به گزارش پایگاه خبری حیات به نقل از ایکنا، میثم رشیدیمهرآبادی، نویسنده دفاع مقدس با اشاره به مفهوم ادبیات دفاع مقدس اظهار کرد: ادبیات دفاع مقدس، تلفیقی از ادبیات جنگ و ادبیات پایداری بوده و بنظرم نمونه کامل شدهای از این دو کلمه است. ادبیات دفاع مقدس را به نسبت عناوین جنگ و پایداری، کاملترین عنوان برای این ژانر میدانم.
وی افزود: بخشی از افرادی که در جنگ حضور داشتند، وارد حوزه ادبیات شدند. خدمت بزرگی به ادبیات دفاع مقدس کردهاند و به همین دلیل یک ژانر و نگاه جدید در ادبیات ایران پدید آمده است. همچنین فروش آثار دفاع مقدس بیانگر گرایش مخاطب به این گونه ادبی است و جذابیت این نوع ادبی سبب شده است تا مخاطبان این گونه آثار را پیگیری کنند.
این نویسنده دفاع مقدس تصریح کرد: مزیت اصلی ادبیات دفاع مقدس این بوده که مبتنی بر یک اتفاق رئال و واقعی است و در ابعاد گوناگون ارتباط عمیقی با مسائل دینی و تاریخی کشور دارد. این نوع ادبیات به نوعی یک ژانر ادبی است که بسیاری از ژانرها همچون تاریخ، ادبیات و .... را دربطن خود جای داده است و این یکی از مزیتهایی است که باعث میشود تا بسیاری کسانی که میخواهند در حوزه نگارش داستان ورود کنند و میتوانند در حوزه ادبیات دفاع مقدس قلم بزنند.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا در عرصه معرفی جهانی ادبیات دفاع مقدس، پیشرفتهایی حاصل شده است؟، گفت: اخیراً کارهایی در این عرصه به خصوص در نمایشگاه فرانکفورت انجام شده نتایج مثبتی در پی داشته است و اخبار رسیده حاکی از آن است که بیشترین قراردادها برای ترجمه آثار مربوط به کتب دفاع مقدسی بوده است. اما به هرحال این تعداد ترجمه با توجه به گستردگی این آثار کم است و نیازمند فعالیت بیشتر و بهتری در این زمینه هستیم. تنها راه ارائه معرفی ادبیات دفاع مقدس در سطح بینالملل، ترجمه است و در گامهای بعدی میتوان به تبلیغ آثار اشاره کرد. در گام اول امیدواریم شاهد رشد بیشتری طی سالهای آینده باشیم.
وی ادامه داد: راهکار اصلی این است که در مجامع بینالمللی همچون نمایشگاههایی که در خارج از کشور برگزار میشود، به جای مدیران پشت میزنشین، کسانی اعزام شوند که دستی بر قلم دارند تا بتوانند با ناشران و مخاطبان خارجی ارتباط برقرار کنند. ارتباط دوسویه میان نویسندگان و مخاطبان سبب موفقیت بیشتر در این عرصه است.
خالق اثر «حاجی فیروز» تصریح کرد: ادبیات دفاع مقدس به دلیل آنکه بر پایه رئال شکل گرفته، الگوساز است. در ایام دفاع مقدس شاهد فداکاریهایی بودیم که در تاریخ کمتر مشاهده شده است. در حقیقت آنها تجارب ارزشمندی بر جای گذشتهاند که هنوز با گذشت این سالها الگویی برای نسل امروز و نسلهای آینده خواهند بود. امروزه افرادی که در ایام جنگ حضور داشتند، برایمان الگو به شمار میروند به همین دلیل الگوها مشخص است و زمانی که در ادبیات دفاع مقدس از آنها صحبت میکنیم، برای مخاطبان الگوسازند.
