به گزارش حیات به نقل از فارس، حمیدرضا شیخالاسلام معاون وزیر و رئیس سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک میهمان خبرگزاری فارس بود. او در این دیدار ضمن بازدید از بخشهای مختلف خبرگزاری، به پرسشهای خبرنگاران پاسخ داد.فارس: ابتدا درباره نگاه به کودک و تربیت کودک در سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک توضیح دهید. برخی خانوادهها تصور میکنند مهدکودک یا پیشدبستانی صرفاً برای مادران شاغل است؛ یعنی مادری که نمیتواند زمان کافی برای تربیت فرزندش بگذارد، کودک خود را به مهدکودک یا پیشدبستانی میسپارد. نگاه درست به کودک و تربیت کودک چیست؟ بگذارید پاسخ شما را با این پرسش شروع کنم که آموزش، تربیت، بار آوردن و شکل گرفتن شخصیت و انسانیت فرد از کجا باید آغاز شود و فرایند این تربیت، آموزش و یادگیری چگونه باید باشد؟در ادیان خودمان نیز شاهد بودهایم که از ابتدای شکلگیری انسانیت، مباحث تربیتی آغاز میشود و این مباحث کاملاً علمی است. هرچقدر در این زمینه غنیتر شویم، قطعاً انسانهای متفاوتی را در جامعه خواهیم داشت.
پیشدبستانی؛ دورهای با بیش از یک قرن سابقه
پیشدبستانی در کشور ما بیش از یک قرن قدمت دارد و اهمیت این دوره در گذشته نیز برای بزرگان دین ما بهعنوان محور مباحث تربیتی مطرح بوده است.ما تربیت را به معنای فزونی یافتن و آموزش را به معنای تغییر، عنوان میکنیم. دوره پیشدبستانی به حدی اهمیت دارد که بیش از ۵۰ درصد همه مواردی که عرض کردم در این دوره شکل میگیرد. آموزش و پرورش، درآمد و سرانه و امید به زندگی از محورهای اصلی توسعه و پیشرفت هستند و میتوان گفت آموزش و پرورش محور اصلی این توسعه و پیشرفت است و شروع آن نیز در دوره پیشدبستانی است.
در دوره پیشدبستانی، همانطور که مستحضر هستید، پیشیک و پیشدو را داریم.
کودکستان؛ عنوانی برای دوره بدو تولد تا پایان شش سالگی
عنوانی که امروز در برنامه هفتم مطرح کردهایم «کودکستان» است. مهدکودک و پیشدبستانی را در کلیت، کودکستان میگوییم. از بدو تولد تا دو سالگی دوره شیرخوارگی است، دو تا سه سال دوره نوباوه، سه تا چهار سال دوره نوپا، چهار تا پنج سال، پیشیک و پنج تا شش سال، پیشدو است.کلیت این دوره را کودکستان میگوییم. سه سال اول، آموزشهای ما به صورت مستقیم و غیرمستقیم است و آموزش مستقیم ما ۴۲ ساعت در هفته است. در دوره دوم که پیشیک و پیشدو را شامل میشود، ۲۲ ساعت آموزش در هفته داریم.امروز وقتی دانشآموزانی را در دورههای تحصیلی متفاوت، چه ابتدایی و چه متوسطه اول و دوم، رصد میکنیم و تغییرات فاحشی را در موفقیت آنها رصد میبینیم، متوجه میشویم که موفقها دوره پیشدبستانی را با جدیت سپری کردهاند. به عبارت دیگر توفیقاتی که امروز دارند، مرهون دقت خانواده، ارائه خدمات درست و علمی در آن دوره و خدماتی است که دولت نسبت به این موضوع ارائه داده است. آنهایی که دوره پیشدبستانی را با یک نگاه کاملاً علمی سپری کردهاند، قوه تفکر، قوه تعقل، حافظه، ادراک و تخیل متفاوتی دارند.بنابراین هرچقدر بخواهیم درباره جایگاه و اهمیت این دوره صحبت کنیم، فکر میکنم ساعتها باید از نظر علمی نشست داشته باشیم و این آگاهی را به مردم منتقل کنیم که این دوره چقدر حساس است.
