به گزارش حیات، حجتالاسلام و المسلمین نواب، نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت و آقای رشیدیان، رئیس سازمان حج و زیارت در برنامه گفتگوی ویژه خبری، به پرسشها درباره اعزام حجاج مدینه و مکه پاسخ گفتند.
مشروح این گفتگو به شرح زیر است:
مقدمه مجری: اولین پرواز حج تمتع ۱۴۰۵ حامل بیش از ۱۲۰ تن از عوامل و کارگزاران حج از فرودگاه امام به مقصد مدینه منوره انجام شد. با اعلام مسئولان سازمان حج ۳۰ هزار و ۶۷۲ زائر در قالب بیش از ۲۲۳ کاروان امسال عازم حج تمتع میشوند. طبق برنامهریزیهای انجام شده اعزامها از هفتم اردیبهشت از ایستگاههای پروازی روزانه ادامه خواهد داشت و زائران پس از ورود به سرزمین وحی و هفت روز اقامت در مدینه منوره برای انجام اعمال عازم مکه مکرمه میشوند. راجع به عملیات حج امسال صحبت میکنیم.
سوال: یک سوال خیلی مهمی که اصلا راجع به حج امسال که صحبت میشود به ذهنها میآید نگرانی است که مردم با توجه به شرایط جنگی برای اعزام به حج دارند با توجه به این که شما مجوز آن را صادر کرده و اصرار بر این است که این سفر انجام شود، اما مردم این نگرانی را بعضا مطرح میکنند که با توجه به شرایط جنگی اصلا به صلاح هست که اتفاق بیفتد یا نیفتد و چه تدابیری متناسب با این شرایط برای حج امسال اندیشیده شده است؟
نواب: در مورد مسائل دلنگرانیهایی که مردم دارند بخشی از آن به حق است و به جا است و بخشی از آن هم نه؛ آنچه که هست سران عزیزی که در آن مجموعه هستند همه مسائل را بررسی کردند اگر مجوزی صادر کردند با توجه به تمام مسائل است از فرصتها، تهدیدها و منافع مزار، همه را بررسی کردند و تایید کردند که این کار انجام بگیرد. چون شان خود حج هم از شئون ولی فقیه است نظر این بوده که انجام بگیرد. الان هم مراجع عظام تقلید سوال کردند از ایشان هر کدام شان نظری دارند، این مناسک حج میدانید که تمام ابواب فقهی ما یک رساله دارد، حج خودش یک مناسک بزرگ دارد. مسئله ۱۳۹۸ در همین بحث حج از مراجع عظام تقلید در رابطه با خوف سوال کردند، چون مسئله اینها برگشت میشود به خوف در صورتی که خوف عقلایی کسی داشته باشد در رابطه با سفر استطاعت او حذف میشود ولی اگر خوف عقلایی نداشته باشد استطاعتش را دارد و میتواند مشرف شود مراجع عظام تقلید هم که خداوند همه ایشان را حفظ کند و بهرحال زحمت کشیدند بیان کردند احکام شرعی را، میفرمایند اگر خوف عقلایی دارید یا جدی خوفی دارد استطاعت نیست. ولی اگر نه، چون مثلا برخیها هستند خود همین قضایایی که اتفاق افتاد در دوران دفاع مقدس یا جنگ تحمیلی خانوادههایی بودند که میترسیدند خانوادهای بودند که نمیترسیدند. این جا هم همین طور است آن کسی که خوف دارد وحشت دارد یا نمیتواند اعمال را انجام بدهد برای او مشکل است استطاعت ندارد، ولی کسی که میگوید نه من میروم و مسئلهای نیست و تواناییهای روحی بالایی دارد اعتماد به نفس او خوب است بر او واجب است و باید برود.
