به گزارش حیات به نقل از ایرنا، گاهی صدای بحران را نه در هیاهوی شهرها، بلکه در سکوت دشتهای خشکیده، تالابهای کمآب و زیستگاههایی میتوان شنید که روزگاری مأمن هزاران گونه جانوری بودند، امروز طبیعت ایران بیش از هر زمان دیگری زیر فشار تغییرات اقلیمی قرار گرفته، بحرانی که آرام اما پیوسته، منابع حیاتی حیات وحش را کاهش میدهد و بقای بسیاری از گونههای ارزشمند را با تهدید روبرو کرده است، در چنین شرایطی، حفاظت از محیط زیست دیگر تنها یک دغدغه زیستمحیطی نیست، بلکه ضرورتی برای حفظ آینده سرزمین، امنیت و زندگی نسلهای پیش رو به شمار میآید.
طبیعت، این میراث بیبدیل نسلها، سالهاست بیصدا بار سنگین تغییرات اقلیمی را بر دوش میکشد، روزگاری نه چندان دور، رودخانههای پرآب، تالابهای زنده و زیستگاههای سرسبز، پناهگاه امن گونههای بیشماری از حیاتوحش بودند، اما امروز نشانههای یک بحران عمیق در گوشه گوشه سرزمین نمایان شده است، خشکسالیهای پیدرپی، افزایش دما، کاهش بارندگیها، آتشسوزیهای گسترده و کمبود منابع آبی، چهره بسیاری از زیستبومهای کشور را دگرگون کرده و زندگی گونههای جانوری را با چالشهای بیسابقهای روبرو کرده است.
حیات وحش که همواره نماد پویایی و سلامت اکوسیستمها بوده، اکنون بیش از هر زمان دیگری تحت فشار قرار دارد، بسیاری از گونهها برای یافتن آب و غذا ناچار به ترک زیستگاههای خود شدهاند و برخی دیگر در معرض کاهش جمعیت یا حتی خطر انقراض قرار گرفتهاند. این تحولات تنها به از دست رفتن چند گونه جانوری محدود نمیشود، بلکه هشداری جدی درباره برهم خوردن تعادل طبیعی و کاهش تابآوری سرزمینی است که زندگی میلیونها انسان نیز به سلامت آن وابسته است.
کارشناسان معتقدند تغییرات اقلیمی دیگر یک تهدید مربوط به آینده نیست، بلکه واقعیتی است که آثار آن امروز در طبیعت کشور قابل مشاهده است، از همین رو حفاظت از زیستگاهها، احیای منابع طبیعی و مدیریت هوشمندانه منابع آب، به ضرورتی انکارناپذیر برای حفظ تنوع زیستی و پایداری محیط زیست تبدیل شده است. در چنین شرایطی، صیانت از طبیعت نهتنها مسئولیتی زیست محیطی، بلکه اقدامی راهبردی برای حفظ امنیت غذایی، منابع آب، معیشت جوامع محلی و امنیت ملی کشور به شمار میرود.
در واقع زمین خانه ما است، نفس می کشیم، آب می نوشیم، غذا می خوریم، از طبیعت آن لذت می بریم، همه و همه به لطف وجود زمین و محیط زیست است، باید هوای آنرا داشته باشیم تا ادامه زندگی خودمان و فرزندانمان میسر باشد اما در چند دهه گذشته فعالیت های انسانی آسیب های جدی زیادی را به محیط زیست و تنوع زیستی آن وارد کرده است به طوری که هوا، خاک، آب ، گیاهان و حتی جانوران در معرض خطر نابودی قرار گرفته اند.
از سوی دیگر در چند سال گذشته پدیده تغییر اقلیم نیز مزید بر علت شده و بر فشار ناشی از فعالیت های انسانی بر محیط زیست افزوده است به طوری که عدهای از پژوهشگران بر این باورند که نیمی از گونههای کنونی جهان تا سال ۲۱۰۰ نابود میشوند، همچنین اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت در گزارش سال ۲۰۱۱ خود اعلام کرد که ۲۵ درصد از پستانداران زمین در شرف نابودی و انقراض هستند.
در این میان ایران با توجه به داشتن اقلیم و جغرافیای خاص دارای گونه های جانوری متنوعی است که بخش زیادی از آنها در معرض خطر انقراض قرار دارند، البته برای گونه ها یک طبقه بندی بین المللی و یک طبقه بندی ملی وجود دارد، بر اساس طبقه بندی بین المللی ۱۴۸ گونه مهرهدار کشور در مرز تهدید قرار دارند که شامل ۳ رده گونههای به شدت در معرض خطر انقراض، گونههای در خطر انقراض و گونه های به شدت آسیب پذیر می شوند.
بر اساس طبقه ملی نیز ۳ رده گونه های در معرض خطر انقراض، گونه های حمایت و حفاظت شده و گونه های عادی وجود دارد که گونه در معرض انقراض در طبقه بندی ملی ۱۱۷ گونه مهره دار است، برای بی مهره گان مطالعه خاصی در کشور انجام نشده است، این آمارها نشان می دهد که مهره داران کشور در شرایط مناسبی قرار دارند ، علاوه بر این در چند سال گذشته دو گونه ارزشمند شیر ایرانی و پلنگ هیرکانی را برای همیشه در طبیعت از دست دادیم.
