دکتر علیاکبر محمدزاده، امام مرکز اسلامی آخن آلمان، در گفتوگو با خبرنگار «حیات» با اشاره به شرایط پیچیده و چندلایه منطقه، نقش فرهنگ ایثار و شهادت را در حفظ انسجام و امید اجتماعی بیبدیل دانست و تأکید کرد که این فرهنگ، جامعه را از فردگرایی افراطی به سمت مسئولیتپذیری جمعی سوق میدهد.
وی با تحلیل شرایط کنونی جهان اسلام گفت: امروز ما با جنگی مواجهیم که فقط نظامی نیست، بلکه ابعاد اقتصادی، رسانهای و شناختی دارد. در چنین فضایی، فرهنگ ایثار و شهادت بهعنوان سرمایه معنوی و هویتی، شاکله مقاومت و تابآوری اجتماعی را شکل میدهد.
دکتر محمدزاده با استناد به آیه شریفه «وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَ» (آلعمران: ۱۳۹) ، افزود: این فرهنگ، به جامعه مؤمنان روحیهای میبخشد تا در برابر فشارها و تهدیدها دچار سستی نشوند. کشورهای مستقل هرگاه این فرهنگ در آنها تقویت شده، انسجام ملی نیز افزایش یافته است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، «فرسایش امید اجتماعی» را از اهداف اصلی فشارهای خارجی دانست و تأکید کرد: فرهنگ ایثار و شهادت با یادآوری الگوهای فداکاری، اعتمادبهنفس جمعی را بازسازی و شکافهای اجتماعی را ترمیم میسازد.
فرهنگ ایثار و شهادت؛ دارایی معنوی و راهبردی ایران
امام مرکز اسلامی آخن سه محور را برای تبیین اهمیت این فرهنگ برشمرد: اعتقادی، تاریخی و کارکردی.
وی تصریح کرد: در بُعد اعتقادی، آموزههای قرآن و سنت، بنیاد این فرهنگ هستند؛ چنانکه در آیه «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَیٰ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ» (توبه: ۱۱۱)، معاملهای معنوی میان انسان مؤمن و خداوند ترسیم میشود.
دکتر محمدزاده افزود: در لایه تاریخی، واقعه عاشورا همچنان الهامبخش بزرگ این فرهنگ است؛ الگویی تمدنی برای ایستادگی در برابر ظلم که در دفاع مقدس نیز بازتولید شد.
وی تأکید کرد: از بُعد کارکردی، فرهنگ ایثار و شهادت منبعی برای تولید سرمایه اجتماعی است؛ مفاهیمی مانند اعتماد، همبستگی و تعلق جمعی را تقویت میکند و باید آن را نه صرفاً یک ارزش اخلاقی، بلکه یک دارایی راهبردی ملی دانست.
به گفته او، حدیث امام صادق (ع) که میفرماید: «من طلب الشهادة صادقاً أُعطیها ولو لم تُصبه»، نشان میدهد اثر این فرهنگ فقط محدود به میدان جنگ نیست و در عرصههای اجتماعی نیز جاری است.
بازتعریف مفاهیم ایثار برای نسل جوان
دکتر محمدزاده با اشاره به «ضرورت بازتعریف مفاهیم ایثار و شهادت برای نسل جوان»، گفت: نسل جدید تجربه مستقیم از جنگ ندارد و اگر زبان و روایت این فرهنگ بهروز نشود، طبیعی است که اثرگذاری کاهش مییابد.
وی با تأکید بر آیه «لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ» (احزاب: ۲۱)، افزود: نسل جوان با الگوهای زیستپذیر و ملموس ارتباط برقرار میکند. بنابراین باید روایتهای انسانی و داستانهای واقعی ایثارگران را برجسته کرد، نه صرفاً بیان شعاری.
محمدزاده راهکارهایی را برای انتقال این فرهنگ برشمرد: استفاده هدفمند از «رسانههای نوین و شبکههای اجتماعی» برای روایت صادقانه فداکاریها، بهرهگیری از «سینما، مستند و هنر روایت» برای انتقال ارزشها به شیوه عاطفی و تعمیم مفهوم ایثار از میدان جنگ به عرصههای روزمره مانند کار، علم، خدمت اجتماعی و رفتارهای اخلاقی.
وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر این فرهنگ با زبان و زیست نسل جدید پیوند بخورد، نهتنها تضعیف نمیشود بلکه به سرمایهای گستردهتر برای پیشرفت و وحدت ملی تبدیل خواهد شد.
انتهای پیام/خِرَد
نظر شما