سوال: الان تشخیص این که این خوف عقلایی هست یا نیست با خود فرد است؟
نواب: با خود فرد است. چون مراجع عظام تقلید احکام را بیان میکنند حکم مسئله را کلی بیان میکنند ولی در رابطه با این که هر کسی چگونه است خود فرد است مثل خود روزه، روزه برای کسی که میبیند احساس میکند هر زمان روزه میگیرد اینگونه مشکلات را دارد و طبیب هم اظهار نظر کرده روزه بر او حرام است، ولی کسی که میبیند میتواند بگیرد افرادی هستند الان نزدیک صد سالشان است روزه میگیرند، چون توانایی اش را دارند ولی افرادی دارند ۵۰-۶۰ سالشان است و نمیتوانند روزه بگیرند کسالت دارند اینها شخصی است، اگر تشخیص خود فرد این بود که نه مسئلهای نیست میآید، میتواند برود از افرادی که آشنا با مسئله هستند استفسار کند.
سوال: الان یک تفاوتی که دارد این است که من برای این که خوف داشته باشم یا نداشته باشم باید شرایط کشور میزبان را بدانم، نمیدانم اصلا عربستان شرایطش به گونهای هست که من خوف خواهم داشت یا نخواهم داشت، به سازمان حج و زیارت واگذار میکند میگوید اگر شما تضمین جانی مثلا برای من دارید من حرفی ندارم و میآیم ولی اگر نباشد خب من هم خوف خواهم داشت، شما از نظر سازمان و از نظر جمهوری اسلامی ایران که دارد این کار را انجام میدهد آیا این ضمانت وجود دارد برای کسی که میخواهد به عنوان زائر مشرف شود.
نواب: شما میخواهید در داخل ایران اسلامی از تهران به مشهد بروید چه کسی میتواند ضمانت کند که این ماشین به مشهد میرود تصادف نمیکند؟
سوال: شرایط جنگی را عرض میکنم.
نواب: ما شرایط غیرجنگی را میگویم، کسی نمیتواند ضمانت بدهد، ما بررسیهایی که کردیم و خود اقایان بررسیهایی که کردند وضعیت، وضعیت خوبی است همین امروز اولین پرواز که رفته آنجا از ایشان استقبال کردند و احترام کردند، چون میدانید دولت عربستان مسائل حج را با تمام مسائل سیاسی جدا کرده است ما چند سال بود که بعد از تعطیلی عمره و حج نداشتیم سفارت و کنسولگری در عربستان، ولی حج انجام میگرفت من خودم در سال ۹۸ و همین طور سال بعد از آن که حج بود سال ۱۴۰۱ ما هنوز کنسولگری و سفارت نداشتیم ولی حج انجام میگرفت، فرق بین مسائل سیاسی با مسائل حج و این جا هم ما وقتی بررسی میکنیم میبینیم شرایط موجود است ولی خود مردم انتخاب کنند بهتر است الان در خود همین مناسک در سال ۹۴ که ما آن قضیه منا را داشتیم سال ۹۵ حج تعطیل شد، سال ۹۶ مردم میترسیدند حتی اینقدر میترسیدند که قیمت خود فیش حج ارزان شد، آن زمان از مراجع سوال کردند مسئله ۱۳۹۸ از همه مراجع سوال کردند برخی از مراجع میفرمایند برای افراد مستطیع رفتن به حج واجب است و شایعات بی اساس مانع رفتن به حج نمیشود یا برخی از مراجع دیگر که اسم نمیآورم میفرمایند که کسانی که نام شان برای حج درآمده ترس به خود راه ندهند و توکل بر خدا کنند و به حج بروند. خود مراجع دارند میفرمایند، مسئله ۱۳۹۸ مناسک، مراجع اینها فرمودند، ولی الآن به عهده خود فرد است، خود فرد اگر توانایی آن را داشته باشد و بررسی و سوالاتی کرد، برود.
