به گزارش حیات به نقل از فارس، قدرت، ثروت، فتوحات و تمدنهای باشکوه، اگر با طغیان و غفلت از خدا همراه شوند، تضمینی برای بقا نخواهند بود. آیات پایانی سوره قاف و آغاز سوره ذاریات در صفحه ۵۲۰ قرآن، با نگاهی به تاریخ ملتهای گذشته و سپس با گشودن پنجرهای به عظمت آفرینش، انسان را از غرور قدرت به سوی توحید و معاد هدایت میکند.علامه طباطبایی در تفسیر المیزان این دو بخش را مکمل یکدیگر میداند، نخست، سرنوشت عبرتآموز تمدنهای نابودشده را یادآور میشود و سپس با سوگند به نظام دقیق عالم، قطعی بودن وعدههای الهی را اثبات میکند.
فاتحانی که تاریخ هم نتوانست نجاتشان دهد
سوره قاف با این هشدار تکاندهنده آغاز میشود که «وَکَمْ أَهْلَکْنَا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هُمْ أَشَدُّ مِنْهُمْ بَطْشًا فَنَقَّبُوا فِی الْبِلَادِ هَلْ مِنْ مَحِیصٍ». قرآن یادآوری میکند که پیش از مشرکان مکه، اقوام بسیاری با قدرت نظامی، امکانات فراوان و فتوحات گسترده زندگی میکردند، مردمانی که شهرها را گشودند، در سرزمینها نفوذ کردند و گمان میبردند هیچ قدرتی توان شکست آنان را ندارد. اما هنگامی که در برابر حق ایستادند، عذاب الهی همه آن اقتدار ظاهری را در هم شکست.تعبیر «فَنَقَّبُوا فِی الْبِلَادِ» تنها به سفر یا گردش در زمین اشاره ندارد، بلکه بیانگر نفوذ، عمران، کشورگشایی و قدرت گسترده آنان است. با این حال، وقتی فرمان الهی فرا رسید، دیگر «هَلْ مِنْ مَحِیصٍ»؛ هیچ راه فرار و پناهگاهی وجود نداشت. این آیات هشداری دائمی است که هیچ تمدنی صرفاً با قدرت نظامی یا اقتصادی ماندگار نمیشود.
تاریخ، کتاب درسی صاحبان دل
قرآن پس از بیان این سرنوشت میفرماید که «إِنَّ فِی ذَلِکَ لَذِکْرَی لِمَنْ کَانَ لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَی السَّمْعَ وَهُوَ شَهِیدٌ». مقصود از «قلب» تنها عضو جسمانی نیست، بلکه دل بیدار و حقیقتجو است. تاریخ برای همه نقل میشود، اما تنها کسانی از آن درس میگیرند که گوش شنوا و قلب آگاه داشته باشند. بسیاری ویرانهها را میبینند، اما تنها اهل بصیرت، سقوط قدرتهای مغرور را نشانهای از سنتهای تغییرناپذیر الهی میدانند.
آفرینشی که هیچ خستگی در آن نیست
در ادامه، قرآن به یکی از مهمترین دلایل قدرت مطلق خدا اشاره میکند «وَلَقَدْ خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَیْنَهُمَا فِی سِتَّةِ أَیَّامٍ وَمَا مَسَّنَا مِنْ لُغُوبٍ». مقصود از «شش روز»، شش دوره یا شش مرحله از تدبیر و آفرینش است، نه الزاماً روزهای بیست و چهار ساعته، زیرا پیش از شکلگیری زمین و گردش کنونی آن، روز به معنای متعارف وجود نداشته است.همچنین جمله «وَمَا مَسَّنَا مِنْ لُغُوبٍ» پاسخی صریح به پندار برخی اهل کتاب است که گمان میکردند خدا پس از آفرینش جهان خسته شد. قرآن این اندیشه را باطل میداند و میگوید قدرت الهی هیچگاه دچار ضعف و فرسودگی نمیشود.
راه مقابله با انکار صبر و تسبیح است
پس از بیان این حقیقت، خداوند به پیامبر اکرم(ص) دستور میدهد که «فَاصْبِرْ عَلَی مَا یَقُولُونَ» در برابر سخنان آزاردهنده منکران شکیبا باش و با تسبیح و حمد پروردگار، به ویژه در اوقات مختلف شب و روز، پیوند خود را با خدا استوار نگه دار.
در ادامه نیز با تعبیر «وَاسْتَمِعْ یَوْمَ یُنَادِ الْمُنَادِ»، صحنه رستاخیز ترسیم میشود، روزی که همه انسانها با یک ندا از قبرها برانگیخته میشوند و هیچ قدرتی توان مقاومت در برابر فرمان الهی را ندارد. همان خدایی که آفرینش را آغاز کرد، زنده کردن دوباره انسانها نیز برای او آسان است.
سوگند به جهانی که بیهدف آفریده نشده است
آغاز سوره ذاریات با چند سوگند پیاپی همراه است «وَالذَّارِیَاتِ ذَرْوًا، فَالْحَامِلَاتِ وِقْرًا، فَالْجَارِیَاتِ یُسْرًا، فَالْمُقَسِّمَاتِ أَمْرًا» این سوگندها ناظر به پدیدههای شگفت طبیعت است، از بادهایی که ذرات را پراکنده میکنند، تا ابرهای سنگین، جریانهای روان و فرشتگانی که مأمور اجرای فرمان الهی هستند.همه این نظام هماهنگ، مقدمه اثبات یک حقیقت است «إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَصَادِقٌ وَإِنَّ الدِّینَ لَوَاقِعٌ» آنچه درباره قیامت و حسابرسی وعده داده شده، حقیقتی قطعی و تخلفناپذیر است. در واقع، قرآن میان نظم دقیق عالم و تحقق وعدههای الهی پیوند برقرار میکند؛ خدایی که جهان را با چنین نظم شگفتی اداره میکند، در وعدههای خود نیز هرگز تخلف نمیکند.
آیات این صفحه، تصویری کامل از سنت الهی ارائه میدهد از یک سو، تمدنهایی را نشان میدهد که با وجود قدرت و فتوحات، در برابر حق ایستادند و نابود شدند، و از سوی دیگر، عظمت آفرینش و نظم جهان را یادآور میشود تا انسان بداند همان قدرتی که آسمانها و زمین را در مراحل گوناگون آفرید و هرگز دچار خستگی نشد، بر نابودی طاغوتها، برپایی قیامت و تحقق همه وعدههای خود نیز کاملاً تواناست. تاریخ و طبیعت، هر دو یک پیام مشترک دارند، قدرت حقیقی تنها از آن خداست و سرانجام، همه قدرتهای پوشالی در برابر اراده او فرو خواهند ریخت.تلاوت این آیات را که در صفحه ۵۲۰ قرآن کریم واقع است، ببینید و بشنوید.
انتهای پیام//
نظر شما