به گزارش حیات به نقل از ایرنا، ژنو شهری است که نامش برای دههها با صلح، حقوق بشر و حمایت از قربانیان جنگ گره خورده است. هرجا سخن از حفاظت از غیرنظامیان، امدادگران و مجروحان جنگی به میان میآید، ردپایی از کنوانسیونهای ژنو و نهادهای مستقر در این شهر دیده میشود.
اما در روزهایی که هیأت ایرانی به ریاست پیرحسین کولیوند رئیس جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران، وارد این شهر شد، ژنو تنها میزبان یک نشست بشردوستانه دیگر نبود؛ بلکه میزبان روایت مردمی بود که به گفته مسئولان ایرانی، در جریان جنگ اخیر با حملات مستقیم به زیرساختهای غیرنظامی، مراکز درمانی، امدادی و حتی نیروهای امدادرسان مواجه شده بودند.
سفر رئیس جمعیت هلال احمر به ژنو در ظاهر یک مأموریت دیپلماتیک و بشردوستانه بود، اما در عمل به صحنهای برای ارائه مستندات، تصاویر و روایتهایی تبدیل شد که هدف آن ثبت آنچه بر مردم ایران در روزهای جنگ گذشته بود، در حافظه نهادهای بینالمللی بود.
ژنو؛ مقصدی فراتر از یک سفر اداری
از نخستین ساعات اعلام این سفر مشخص بود که برنامه هیأت ایرانی صرفاً محدود به دیدارهای تشریفاتی نخواهد بود.
راضیه عالیشوندی معاون امور بینالملل و حقوق بشردوستانه جمعیت هلال احمر، پیش از عزیمت هیأت به ژنو اعلام کرده بود که یکی از اهداف اصلی سفر، انتقال تجربیات میدانی هلال احمر ایران در جریان جنگ اخیر، توسعه دیپلماسی بشردوستانه و پیگیری حمایت بیشتر از امدادگران در مخاصمات مسلحانه است.
در کنار این موضوع، مسئله آثار تحریمها بر فعالیتهای بشردوستانه، ایجاد کانالهای مالی برای تأمین تجهیزات و دارو، حمایت از آسیبدیدگان جنگ، توسعه مراکز توانبخشی و همچنین ارتقای جایگاه هلال احمر ایران در ساختارهای بینالمللی نیز در دستور کار قرار داشت.
اما آنچه این سفر را از بسیاری از مأموریتهای مشابه متمایز کرد، تلاش برای تبدیل روایتهای پراکنده جنگ به یک پرونده منسجم و مستند در برابر مسئولان ارشد نهادهای بشردوستانه جهان بود.
سفر سه روزه رئیس جمعیت هلالاحمر جمهوری اسلامی ایران به ژنو، به دعوت فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلالاحمر، به یکی از مهمترین مأموریتهای بینالمللی هلالاحمر در سالهای اخیر تبدیل شد؛ سفری که در آن علاوه بر تبیین اقدامات گسترده هلالاحمر ایران در حوزه امداد، درمان و حمایت از آسیبدیدگان جنگ، فرصتهای تازهای برای توسعه همکاریهای بینالمللی، انتقال تجربیات تخصصی و تقویت جایگاه هلالاحمر ایران در نهضت جهانی صلیب سرخ و هلالاحمر ایجاد شد.
در جریان این سفر، رئیس جمعیت هلالاحمر در نشستها و دیدارهای متعدد با مسئولان ارشد فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلالاحمر، کمیته بینالمللی صلیب سرخ، مسئولان سازمان ملل متحد، نمایندگان کشورهای مختلف و مدیران نهادهای بینالمللی، ضمن تشریح خدمات امدادی و درمانی هلالاحمر ایران در جنگ تحمیلی سوم، مستندات مربوط به حملات علیه غیرنظامیان، مراکز انسانی و امدادگران ایرانی را ارائه و بر ضرورت صیانت از حقوق بشردوستانه تأکید کرد.