سوال: آقای رشیدیان، باز این سوال را به گونه دیگری، یک عده مطرح میکنند که در این شرایط اصلا چه اصراری هست که ۳۰ هزار نفر را ما به کشور عربستان بفرستیم برای انجام مناسک حج، آیا صرفا آن بحث واجب شرعی برای فرد مستطیع است که به عنوان یک واجب شرعی باید انجام شود یا اهداف دیگری داریم؟
رشیدیان: من یک مقدار آن سوال قبلی را پاسخ بدهم. ما حج قبلی در زمان بازگشت آن مواجه شد با جنگ ۱۲ روزه یعنی در واقع ما یک جور فضای جنگی را برای حجاج مان درک کرده بودیم. برای همین هم وقتی ما برای مذاکره به کشور عربستان رفتیم با پیام اقای رئیس جمهور من باب تقدیر و تشکر از همکاری که کشور عربستان در رابطه با بازگشت حجاج ایرانی انجام داده بود با آن رفتیم. من آنجا مذاکراتی را هم با وزیر حج عمره عربستان داشتم هم با وزیر کشور عربستان و آنجا همین مسائل که راجع به بحث عزت، کرامت، امنیت و سلامت زائرین مان بود مطابق همه سال که جزو موضوعات خاص مذاکره ما با طرف عربستانی بود این انجام شد.
همانطور که جناب حاج اقای نواب اشاره فرمودند دولت سعودی حتی در زمانی که ما با همدیگر قطع رابطه بودیم، راجع به بحث استمرار موضوع حج و تفکیک آن از مسائل سیاسی بین دو کشور و تاکید بر حفظ سلامت و امنیت حجاج بعنوان یک تکلیف برای حکومت خودش بعنوان کسی که مسئولیت ارائه خدمات برای حجاج را دارد، روی این حساب، ما در تمام ملاقاتها و نشستهایی که با مسئولین مختلف عربستانی داشتیم راجع به این موضوع تاکید داشتیم و آنها هم راجع به این موضوع همراهی و تاکید میکردند به این قضیه. ما بعنوان سازمان حج و زیارت وظیفهمند بودیم که کلیه اقدامات لازم را برای سفر توام با امنیت و سلامت و کرامت حجاج مان انجام بدهیم.
برنامه ریزیها کاملا بر اساس این مطلب انجام شد. جنگ تحمیلی سوم واقع شد، کلیه اقدامات متوقف شد تا زمانی که به ما مجوز شروع سفرها داده شد. در آن زمان مجددا ما مذاکرهای را با وزارت حج عمره عربستان داشتیم در آنجا به همین نگرانی اشاره شد آنجا معاون وزیر محترم حج عمره عربستان به این تاکید کرد که ما بعنوان دولت عربستان خدمت به حجاج را شرف خودمان میدانیم و برای این مطلب اهلا و سهلا میگوییم به حجاج ایرانی، برای همین تمام تمهیداتی که از این بابت باید صورت میگرفت، چه از طرف سازمان حج و زیارت و چه از طرف وزارت خارجه، وزارت خارجه هم در این رابطه هم معاونت مربوطه اش و هم سفیر محترم آقای عنایتی در عربستان از معاونت وزیر خارجه عربستان وقتی گرفتند و پیگیری کردند کنسولگری مان و همه دستگاهها آنجا پیگیر این مطلب هستند که سفر را توام با حفظ امنیت و سلامت و کرامت حجاج ایرانی انجام بشود. اما این که چرا ۳۰ هزار نفر شد؟ بنای ما و توافقنامه ما با عربستان بر اساس توافق سازمان کنفرانس اسلامی معادل ۸۵ هزار نفر، معادل جمعیت ما را ۸۵ میلیون نفر فرض گرفتند ۸۵ هزار زائر ما باید میبردیم و ۱۶۰۰ نفر هم کارگزار؛ اما با توجه به مشکلاتی که ما برای انتقال وجوه داشتیم به عربستان و نتوانستیم به موقع انتقال وجه را داشته باشیم، بر اساس موجودی که ما در عربستان داشتیم در ۱۹ ماه رمضان مجبور بودیم قطعی کنیم تعداد را که آن تعداد بر اساس موجودی مان به ۳۰ هزار نفر کاهش پیدا کرد البته ما آنجا درخواست کردیم که در صورت رفع موانع و امکان انتقال وجوه ما بتوانیم این رقم را افزایش بدهیم که با توجه به جمیع جهات این مطلب در نهایت به این ختم شد که ما همین ۳۰ هزار زائر را ببریم فقط آنجا ما یک بحثی را داشتیم راجع به بحث زمینی که الحمدالله با توجه به رفع مشکل پروازی کشور الحمدالله زمینه اعزام هوایی هم باز شده که امیدواریم انشاالله بتوانیم زائرین مان را هم هوایی ببریم و هم هوایی انشاالله برگردانیم.