این شرایط در دنیا باعث شد تا جامعه جهانی فکری برای این وضعیت کند، از این رو سازمان ملل و به همت یونسکو برای بالا بردن آگاهی مردم در حفظ محیط زیست ۵ ژوئن برابر با ۱۵ خرداد ماه را روز جهانی محیط زیست نامگذاری کرد، در واقع تاریخچه روز جهانی محیط زیست به سال ۱۹۷۲ برمیگردد، در آن سال برای اولین بار، سازمان ملل متحد کنفرانسی را با موضوع انسان و محیط زیست در شهر استکهلم سوئد برگزار کرد، همزمان با برپایی این کنفرانس مجمع عمومی سازمان ملل قطعنامهای را تصویب کرد که منجر به تشکیل برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP) شد، اکنون از سال ۱۹۷۲ تاکنون UNEP در سراسر جهان مراسم ویژهای را به مناسبت این روز برگزار میکند.
هر سال با توجه به شرایط شعاری برای این روز تعیین می شود که امسال شعار اکنون برای اقلیم انتخاب شده است، سازمان حفاظت محیط زیست نیز یک شعار ملی با عنوان حفظ محیط زیست، حفظ امنیت ملی را برای این روز انتخاب کرده که بر ضرورت اقدام فوری برای کاهش آثار تغییرات اقلیمی بر زیستگاهها و جمعیتهای حیاتوحش تأکید دارد، همچنین سازمان محیط زیست یک هفته ( ۱۶ تا ۲۲ خرداد) را به عنوان هفته محیط زیست اعلام کرده است.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست در گفت و گو با خبرنگار ایرنا، با اشاره به شعار جهانی هفته محیط زیست امسال اکنون برای اقلیم و شعار ملی حفظ محیط زیست، حفظ امنیت ملی، بر ضرورت اقدام فوری برای کاهش آثار تغییرات اقلیمی بر زیستگاهها و جمعیتهای حیاتوحش تأکید کرد.
حمید ظهرابی افزود: تغییرات اقلیمی امروز به یکی از مهمترین تهدیدات پیشروی تنوع زیستی و حیاتوحش کشور تبدیل شده است. افزایش دما، تغییر در الگوهای بارش، تداوم خشکسالی، کاهش منابع آبی و بروز پدیدههای حدی همچون سیلاب و آتشسوزی، فشار مضاعفی بر زیستگاههای طبیعی وارد کرده و در نتیجه حیات و پویایی جمعیتهای جانوری را با مخاطره مواجه کرده است.
ظهرابی افزود: در شرایطی که زیستگاهها تحت تأثیر تنشهای اقلیمی قرار میگیرند، دسترسی گونههای حیاتوحش به آب، غذا، پناهگاه و شرایط مناسب برای زادآوری و بقا کاهش مییابد، این روند میتواند به جابهجایی اجباری گونهها، کاهش جمعیت، افت موفقیت تولید مثل و در مواردی افزایش خطر انقراض گونههای حساس منجر شود.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست تصریح کرد: شعار جهانی اکنون برای اقلیم بیانگر این واقعیت است که برای مقابله با پیامدهای تغییرات اقلیمی، زمان اقدام فرا رسیده و دیگر نمیتوان این مسئله را به آینده موکول کرد، امروز حفاظت از زیستگاهها، احیای عرصههای تخریبشده، مدیریت اصولی منابع آب و کاهش فشارهای انسانی بر طبیعت، از الزامات اساسی در صیانت از تنوع زیستی کشور است.
وی با تأکید بر پیوند مستقیم محیط زیست و امنیت ملی گفت: شعار ملی هفته محیط زیست با عنوان حفظ محیط زیست، حفظ امنیت ملی به درستی نشان میدهد که حفاظت از طبیعت و تنوع زیستی صرفاً یک وظیفه بخشی یا تخصصی نیست، بلکه موضوعی راهبردی و مرتبط با منافع ملی است، هرگونه تضعیف در کارکرد اکوسیستمها، کاهش منابع طبیعی و افت تابآوری سرزمین، میتواند آثار گستردهای بر امنیت غذایی، منابع آب، معیشت جوامع محلی و پایداری اجتماعی برجای بگذارد.
ظهرابی ادامه داد: حیاتوحش یکی از مهمترین شاخصهای سلامت اکوسیستمها به شمار میرود و آسیب به جمعیتهای جانوری، در واقع نشانهای از بروز اختلال در تعادل طبیعی زیستبومهاست. بر این اساس، حفاظت از گونهها و زیستگاههای طبیعی را باید بخشی از رویکرد کلان کشور در راستای حفظ سرمایههای طبیعی و تقویت امنیت ملی دانست.
وی درباره اولویتهای اجرایی در این زمینه خاطرنشان کرد: برای کاهش آثار تغییرات اقلیمی بر حیات وحش، لازم است مجموعهای از اقدامات مؤثر و هماهنگ در دستور کار قرار گیرد که از جمله آنها میتوان به حفاظت هدفمند از زیستگاههای حساس، احیای زیستگاههای تخریب شده، تقویت برنامههای پایش و رصد گونهها، مدیریت پایدار منابع آب، کنترل عوامل تهدیدکننده از جمله تخریب و شکار غیرمجاز، و ارتقای سطح آگاهی عمومی اشاره کرد.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد: مواجهه با تغییرات اقلیمی نیازمند عزم ملی، هماهنگی بینبخشی و مشارکت عمومی است، اگر امروز برای اقلیم اقدام کنیم، در حقیقت برای حفظ تنوع زیستی، سلامت اکوسیستمها، پایداری سرزمین و امنیت ملی کشور گام برداشتهایم.
انتهای پیام//
نظر شما