یکی از مهمترین محورهای این سفر، بازتاب گسترده توانمندیهای هلالاحمر ایران در سطح بینالمللی بود. خاویر کاستالانوس، معاون دبیرکل فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلالاحمر، با تمجید از عملکرد امدادگران ایرانی بهویژه در شرایط جنگی، هلالاحمر جمهوری اسلامی ایران را الگویی موفق برای سایر جمعیتهای ملی دانست و بر ضرورت انتقال تجربیات ارزشمند این جمعیت به دیگر کشورها تأکید کرد. وی همچنین ظرفیتهای آموزشی، عملیاتی و تخصصی هلالاحمر ایران را کمنظیر توصیف و از آمادگی فدراسیون برای بهرهگیری از این ظرفیتها در سطح منطقه خبر داد.
وقتی تصاویر جنگ روی پردههای ژنو رفت
شاید مهمترین بخش سفر، نشست رئیس جمعیت هلال احمر با مدیران ارشد فدراسیون بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر بود؛ نشستی که در آن برای دهها نفر از مسئولان ارشد حوزه عملیات، برنامهریزی و حقوق بشردوستانه، تصاویر و ویدئوهایی از جنگ اخیر به نمایش درآمد.
در این تصاویر، امدادگرانی دیده میشدند که در میان آوار به دنبال نجات مصدومان بودند؛ خودروهای امدادی که به مناطق هدف حمله اعزام شده بودند؛ عملیات انتقال مجروحان و همچنین صحنههایی از تفحص و انتقال پیکر جانباختگان.
کولیوند در این نشست با تشریح آنچه «نقض فاحش حقوق بینالملل بشردوستانه» خواند، از حملات صورتگرفته علیه مراکز مسکونی، درمانی، آموزشی و امدادی سخن گفت و تأکید کرد که بسیاری از این اقدامات با قواعد شناختهشده حقوق جنگ در تعارض است.
به گفته وی، حمله به آمبولانسها، خودروهای امدادی، بالگردهای هلال احمر و شهادت امدادگران در حین عملیات نجات، از تلخترین رخدادهای جنگ اخیر بوده است؛ موضوعی که از منظر حقوق بینالملل بشردوستانه، حساسیت ویژهای دارد، زیرا امدادگران و تجهیزات امدادی در تمامی کنوانسیونهای مرتبط با مخاصمات مسلحانه از حمایت ویژه برخوردارند.
پروندهای فراتر از مرزهای ایران
آنچه در ژنو ارائه شد، تنها روایت خسارات فیزیکی نبود. رئیس جمعیت هلال احمر تلاش کرد تصویری گستردهتر از پیامدهای انسانی جنگ ارائه دهد؛ از شهادت کودکان و غیرنظامیان گرفته تا آسیب به زیرساختهایی که مستقیماً با زندگی روزمره مردم ارتباط دارند.
در سخنان وی، از حمله به مراکز خدماتی، کارخانههای تولید مواد غذایی، فرودگاهها، تأسیسات عمومی و حتی امکاناتی یاد شد که به گفته مسئولان ایرانی، ارتباط مستقیمی با زندگی غیرنظامیان داشتهاند.
در واقع پیام اصلی هیأت ایرانی این بود که جنگ صرفاً در خطوط مقدم رخ نمیدهد؛ بلکه آثار آن در بیمارستانها، مدارس، خانهها و مراکز امدادی نیز دیده میشود.
همدردی در ساختمان صلیب سرخ
یکی از مهمترین دیدارهای این سفر با میریانا اسپولیاریک، رئیس کمیته بینالمللی صلیب سرخ بود. این دیدار از آن جهت اهمیت داشت که کمیته بینالمللی صلیب سرخ یکی از اصلیترین مراجع جهانی در حوزه حقوق بشردوستانه و حمایت از قربانیان جنگ محسوب میشود.
اسپولیاریک در این دیدار، هلال احمر جمهوری اسلامی ایران را یکی از قدرتمندترین جمعیتهای ملی جهان توصیف کرد و از عملکرد این نهاد در جریان جنگ اخیر تقدیر به عمل آورد.
وی همچنین بر ادامه حمایتها و توسعه همکاریهای مشترک تأکید کرد؛ موضعی که از نگاه ناظران، نشاندهنده توجه جدی این نهاد به روایتها و مستندات ارائهشده از سوی هیأت ایرانی بود.