سوال: برخی میگویند با همه این صحبتهایی که شما فرمودید بخاطر نوع رابطهای که عربستان با آمریکا دارد و شرایط جنگی، بعضی نگران این هستند که نکند این زائران به گروگان گرفته شوند از سمت کشور عربستان یا حداقل زائرین ما مورد آزار و اذیت قرار بگیرند، شما نظرتان این است که با تعاملات و صحبتها و جلسات و مذاکراتی که داشتید، چنین نگرانی عملا وجود ندارد.
رشیدیان: ما تا حدود فکر میکنم بیست و سوم چهارم ماه رمضان ما معتمر در عربستان داشتیم یعنی در زمان جنگ، اگر قرار بود آزار و اذیتی نسبت به معتمرین یا حجاج ایرانی باشد همینها که در زمان جنگ آنجا بودند. باید به اینها یک جسارتی میشد خدایی نکرده توهینی میشد یا گروگان گرفته میشدند که این واقع نشد. همانطور که گفتم دولت عربستان و پادشاهی عربستان افتخار خودش را و عنوان خودش را خادم الحرمین میداند و خدمت به زوار را و حتی ما در زمان جنگ یمن شاهد بودیم که یمنیها به حج میآمدند با این که با عربستان در جنگ بودند.
سوال: حاج آقا نواب، حالا اگر کسی به دلیل آن خوفی که اشاره فرمودید و استطاعت از او برداشته میشود، اینها آن وقت تکلیف شان برای سالهای بعد چیست؟ اینها در اولویت قرار میگیرند؟
نواب: همه کسانی که انصراف میدهند میروند در نوبت مرحله بعد وقتی که اعلام میکنند امکان دارد طرف انصراف داده بعد هم نخواهد بیاید ولی اگر بخواهد بیاید در برنامهای که در روال سالهای بعدش هست میآید ثبت نام میکند و هزینه اش را بر اساس همان سال میپردازد و مشرف میشود.
سوال: حتی آنان که در ۳۰ هزار نفر نیستند، یعنی جزو اولویتها بودند و در ۳۰ هزار نفر نیستند، سالهای آینده اتفاق میافتد؟
نواب: کسانی که الان انصراف بدهند از همین ۸۲ هزار نفری که رقم طلب گرفتند هر کدام از اینها که انصراف بدهند عینا پولشان عودت داده میشود و فیش شان پایدار میشود برای نوبت بعدی در سال آینده میتوانند ثبت نام کنند و اعزام شوند.
سوال: با توجه به حج امسال یک نکته این است که با توجه به شرایط کشور و منطقه بحث شعار حج امسال چه محورهایی را شامل میشود و پیامی که زائران ایرانی در حج امسال مخابره خواهند کرد چه خواهد بود و مجموع فعالیتهای فرهنگی که امسال اتفاق میافتد.
نواب: قطعا مردم جهان وقتی با زائر ایرانی روبهرو میشوند و آن رشادتی که ملت مسلمان ایران داشتند و حرکتی که کشور ما داشت برای آنها بسیار زیبا و آنها استقبال میکنند از زائران ایرانی ولی در رابطه با شعار حج، سلوک قرآنی و مسئلهای که در رابطه با پیامبر گرامی اسلام رحمت نبوی و یکی هم وحدت امت اسلامی.