۵۰ درصد شخصیت انسان تا شش سالگی شکل میگیرد
چون خداوند توفیق داده که در دورههای مختلف آموزشی در آموزش و پرورش بهعنوان یک معلم کوچک انجام وظیفه کنم، این حس در وجود من هست که دورههای دیگر را باید رها کنیم و به این دوره بچسبیم تا از بسیاری از نگرانیهایی که در سالهای آینده برای دانشآموزان ما اتفاق میافتد، در همینجا جلوگیری کنیم.
یعنی نباید آموزش غلط به بچهها بدهیم، نباید محتواهای اشتباه برای بچهها طراحی کنیم و باید روش تربیتی صحیح را بتوانیم در این دوره بنا کنیم و اجرا کنیم. اگر این ریلگذاری دقیق صورت بگیرد، آن افزونی که در تربیت و آموزش مدنظر است، خودبهخود اتفاق میافتد.
دوره پیشدبستانی شاید این تصور را ایجاد کند که رسالت اصلی آن چیست. این دوره نگاه را تغییر میدهد و نشاط را در دانشآموز آینده ما ایجاد میکند.امروز دوره پیشدبستانی با بازی و نشاط، نکات علمی را منتقل میکند، نه به صورت مستقیم که باعث زدگی شود. دوره پیشدبستانی مدرسه را برای نوآموز زیبا جلوه میدهد، معلم را زیبا میکند، جایگاه پدر و مادر را زیبا میکند و مسائل اعتقادی ما را نیز زیبا ارائه میدهد.امروز اگر دغدغه مسائل اعتقادی بچههایمان را داریم، در این دوره باید خوب کار کنیم. یکی از برنامههای همکاران بنده و خود من در سازمان ملی تعلیم و تربیت که بیش از هفت میلیون مخاطب دارم، بحث انس با قرآن است؛ نه اینکه نوآموز از روی قرآن حفظ کند یا بخواند، هرچند میتواند چنین باشد، بلکه باید کاری کنیم که شوق و ذوق کتاب خدا را در بچهها ایجاد کنیم تا وقتی به سن ما رسیدند، با شنیدن نام قرآن لذت ببرند. برخی از روشهای ما غلط بوده و باعث زدگی شده است.امروز اگر ستون دین را نماز میدانیم، این موضوع نیز از همینجا شکل میگیرد. لازم نیست حتماً کودک را وادار کنیم نماز بخواند تا به سن بلوغ برسد، بلکه میتوانیم یک ذهنیت زیبا برای او ایجاد کنیم.امروز اگر درصد مطالعه کتاب پایین است، چون این دوره را رها کردهایم و کتاب را در ذهن نوآموزمان زیبا تصور نکردهایم.بنابراین هرچقدر بخواهیم درباره این دوره علمی صحبت کنیم، زمان زیادی نیاز دارد.من بارها این جمله را عرض کردهام که ۵۰ درصد شخصیت همه ما که در این جامعه زندگی میکنیم تا شش سالگی شکل میگیرد و ۳۰ درصد آن تا ۹ سالگی؛ یعنی ۸۰ درصد شخصیت تا ۹ سالگی شکل گرفته و از ۹ سالگی به بعد هرچه شدیم، ۲۰ درصد باقیمانده است.
افزایش پوشش پیشدبستانی از ۴۲ به بیش از ۷۰ درصد
در سال گذشته ضریب پوشش ما ۴۲ درصد بود. با توجه به اینکه ماهیت دوره پیشدبستانی صرفاً غیردولتی است، نگرانی وجود داشت که شاید شرایط جنگ تأثیر بگذارد. یعنی نگران بودیم چون این دوره اجباری نیست ولی الزامی است، شاید پوشش ما کاهش پیدا کند، اما امروز به لطف خداوند و فرهنگ غنی ایرانی، در این شرایط سخت پوشش ما به بیش از ۷۰ درصد رسیده است.این موضوع را باید به مردم تبریک بگویم و ممنون فهم، درایت و بزرگی ملت عزیزمان باشیم که نسبت به نسل خودشان و تربیت انسانهای بزرگ، به هر شکلی که شده ورود پیدا میکنند.سازمان ملی تعلیم و تربیت نیز تمام سعی و تلاش خود را به کار گرفته است تا فضایی ایجاد کند که خدمات قابل قبولی ارائه دهد.
