به گزارش حیات به نقل از فارس، گلستان را کمتر کسی با گردوغبار به یاد میآورد، اما این تصویر در حال تغییر است. طی سالهای اخیر، روزهای گردوغباری در بخشهایی از این استان، بهویژه مناطق شمالی و مرزی، افزایش یافته و پای یک پدیده آشنا در جنوب و شرق کشور را به شمال ایران باز کرده است.
سمیه رفیعی، رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس، با اشاره به تجربه پدیده گردوغبار در استان گلستان گفت: ایران اساساً در کمربند خشک زمین قرار گرفته است. در کشور دو نوار سبز و برخوردار از رطوبت وجود دارد که از نظر دما و میزان بارش با یکدیگر متفاوتاند؛ یکی فلات مرکزی و فلات ایران و دیگری کمربند سبز شمالی کشور. با این حال، اکنون حتی در همین کمربند سبز شمالی نیز با بحران گردوغبار مواجه هستیم.به گفته او، بخشی از منشأ گردوغبار میتواند داخلی باشد، اما همه ذرات گردوخاک الزاماً از داخل مرزهای ایران بلند نمیشوند و در برخی موارد منشأ فرامرزی دارند.این موضوع برای گلستان اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ استانی که در نگاه نخست بیشتر با جنگل، زمینهای کشاورزی و رطوبت شناخته میشود تا بیابان و کانون گردوغبار.
امانمحمد کمالی، مدیرکل هواشناسی گلستان، نیز دو سال پیش درباره تجربه این استان از پدیده گردوغبار هشدار داده بود.وی گفته بود که با توجه به وقوع خشکسالیهای دهه اخیر و بیشتر در سه سال اخیر و خشک شدن تالابها، کم شدن پوشش گیاهی و بیابان زایی «خصوصاً در نواحی شمالی و مرزی استان گلستان» تعداد دفعات و شدت و گسترش این پدیده در استان گلستان افزایش یافته است.
اما چرا استانی مانند گلستان باید با چنین پدیدهای روبهرو شود؟
پاسخ را باید در ترکیب چند عامل جستوجو کرد؛ کاهش رطوبت خاک و وزش بادهای شدید. هرچه خاک خشکتر و پوشش گیاهی ضعیفتر شود، ذرات ریز خاک آسانتر از سطح زمین جدا میشوند و با وزش باد میتوانند کیلومترها جابهجا شوند.
گردوغبار مرز نمیشناسد
موضوع مهمتر، فرامرزی بودن بخشی از گردوغبار است. مطالعات جدید درباره آسیای مرکزی نشان میدهد ترکمنستان به دلیل گستردگی بیابانها، پوشش گیاهی کم، اقلیم خشک و وزش بادهای شدید، از مناطق مستعد تولید گردوغبار است. در این میان، بیابان قرهقوم و مناطق جنوبی ترکمنستان میتوانند در شرایط خاص جوی به کانونهای فعال تولید گردوخاک تبدیل شوند.حتی یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۲۵، منطقهای در جنوبشرق ترکمنستان و شمالشرق ایران را به عنوان یک پهنه مهم تولید گردوغبار شناسایی کرده است. بر اساس این پژوهش، افزایش دما، تبخیر بیشتر، خشکشدن سطوح ماسهای و افزایش سرعت باد میتواند به تشدید رخدادهای گردوغباری در این منطقه کمک کند.
تغییر اقلیم؛ حلقهای که نباید نادیده گرفت
پژوهشهای جهانی نیز نشان میدهند که تغییر اقلیم میتواند در بسیاری از مناطق خشک و نیمهخشک، شرایط را برای تولید گردوغبار مساعدتر کند.کارشناسان معتقدند باید مسیر حرکت تودههای گردوخاک، سرعت و جهت باد، وضعیت پوشش گیاهی، رطوبت خاک و کانونهای تولید گردوغبار در داخل و خارج از کشور همزمان بررسی شود.
انتهای پیام//
نظر شما