در این دیدار، علاوه بر موضوع جنگ، مسائل دیگری نظیر توسعه مراکز توانبخشی، حمایت از معلولان و جانبازان و همچنین بازگشایی بیمارستان ایرانی دبی نیز مطرح شد.
تحریمها؛ مانعی در مسیر امدادرسانی
یکی دیگر از محورهای ثابت مذاکرات هیأت ایرانی در ژنو، موضوع تحریمها بود. کولیوند در دیدارهای مختلف خود با مسئولان فدراسیون جهانی صلیب سرخ و هلال احمر، آثار محدودیتهای مالی و بانکی بر روند تأمین دارو، تجهیزات پزشکی و اقلام امدادی را تشریح کرد.
او استدلال کرد که هرچند تحریمها در ظاهر متوجه حوزههای اقتصادی هستند، اما در عمل میتوانند دسترسی بیماران، آسیبدیدگان و گروههای آسیبپذیر به خدمات بشردوستانه را با مشکل مواجه کنند.
نتیجه این رایزنیها، توافق برای بررسی ایجاد سازوکارهای مالی جدید و همچنین پیگیری افتتاح یک حساب بانکی رسمی بینالمللی برای جمعیت هلال احمر ایران بود؛ اقدامی که در صورت تحقق، میتواند بخشی از مشکلات مربوط به تأمین تجهیزات و دارو را کاهش دهد.
از دریافت کمک تا تبدیل شدن به یک هاب منطقهای
در سالهای گذشته، تصویر غالب از بسیاری از جمعیتهای ملی صلیب سرخ و هلال احمر، دریافتکننده کمکهای بینالمللی بوده است. اما در ژنو، هیأت ایرانی تلاش کرد تصویر متفاوتی ارائه دهد.
در دیدار با خاویر کاستالانوس، معاون دبیرکل فدراسیون بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر، موضوع تبدیل ایران به هاب منطقهای آموزشهای تخصصی امداد و نجات مطرح شد.
کاستالانوس با اشاره به تجربههای میدانی گسترده هلال احمر ایران در حوادث طبیعی، بحرانهای بزرگ و جنگ اخیر، از ظرفیت ایران برای ایفای چنین نقشی سخن گفت.
این موضوع در واقع نشان میدهد که نگاه برخی نهادهای بینالمللی به هلال احمر ایران صرفاً به عنوان یک دریافتکننده خدمات نیست، بلکه این جمعیت میتواند صادرکننده تجربه، دانش و آموزش نیز باشد.
بازسازی توان امدادی پس از جنگ
یکی از ملموسترین نتایج سفر ژنو به حوزه تجهیزات و زیرساختهای امدادی مربوط میشود. در مذاکرات انجام شده، فدراسیون بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر متعهد شد مسیرهای لازم برای خرید مستقیم خودروهای امدادی، آمبولانسها و تجهیزات تخصصی از شرکتهای معتبر جهانی را تسهیل کند.
علاوه بر این، درباره تأمین اقلام امدادی، تجهیزات پزشکی، امکانات اسکان اضطراری و نوسازی ناوگان امدادی نیز توافقاتی صورت گرفت.
برای جمعیتی که در جریان جنگ بخشی از امکانات خود را در عملیاتهای میدانی به کار گرفته و با استهلاک تجهیزات مواجه شده است، این توافقات میتواند اهمیتی فراتر از یک دستاورد اداری داشته باشد.
سازمان ملل هم پای روایت ایرانی نشست
در ادامه سفر، هیأت ایرانی با مسئولان ارشد دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد و همچنین برنامه جهانی غذا دیدار کرد.
در این نشستها، علاوه بر معرفی ظرفیتهای امدادی و عملیاتی هلال احمر ایران، گزارشهایی درباره خسارات انسانی جنگ، دشواریهای امدادرسانی و آسیبهای وارد شده به زیرساختهای انسانی ارائه شد.
مسئولان سازمان ملل ضمن تقدیر از عملکرد امدادگران ایرانی، بر تداوم همکاریهای تخصصی و توسعه تعاملات بشردوستانه تأکید کردند.