کودکستان نباید جای خانواده را بگیردفارس: با توجه به صحبتهایی که داشتید، آیا بهتر است خانوادهها فرزندشان را به مهدکودک ببرند؟
در دوره پیشدبستانی و کودکستان، اگر بخواهم کلیت را عرض کنم، از بدو تولد تا پایان شش سال، در هیچ شرایطی نباید فرزند را از خانواده دور کنیم.کانون اصلی تربیت در درون خانواده است. نقش پدر و مادر در تربیت فرزند، بالاترین نقش است. به همین دلیل، ما آموزش را در دوره دوم ۲۲ ساعت در هفته تعریف کردهایم؛ زمانی که فرزند میتواند از نظر فیزیکی از کانون خانواده دور باشد، اما ارتباطش با خانواده باید برقرار باشد.این ۲۲ ساعت در هفته برای این است که هم غنای فکری برای فرزندانمان اتفاق بیفتد و هم بخشی از بار تربیتی از دوش خانواده برداشته شود؛ زیرا امروز پدر و مادر مشغلههایی دارند و ما باید هم شاخصهای علمی و هم مسائل تربیتی و یادگیری بچهها را پیش ببریم.بنابراین حذف خانواده از فرایند تربیت اصلاً قابل قبول نیست و بالاترین نقش در تربیت فرزندان همچنان بر عهده خانواده است.
ارزیابی ۸۰ بسته تربیتی و یادگیریفارس: محتوایی که در مهدکودکها و پیشدبستانیها ارائه میشود، متفاوت است. خانوادهها از کجا میتوانند متوجه شوند که یک کودکستان محتوای مناسب به فرزندشان ارائه میکند؟ چگونه بدانند کتابی که معرفی میشود مناسب است؟
سؤال بسیار بهجا و ارزشمندی است. در سال گذشته، کار بسیار بزرگی در سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک انجام شد.در این دوره، برنامه و کتاب درسی واحد نداریم، زیرا فضای کودک و نوآموزان بسیار گسترده است. به همین دلیل فراخوانی اعلام کردیم و از همه صاحبنظران حوزه کودک خواستیم هر چیزی را که در این حوزه تولید کردهاند و نوشتهاند، در اختیار سازمان قرار دهند.
برای اطلاع شما، در سال گذشته ۸۰ بسته تربیتی و یادگیری در اختیار سازمان قرار گرفت. سازمان نیز بزرگان این حوزه را از دانشگاههای مختلف کشور دعوت کرد و بیش از سه هفته، تمام این محتواهایی که به دست ما رسید، توسط داوران و متخصصان این حوزه مورد ارزیابی قرار گرفت.این کار به شکلی انجام شد که اساتید از ابتدای صبح در سازمان حضور پیدا میکردند، بستهها در اختیار گروههای مختلف قرار میگرفت و خطبهخط مورد ارزیابی و داوری قرار میگرفت.نتیجه برای ما بسیار حائز اهمیت بود. من هنوز دو سال نیست که در سازمان هستم، اما این تجارب آموزشی به من کمک کرد به این نتیجه برسیم که از مجموعه ۸۰ بسته، نهایتاً ۳۰ بسته برای این دوره مناسب است.نمیخواهم بگویم متأسفانه، اما محتواهایی در اختیار نوآموزان و کودکستانها قرار میگرفت که شاید اصلاً برای این دوره مناسب نبود.
۱۵۶ بسته تربیتی در حال ارزیابی
امسال نیز فراخوان دادیم و در پی آن، ۱۵۶ بسته به سازمان ارسال شده است. داوران ما از دانشگاههای مختلف، از جمله دانشگاه علامه، دانشگاه تهران، علوم و تحقیقات، دانشگاههای خارج از استان و همچنین خراسان رضوی و استانهایی که بزرگان این حوزه در آنها حضور دارند، در حال ارزیابی بستههای تربیتی هستند.نتیجه این داوری به سه دسته تقسیم خواهد شد.دسته اول بستههایی هستند که مورد تأیید قرار میگیرند. درصدی از بستهها نیز غنی هستند و مورد تأیید قرار میگیرند، اما درصد زیادی ممکن است نیاز به اصلاحیه داشته باشند.