یکی هم وحدت امت اسلامی، امسال هزار و پانصدمین سالگرد ولادت پیامبر اسلام است، ما به یاد پیامبر گرامی اسلامی عنصر رحمت نبوی را، رحمت نبوی هم ایجاد یک ائتلافی برای مسلمانان میکند، سلوک قرآنی هم حدست و قرآن، وحدت امت اسلامی همیشه مد نظر امام رحمت الله علیه و رهبر شهید انقلاب، موضوع اتحاد، وحدت، همدلی، همبستگی، انسجام جهان اسلام جزو شعارها و صحبتها بوده، این سه عنصر تشکیل دهنده شعار حج امسال است.
سوال: در بحث آموزش از اسفند کلاسهای آموزش برگزار نشده، برای انجام اعمال شان مشکل نخواهد شد یا جایی جبران خواهد شد این آموزش ها؟
نواب: قبل از شروع حج، برنامه مقدمات کارهای حج و ثبت نامها شروع میشود، در ماههایی که انجام میشود، کاروانها شکل میگیرد، روحانی کاروان برای کاروان کلاسها تشکیل میشود، بعضی از کاروانها هفت تا جلسه داشتند و باید ده تا جلسه داشته باشند، هفت تا جلسه پر کردند، امسال زائرین، چون مدینه قبل هستند همه فرصت زیادتری برای آموزش دارند.
سوال: آیا تفاوتهای دیگری با حجهای قبلی حج امسال خواهد بود و خدماتی که به زائران خواهد شد، خدمات بهداشتی، درمانی و مجموع تمهیدات برای تسهیل زیارت انجام شده است؟
رشیدیان: امروز در مذاکراتی که با وزیر کشور عربستان داشتیم، ایشان مثال میزد، حجاج ایرانی در نظم و انضباط رفتاری شان، حجاج ایرانی درهر سال در حضورشان در عربستان مصداق یک حاجی منظم بودند، چه در برنامههای رفت و آمدی شان و چه در رفتارهای اجتماعی شان، حضورشان در حرمها که امیدواریم امسال همین مطلب را داشته باشیم.
حجاج ما هم مظهر نظم باشند و هم پیام آور وحدت امت اسلامی که در این روزها بیشترین نیاز جامعه اسلامی به وحدت و اتحاد و همبستگی است که امیدواریم این حادث شود.
برنامه ریزیهای برای اجرایی با توجه به این که برنامه ریزی مان برای حدود ۸۶ هزار نفر برای مسکن و تغذیه و تدارکات و حمل و نقل و مسائل و بهداشتی و اینها بوده است.
وقتی این تقلیل پیدا کرد به ۳۰ هزار نفر، تعداد هتلهای مان را کاهش داد و در مکه از حدود ۵۰ و خوردهای هتل به ۲۳ هتل کاهش پیدا کرد.
همه هتلهایی که الان نگه داشته شدند هتلهای با کیفیتی بودند که در قراردادهای اولیه ما انتخاب کرده بودیم و هتلهایی که سطح پایین تری داشتند لغو قرارداد شدند، بنابراین هتلها هم در مکه کیفیت بهتری دارند و هم به لحاظ اقامتی آقای نواب اشاره کردند، ۴-۵ روز برنامه عادی مان برای اقامت در مدینه بود این به شش شب و هفت روز افزایش پیدا کرد و با توجه به این که یکی از خواستههای حجاج ایرانی همیشه در مدینه این بود که ما از اقامت و ماندن زیارت در مدینه به خاطر حرم نبوی و خانم فاطمه زهرا سلام الله علیها و بحث ائمه بقیع، سیر نمیشدند، اما به اندازهای که آن لذت و حظی از این مطلب ببرند که این مطلب پیش بینی شده که برای زیارت دوره و زیارتهای شان برنامه ریزی لازم صورت بگیرد.