نکته قابل توجه آن بود که در این دیدارها نیز مسئله حفاظت از غیرنظامیان، مراکز درمانی و نیروهای امدادی به عنوان یکی از محورهای اصلی گفتوگوها مطرح شد.
ثبت یک روایت در حافظه جهانی
شاید بتوان مهمترین دستاورد سفر رئیس جمعیت هلال احمر به ژنو را نه در توافقهای مالی، نه در خرید تجهیزات و نه حتی در توسعه همکاریهای آموزشی جستوجو کرد؛ بلکه در ثبت یک روایت.
روایتی از امدادگرانی که در میانه آتش و آوار مأموریت خود را رها نکردند؛ از بیمارانی که جنگ زندگی آنان را تحت تأثیر قرار داد؛ از کودکانی که قربانی درگیری شدند و از مردمی که به گفته مسئولان ایرانی، بخشی از هزینههای جنگ را خارج از میدان نبرد پرداخت کردند.
در شهری که سالهاست نماد حقوق بشردوستانه جهان شناخته میشود، هیأت ایرانی تلاش کرد این پرسش را مطرح کند که اگر حمایت از غیرنظامیان، امدادگران و مراکز درمانی یک اصل جهانی است، پس نقض این اصول نیز باید بدون ملاحظات سیاسی دیده، ثبت و پیگیری شود.
سفر ژنو در ظاهر به پایان رسیده است، اما پروندهای که هلال احمر ایران با خود به این شهر برد، به نظر میرسد تازه وارد مرحلهای جدید شده باشد؛ مرحلهای که در آن روایت جنگ از سطح اخبار روزمره فراتر رفته و به موضوعی برای پیگیری در نهادهای بینالمللی تبدیل شده است.
تقدیر رئیس فدراسیون جهانی از هلالاحمر ایران
در ادامه رایزنیهای فشرده هیأت ایرانی در ژنو، پیرحسین کولیوند با کیت فوربس رئیس فدراسیون بینالمللی صلیب سرخ نیز دیدار و گفتوگو کرد. در این نشست، رئیس جمعیت هلالاحمر ایران گزارشی از خدمات امدادی، درمانی و حمایتی این نهاد در جریان جنگ اخیر و همچنین آسیبهای واردشده به غیرنظامیان و نیروهای امدادی ارائه کرد.
رئیس فدراسیون بینالمللی نیز با ابراز تأثر از مستندات ارائهشده، عملکرد هلالاحمر ایران را شایسته تقدیر دانست و ضمن همدردی با خانواده امدادگران جانباخته، از نقش این جمعیت در کاهش آلام انسانی قدردانی کرد.
فوربس همچنین با اشاره به برخی توانمندیها و ابتکارات تخصصی هلالاحمر ایران، برای سفر به ایران و آشنایی نزدیکتر با ظرفیتهای امدادی و فناورانه این جمعیت اعلام آمادگی کرد.
اعلام همبستگی کامل فدراسیون جهانی با هلالاحمر ایران
در جریان سفر هیأت ایرانی به ژنو، پیرحسین کولیوند با جاگان چاپاگان دبیرکل فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلالاحمر نیز دیدار کرد. رئیس جمعیت هلالاحمر گزارشی از خدمات امدادی، درمانی و حمایتی این جمعیت در جریان جنگ اخیر و همچنین موارد نقض حقوق بشردوستانه علیه غیرنظامیان، امدادگران و زیرساختهای انسانی ارائه داد.
دبیرکل فدراسیون جهانی نیز ضمن اعلام همبستگی کامل با هلالاحمر ایران، از عملکرد حرفهای و انسانی امدادگران ایرانی تقدیر کرد و با اشاره به تداوم خدماترسانی این مجموعه در سختترین شرایط، آن را مایه افتخار نهضت بینالمللی صلیب سرخ و هلالاحمر دانست.
چاپاگان همچنین بر تلاش فدراسیون برای کاهش آثار تحریمها بر فعالیتهای بشردوستانه، کمک به بازسازی ظرفیتهای آسیبدیده هلالاحمر ایران و پیگیری موارد نقض حقوق بشردوستانه در مجامع بینالمللی تأکید کرد.
انتهای پیام//
نظر شما