وی بیان کرد: معتقدم الگوپردازی در کارهای داستانی بیشتر رخ میدهد و زمانی که ادبیات دفاع مقدس ما براساس اتفاقات واقعی است، به نوعی الگوسازی میکنیم. در ادبیات دفاع مقدس هماکنون در مرحله الگوسازی هستیم چون آن شخصیتها در این عصر زندگی میکنند. زمانی که در اعصار پس از جنگ به این موضوع بپردازیم و دیگر افراد تجربهای از آن دوران نداشته باشند، ادبیات دفاع مقدس الگوپرداز خواهد بود و افراد این الگوها را در ذهنشان میسازند اما هماکنون در زمانی هستیم که افراد بینمان زندگی میکنند و ما از حضور آنها بهره میگیریم.
رشیدی مهرآبادی اظهار کرد: ادبیات نمیتواند همه حقایق را منتقل کند. معتقدم همه ژانرها به نحوی تأثیراتی در شرح موفقیتها و عدم موفقیتهای دفاع مقدس دارند. در میان ژانرها حوزه تاریخ شفاهی نمونه کاملتری در بیان واقعیتهاست؛ چراکه در آن شخصیت سوژه واکاوی میشود و درک کاملتری به مخاطب میدهد.
وی ادامه داد: در خاطرات پراکنده روی یک شخصیت خاصی ریشهیابی میکنیم و سپس از کنار آن رد میشویم که این امر تأثیر کمتری دارد اما در تاریخ شفاهی روی اتفاقات و افراد متمرکز میشویم و همه ابعاد را مورد توجه قرار میدهیم. این ژانر در بین ژانرها تأثیرگذاری بیشتری دارد.
این نویسنده دفاع مقدس تصریح کرد: ادبیات دفاع مقدس به دلیل پشتوانه مذهبی و اعتقادی که دارد، فاقد نگاه شکست یا ناکامی است.برای مثال اگر در عملیاتها شکست میخوردیم، از عنوان عدم الفتح استفاده میشود، یعنی به تمام اهداف نرسیدیم بلکه به بخشی از اهداف دست یافتهایم و راضی هستیم؛ لذا ناکامی در دفاع مقدس استفاده نمیشود. این امر برگرفته از همان فرهنگی بوده که در قرآن کریم آمده است که اگر بکشیم و یا کشته شویم، در هر دو صورت پیروز میدان هستیم؛ چراکه به وظیفهمان عمل کردیم و در نزد خدا ماجور هستیم.
وی بیان کرد: درعرصه دفاع مقدس بیش از هرچیزی به محقق و نویسنده نیاز داریم. با توجه به اینکه ایثارگران دفاع مقدس دوره کهولت و میان سالی را طی میکنند ما نیاز داریم تا افرادی را پرورش دهیم تا پای حرف آنها بنشینند و خاطراتشان را ثبت کنند. البته این کار در حال انجام است و کلاسهای نویسندگی در این زمینه برگزار میشود اما روندش کند است.
رشیدی مهرآبادی اظهار کرد: توصیهام این است که در گام اول حتی کسانی که چندان تجربهای ندارند، پای خاطرات ایثارگران بنشینند و خاطرات را ثبت و ضبط کنند تا بعدها این صوتها را در اختیار نویسندگان قرار دهند تا تبدیل به یک اثر ارزشمند در این زمینه شوند.
وی بیان کرد: افرادی که بالای هشتاد سال دارند، تجربیات جالبی دارند از نبود امکانات تا پیشرفت سطح زندگی و امکانات تکنولوژی و برخی از این افراد خاطرات نابی دارند که میتوان آنها را تبدیل به کتاب کرد. قطعاً در زمینه دفاع مقدس هم نیز این چنین است و میتوان ناگفتهها و ناشنیدههای جنگ را در این آثار منتشر کرد.
نگاهی به سیر تحول ادبیات دفاع مقدس
پرورش نویسندگان دفاع مقدس ضرورت دارد
یک نویسنده با اشاره به گفتمان رایج در ادبیات دفاع مقدس تصریح کرد: این ادبیات به دلیل پشتوانه مذهبی و اعتقادی که دارد، نگاهی مبتنی بر شکست و ناکامی در آن وجود ندارد و مفاهیم بهکار گرفته شده در آن برگرفته از آموزههای قرآن است مثلاً ما در هنگام ناکامی از واژه «عدم الفتح» استفاده میکنیم.