درباره موضوع انتقال حجاج از مدینه به مکه مطابق سنوات قبل از قطار سریع السیر استفاده شود که مسائل اتوبوس و بین راهی نداشته باشیم و خیلی سریع به مکه میرسند و خستگی نخواهند داشت و بحث اقامت شان در هتلهای مکه مطابق با کیفیت مناسبی است و در آشپزخانه مرکزی در مکه غذای مورد نیاز حجاج پخت شود، در مسائل بهداشتی و درمانی ۵ درمانگاه در مکه و یک مرکز بستری کوتاه مدت در رابطه با مسائل بیمه و همکاری با بیمارستانهای سعودی هم توافقاتی با آنها صورت گرفته که از ظرفیتهای بیمارستانی سعودی برای ارائه خدمات برای زائرین بتوانیم استفاده کنیم.
سوال: مجموعه سفر برای هر زائر چقدر خواهد بود؟
رشیدیان: به لحاظ روز؟
سوال: بله
رشیدیان: اولین گروه زائرین هفتم اردیبهشت ماه، عازم میشوند، اولین گروه مان که اگر نسبتهای پروازی به موقع صادر شود، ۱۱ خرداد برمی گردد.
سوال: اگر بحث پرواز دچار مشکل شود، زمینی اعزام خواهند شد؟
رشیدیان: اگر اشکالی پیش بیاید، پیرو دستورالعملی که داشتیم که همه سناریوهای مختلف را پیش بینی و برنامه ریزی کنیم مذاکراتی با کشور دوست و برادر عراق داشتیم، نخست وزیر دستوری صادر کرده و کمیته مشترکی تشکیل شد، وزارت کشور جلسهای با وزیر کشور عراق داشتیم و دستوراتی از مرز تا مرز چه در رفت پیش بینی شده بود، که زائرین از دو مرز تعیین شده وارد عراق بشوند با قطار، آنهایی که راهشان دورترست، آنهایی که مسیرهایشان نزدیک تر است با اتوبوس و از آن جا با اتوبوسهای عراقی منتقل شوند به مرز عرعر و از آن جا با هواپیما از عرعر به مدینه منتقل شوند و در برگشت هم از فرودگاه جده به مرز عرعر و در برگشت به یک زیارت نجف و یا کربلا یعنی اقامت یک شب در نجف یا کربلا و زیارت عبوری از شهر نائل شوند و بعد بیایند به مرز و با همان وسایلی که پیش بینی شده بود برگردند به ایران.
سوال: به زمان سفرشان اضافه میشود؟
رشیدیان: سه روز، البته با استراحتهایی که بین راه دارند به طول سفر اضافه میشد.
سوال: آقای نواب با توجه به حضور زائران اهل سنت در حج امسال مثل سالهای گذشته چه برنامههایی در این خصوص در نظر گرفته شد و نکاتی که باید رعایت شود؟
نواب: برنامههای فرهنگی در بعثه مقام معظم رهبری برای فعالیتهای فرهنگی ۱۱ برنامه و محصولات فرهنگی ۵۲ برنامههایی دارد، برای برادران و خواهران اهل سنت هم برنامه ریزیهای خاص خودشان شده و سالها باتوجه به رهنمودهای مقام معظم رهبری داشتند، سعی مان در این بوده که اینها عملیاتی شود، مثلا در ارتباط با ابراهیم شناسی ایشان فرمودند که کتاب تهیه شد و در اختیار زائر گذاشته و مسابقه میشود و در رابطه با پیامبر رحمت که هزار پانصدمین سالروزشان است تفسیر سوره پیامبرو همین طور پیامبر در نهج البلاغه و کتابهای تهیه شده و زائران استفاده میکنند و در ارتباط با این امر مسابقاتی گذاشته شده است.
همایشهایی هم داریم با نظر مقام معظم رهبری در رابطه با مسائل فرهنگی آنها انجام میگیرد و مقالاتی رسیده که تا حالا ۸۰ مقاله رسیده که در مکه انجام خواهد شد.