سعی میکنیم در یک بازه زمانی بسیار محدود، موارد را به ناشران اعلام کنیم و بگوییم کتابهای شما این مشکلات را دارد؛ اگر میتوانید آنها را برطرف کنید، این مباحث علمی را اصلاح کنید. سپس زمانی برای اصلاحیه تعیین میکنیم و بعد از دریافت اصلاحات، دوباره بسته در تیم داوری مورد ارزیابی قرار میگیرد.اگر بعد از اصلاحات مورد تأیید قرار گرفت، آن را اعلام میکنیم و اگر تأیید نشود، قطعاً رد خواهد شد.بنابراین برای شروع سال تحصیلی، به کلیه کودکستانها اعلام خواهیم کرد بستههایی که تأییدیه سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک را دارند، باید در کودکستانها مورد استفاده قرار بگیرند.هیچ کودکستانی در هیچ شرایطی حق ندارد محتوایی غیر از محتوای علمی تأییدشده سازمان را در اختیار نوآموزان، خانوادهها یا حتی مربیان قرار دهد.هدف ما این است که آموزشها علمی باشد، شاخصهایی که باید رعایت شود مورد توجه قرار گیرد و خدای نکرده تغذیه فکری نامناسبی برای بچهها ایجاد نکنیم که در آینده با چالش مواجه شویم.
ماجرای آموزش موسیقی و فعالیتهای فوقبرنامه در کودکستانهافارس: درباره برنامههایی که در برخی مهدکودکها ارائه میشود، مانند موسیقی و آموزشهای مختلف، آیا این موارد مجاز است؟ بعضی خانوادهها نیز از این برنامهها استقبال میکنند.
همانطور که عرض کردم، این دوره تخصصی است و نظر شخصی یک فرد نمیتواند اعمال شود. نمیتوانم بگویم من دوست دارم در کودکستانم فلان رفتار را داشته باشم. باید رفرنس و مبنای علمی آن را به ما ارائه کند.در حال حاضر، موسیقی نمیتواند به این شکل باشد. ما در محتواهای آموزشی خودمان همه حد و مرزها را تعریف کردهایم.در بستههای تربیتی و یادگیری، ۱۱ هدف برای دوره پیشدبستانی داریم و دقیقاً همه این مواردی که شما میگویید در اهداف ۱۱گانه ما وجود دارد.اما بعضی کودکستانها یا افرادی که عالم به این موضوعات نیستند، شاید بخواهند به روشی آموزش موسیقی بدهند که تبعات منفی داشته باشد. در هیچ شرایطی ما این موارد را قبول نخواهیم کرد.بچهها نشاط را دوست دارند، اما باید دید در چه حد و مرزی. آیا ما با هویتهای خودمان، یعنی هویت ایرانی ـ اسلامی و هویت ملی، آموزش میدهیم یا خدای نکرده بچههایمان را بیهویت میکنیم؟به همین دلیل است که بستهها را اینگونه داوری میکنیم تا بتوانیم این موارد را مدیریت کنیم.هرکسی با نگاه شخصی خودش، حتی اگر جایگاه علمی داشته باشد، نمیتواند دیدگاه خود را تعمیم دهد. وقتی ۳۰ استاد بزرگ کشور ساعتها درباره این موضوعات بحث میکنند، باید برای مسائل علمی احترام قائل شویم.
ما یکسری موازین شرعی داریم و همچنین مسائلی وجود دارد که خانواده ممکن است در آینده، در دوران بلوغ و بحران، با آنها مواجه شود و باید به شکل صحیح به بچهها آموزش داده شود.ممکن است امروز تصور کنیم یک آموزش خوب است، اما در آینده ببینیم خانواده هیچگونه تسلطی نسبت به مسائل تربیتی فرزندش ندارد، چون مسیر مناسب را برای بچهها تبیین نکردهایم.
