به گزارش حیات به نقل از فارس، آهوها یکییکی به آبشخور نزدیک میشوند. سرشان را پایین میآورند و آب مینوشند. چند متر آنطرفتر، دشت سبز شده و گلهای از آهوها در فاصلهای نهچندان دور از آب پراکندهاند. صحنهای که شاید چند سال پیش دیدنش در میاندشت چندان ساده نبود، حالا بخشی از تصویر این پناهگاه حیاتوحش است.
پناهگاه حیاتوحش میاندشت جاجرم در خراسان شمالی حدود ۸۵ تا ۹۰ هزار هکتار وسعت دارد و بخش مهمی از حیاتوحش آن را آهو تشکیل میدهد. روزگاری رسیدن جمعیت آهوهای میاندشت به ۲۰۰ رأس، برای مردم محلی و محیطبانان یک آرزو بود. حالا اما شمار آنها از ۳ هزار رأس گذشته است.آهوی گواتردار ایرانی در میاندشت فقط یکی از گونههای حاضر در منطقه نیست. این گونه، طعمه اصلی یوزپلنگ به شمار میرود و افزایش جمعیت آن برای زیستگاه یوز اهمیت ویژهای دارد. بر اساس سرشماری پاییزه حیاتوحش، جمعیت آهو در میاندشت رشد قابل توجهی داشته و این منطقه امروز در میان زیستگاههای مهم آهو در کشور قرار گرفته است. از نظر رشد کمی جمعیت نیز میاندشت پس از منطقه موته اصفهان در رتبه دوم قرار دارد.این وضعیت البته همیشه به این شکل نبوده است. در اواسط دهه ۸۰ حتی صحبتهایی درباره خروج میاندشت از فهرست مناطق حفاظتشده مطرح بود. کاهش حیاتوحش و ضعف پوشش گیاهی، شرایط منطقه را متفاوت از امروز کرده بود. حالا اما وقتی در بخشهایی از دشت حرکت میکنیم، حضور آهوها یکی از نخستین چیزهایی است که به چشم میآید.
بخشی از این تغییر به آب برمیگردد. در میاندشت ۲۰ بند خاکی ساخته شده که هدف آنها مهار روانآبها و نگهداشتن آب بارندگی برای استفاده حیاتوحش است. بارشهایی که پیش از این خیلی زود از منطقه خارج میشدند، حالا در این بندها جمع میشوند و برای مدت بیشتری در دسترس میمانند.ساخت این بندها یک پروژه دولتی نبوده است. بخشی از هزینه اجرای آنها را مردم محلی تأمین کردهاند و اهالی منطقه نیز در اجرای طرح مشارکت داشتهاند. همین مشارکت محلی یکی از نکاتی است که در توضیح تغییرات میاندشت نمیتوان از کنار آن گذشت.اما بندهای خاکی برای ماههای گرم سال کافی نبودند. با شروع تابستان، آب آنها کاهش پیدا میکرد و حیاتوحش همچنان به منابع آبی نیاز داشت. به همین دلیل در مرحله بعد، آب جمعشده به استخرهایی منتقل شد تا برای فصل خشک ذخیره شود.در زمان بازدید، به یکی از همین استخرها میرسیم. گرمای تابستان همچنان در دشت جریان دارد، اما بیش از نیمی از آب استخر باقی مانده است. آبی که در زمان بارندگی ذخیره شده، حالا میتواند در روزهای خشک مورد استفاده حیاتوحش قرار بگیرد.
بعد از آب، نوبت به پوشش گیاهی میرسد. در بخشهایی از منطقه نهالکاری انجام شده و تلاش شده شرایط برای تقویت پوشش گیاهی فراهم شود. هرچه جلوتر میرویم، تغییرات بیشتر دیده میشود. بخشهایی از دشت سبز شده و در نقطهای زمینی را میبینیم که به گفته همراهانمان پیش از این شور و فاقد پوشش مناسب بوده است. حالا همان زمین پوشش سبز پیدا کرده است.
کارشناسان محیطزیست معتقدند افزایش جمعیت آهو را نمیتوان از وضعیت زیستگاه جدا کرد. وقتی آب مدت بیشتری در منطقه باقی بماند و پوشش گیاهی نیز فرصت بهتری برای رشد پیدا کند، شرایط برای گونههای گیاهی و جانوری مناسبتر میشود. برای آهویی که باید در همین دشت غذا و آب پیدا کند، این تغییرات مستقیماً با امکان زیستن در منطقه ارتباط دارد.تأثیر این تغییرات البته فقط در میان پستانداران دیده نمیشود. شرایط مناسبتر زیستگاه باعث شده میاندشت در بهار و تابستان امسال نیز مانند سالهای گذشته میزبان شمار زیادی فلامینگو و دیگر پرندگان باشد. پرندگانی که حضورشان در کنار آبگیرها، تصویر متفاوتی از میاندشت در ذهن میسازد.
(فیلمهای زیر مربوط به فلامینگوهای میاندشت در اردیبهشت ماه سال 1405 است.)
میاندشت هنوز با تهدیدهای زیستمحیطی خود روبهرو است و افزایش جمعیت حیاتوحش به معنای پایان مشکلات این زیستگاه نیست. با این حال، آنچه امروز در دشت دیده میشود با تصویری که از میاندشت در سالهای کمآبی و کاهش حیاتوحش روایت میشد، تفاوت دارد.
انتهای پیام//
نظر شما