طی بیش از سه دهه، برنامههای مختلفی برای حذف مواد مخرب لایه اوزون در کشور اجرا شده است.وی افزود: جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۱۰ میلادی گواهی بینالمللی دریافت کرد که بر اساس آن، ایران به عنوان نخستین کشور در منطقه آسیا و اقیانوسیه معرفی شد که توانسته بود CFCها را به طور کامل حذف کند.مدیرکل دفتر طرح ملی حفاظت لایه اوزون با بیان اینکه ساختار اجرایی پروتکل مونترال امکان تأمین منابع مالی پروژهها را فراهم میکند، گفت: پس از حذف گازهایی که بیشترین آسیب را به لایه اوزون وارد میکردند، برنامهریزی برای مدیریت و حذف گازهای جایگزین که اگرچه اثر تخریبی کمتری بر لایه اوزون دارند اما از گازهای گلخانهای قوی محسوب میشوند، در دستور کار قرار گرفت.شاهباز به اصلاحیه کیگالی پروتکل مونترال اشاره کرد و گفت: اجرای این اصلاحیه برای کشورهای توسعهیافته از سال ۲۰۱۹ و برای کشورهای در حال توسعه از سال ۲۰۲۴ الزامی شده است. دولت جمهوری اسلامی ایران نیز الحاق به این اصلاحیه را تصویب کرده و موضوع برای تصویب نهایی در مجلس شورای اسلامی قرار دارد.وی با تأکید بر اهمیت تعیین تکلیف اصلاحیه کیگالی افزود: سال ۲۰۲۸ برای کشور بسیار مهم است، زیرا از این سال امکان ایجاد صنایع جدید برای افزایش تولید و مصرف برخی از این مواد وجود نخواهد داشت و از سال ۲۰۳۲ نیز تجارت جهانی این مواد برای کشور ممنوع خواهد شد. بنابراین لازم است روند تصویب این اصلاحیه با سرعت بیشتری دنبال شود تا امکان اجرای برنامههای مربوطه فراهم شود.
شاهباز ادامه داد: بر اساس برنامه پروتکل مونترال، تا سال ۲۰۴۸ باید حدود ۸۵ درصد از مصرف این مواد در کشورهای در حال توسعه حذف شود و پیشبینی شده است که تا سال ۲۰۶۶ وضعیت لایه اوزون به شرایط پیش از دهه ۱۹۸۰ بازگردد.مدیرکل دفتر طرح ملی حفاظت لایه اوزون با اشاره به عملکرد ایران در اجرای برنامههای حذف مواد مخرب این لایه گفت: برنامههای اجرایی سالانه از سوی پروتکل مونترال به کشورها ابلاغ میشود، اما ایران همواره پایینتر از سقف تعیینشده حرکت کرده و در واقع جلوتر از تعهدات خود عمل کرده است.وی افزود: تاکنون حدود ۳۰۰ کارگاه آموزشی برگزار شده و با همکاری سازمان آموزش فنی و حرفهای، آموزشهای تخصصی متعددی برای تکنسینها و مربیان ارائه شده است. سال گذشته نیز حدود ۲۲ هزار نفرساعت آموزش برگزار و حدود ۹۲۰۰ نفر آموزش دیدند و نزدیک به ۲۰۰ نفر نیز آموزشهای بینالمللی دریافت کردند.شاهباز گفت: تاکنون حدود هزار و ۵۰۰ واحد صنعتی و کارگاهی تجهیز یا حمایت شده و نزدیک به ۱۰ هزار تن از مواد مخرب لایه اوزون حذف شده است.وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به روند ترمیم لایه اوزون اظهار کرد: تصاویر و دادههای بینالمللی نشان میدهد که سوراخ لایه اوزون در سال ۲۰۰۰ به بیشترین میزان خود رسید، اما پس از آن و با اثرگذاری تدریجی پروتکل مونترال، روند تخریب کاهش یافت و اکنون نشانههای روشنی از ترمیم لایه اوزون مشاهده میشود.مدیرکل دفتر طرح ملی حفاظت لایه اوزون خاطرنشان کرد: گزارشها و مدارک سازمانهای بینالمللی نیز نشان میدهد جمهوری اسلامی ایران یکی از کشورهای موفق در کنترل و حذف مواد مخرب لایه اوزون بوده است و عملکرد کشور در این زمینه مورد تأیید نهادهای بینالمللی قرار گرفته است.
انتهای پیام//
نظر شما