شهریه کودکستانها چگونه تعیین میشود؟فارس: شهریه مهدکودک و پیشدبستانی، چگونه و چه زمانی تعیین میشوند و خانوادهها چگونه از میزان آن مطلع شوند؟
چون اساسنامه سازمان در سال ۱۴۰۰ شکل گرفت، در سه سال اول شکلگیری سازمان، شهریهها متأسفانه شب عید اعلام میشد.اما در سال گذشته، با همت همکاران عزیزم، فرایند شهریه را در خردادماه نسبت به نوآموزان، مدیران و مؤسسان آغاز کردیم و تا قبل از شروع سال، دقیقاً مشخص شده بود که هر خانواده برای انتخاب کودکستان باید چه رقمی پرداخت کند.امسال هم به لطف خداوند، همین الان که خدمت حضرتعالی هستم، همه کودکستانهای ما در فرایند دریافت و ابلاغ شهریه هستند.سامانهای طراحی کردهایم تحت عنوان سامانه سازمان ملی تعلیم و تربیت که به محض اینکه مؤسس شهریه خود را از سازمان دریافت کند، برای خانواده قابل مشاهده است و خانواده میتواند ببیند کودکستانی که میخواهد فرزندش را در آن ثبتنام کند، چه میزان شهریه دارد.
پنج مؤلفه در تعیین شهریه کودکستانها
اینکه شهریه چگونه تعیین میشود. این موضوع نیز کاملاً علمی و پژوهشی انجام شده است؛ به شکلی که نه مؤسس متضرر شود و نه در حق خانواده اجحاف شود.ماهیت ما غیردولتی است؛ یعنی فضای آموزشی توسط مؤسس خریداری یا اجاره شده است.
پنج آیتم برای شهریه در نظر گرفتهایم:اول: کارشناس رسمی دادگستری فضا را قیمتگذاری میکند و اجارهبها وارد سامانه میشود.دوم: تعداد نیروی انسانی بر مبنای آن شِمایی که خود سازمان تعریف کرده است. به عنوان مثال، تا سقف ۲۰ نوآموز، یک مربی در نظر گرفته میشود و بر مبنای قانون کار، تعداد نیروی انسانی که آنجا فعالیت میکنند در سامانه بارگذاری میشود. مؤسس و مدیر باید حق معلم و مربی را بر مبنای قانون کار و ۲۲ ساعت پرداخت کنند.سوم: امکانات و تجهیزاتی که در کودکستان وجود دارد. ما تا ۸۰ نوع امکانات را مجاز دانستهایم. این حق را ندادهایم که مثلاً مؤسسه یک لوستر پنج میلیاردی خریداری کند و بعد بگوید هزینه آن را باید خانوادهها پرداخت کنند. آن چیزی که نیاز عرفی یک کودکستان است و سطح آن نیز مناسب باشد، در نظر گرفته میشود و ۲۰ درصد از تجهیزات و امکاناتی که تهیه شده، در شهریه لحاظ میشود.چهارم: سود مؤسس.پنجم: ۱۲ درصد هزینههای جاری برای نوآموز.این موارد در مجموع شهریه را تشکیل میدهند و سیستم، شهریه را به مؤسس اعلام میکند. بنابراین دیگر دخالت نیروی انسانی صرف را نداریم، مگر اینکه کارشناس رسمی دادگستری در قیمتگذاری اشتباهی کرده باشد.
بیش از ۳۱ هزار کودکستان فعال در کشورفارس: چند کودکستان در کشور داریم؟
بیش از ۳۱ هزار کودکستان فعال در سطح کشور داریم که برآورد ما این است که امسال افزایش داشته باشد.
چند مورد از اینها مهدکودک هستند؟
کودکستان که میگوییم، از بدو تولد تا پایان شش سال را شامل میشود و همه این مراکز را دربرمیگیرد. بیش از ۸۰ درصد این مراکز ما در پیشدبستانی یک و دو هستند.
دریافت هزینههای اضافی از خانوادهها ممنوع استفارس: برخی خانوادهها میگویند علاوه بر شهریه، کودکستانها هزینههای اضافی هم دریافت میکنند؛ مثلاً برای جشنهای مختلف درخواست وجه میشود و خانوادهها از این موضوع گلایه دارند. آیا این موضوع قابل مدیریت است؟
ما هیچ فوقبرنامهای در پیشدبستانی نداریم. اگر انجمن اولیای خود مدرسه یا پیشدبستانی تشکیل شود، نسبت به بعضی مراسم، اولیا خودشان میتوانند تصویب کنند که برنامه اجرا شود یا نشود.آن هم اجباری نیست؛ یعنی حتی انجمناولیا و مربیان نیز نمیتواند خانواده را مجبور کند که حتماً مبلغی پرداخت کند.
انتهای پیام/
نظر شما