سوال: خادمان فرهنگی به اندازه کافی هستند؟
نواب: همه برنامهها به روز است، همه این ۵۲ موردی که اشاره کردم، مواردش است هر کدام برنامههای خاص خودش است و فعالیتها زیادست که در این مسابقاتی که است یا فیلمهایی آموزشی که است و کلیپهای آموزشی که تهیه شده و ویدئوهایی که است، فضای مجازی، کانالهای فرهنگی و همین طور در رابطه با رادیوی مناسک که این مرتب در اختیار زائر است و پخش میشود و استفاده میکنند زائرها، فعالیتها در این سالها خیلی انجام گرفته، خدا رحمت کند دکتر بیات که سال گذشته ریاست سازمان بود، برای زائر حتی بستههای همراه اول میگرفتند که زائر در آن جاست بتواند با خانواده اش صحبت کند و در مسجد الحرام تصویری با خانواده اش و بچه هاش صحبت میکرد.
فعالیت زیاد شده است که خدا از همه قبول کند، آن چه مهم است زائر امسال باید نشان بدهد که از ایران اسلامی آمده که توانسته ایران اسلامی به یاری خدا برخی از دشمنان اسلام را سرجای شان بنشاند.
سوال: نکتهای باقی مانده است که بفرمایید؟
رشیدیان: یکی از نگرانیهای که حاجیان به سفر رفته و برمی گردند، این ارتباط مستمر پیرو شهید دکتر بیات گذاشته بودند، بسته اینترنتی شامل ۶۰ دقیقه مکالمه و ۵ گیگ اینترنت و سی پیامک از طریق همراه اول برای همه حجاج پیش بینی کردیم که همراه شان باشد و این ارتباط مستمرا برقرار باشد و با بانک مرکزی هماهنگ شده که ارز مورد نیاز زائرین به میزان ۵۰۰ یورو از طریق بانک ملی و بانک عامل در اختیارشان قرارگیرد.
جدای از آن ارز سالانهای که مسافرین خارج از کشور میتوانند بگیرند.
سوال: با توجه به شرایط خاص حج امسال، توصیهای به زائرین دارید؟
رشیدیان: توصیه میکنم به شایعات توجه نکنند، این را بدانند که من و حاج آقای نواب جزو کسانی هستیم که اول از همه میرویم و آخرین تن به حول و قوه الهی برخواهیم گشت و حتما آن جا وظیفه مان است که زمینه حضور توام با حفظ کرامت و عزت و سلامت و امنیت زائرین را فراهم کنیم.
در اینباره، همه اقدامات صورت گرفته و مطمئن باشند که ما همه تلاشمان، نه ما، دولت جمهوری اسلامی ایران و همه دست اندرکاران برای این که این حج توام با عزت و کرامت برای زائرین باشد. اقدام انجام شده است و امیدواریم با رعایت نظم و انضباطی با عنوان مثال زدنی حجاج ایرانی بتوانیم یک حج توأم با عزت و سربلندی برای حجاج ایرانی داشته باشیم.
سوال: شما هم توصیهای دارید، آقای نواب؟
نواب: زائرین باید با عطوفت با زائرین دیگر برخورد کنند، با لبخند، ارتباط بگیرند با زائرین دیگر، اما سعی کنند با همین محاورههای کوتاه باشد و اگر احیانا سوال کردند در رابطه با وضعیت داخل کشور، سعی کنند از آن نکاتی که مجاز است برای بیان، چون امکان دارد برخی از افراد هم بیایند از افراد از زائران سوالاتی کنند که احتمالا مسائل مهم کشور باشد.
با زائران کشورهای دیگر، ارتباط داشته باشند. با همین تعارفهای معمول و از خوبیهای کشور برای آنها بیان کنند که ارزشمند باشد.
منبع: صداوسیما
انتهای پیام/
نظر شما