اختصاصی/ به گزارش خبرگزاری حیات، دوران 8 ساله دفاع مقدس مشعلی است که همیشه فروزان است و نیازهای فکری و معنوی نسل فعلی و نسل های بعدی را تأمین می کند و نیازمند معرفی رشادت های رزمندگان در طول هشت سال دفاع مقدس به نسل سوم انقلاب است. تفاوت دفاع مقدس ما با بقیه جنگ ها در روحیه معنویت و ایثار و فداکاری رزمندگان بوده است که این روحیه در هیچ جنگی در دنیا دیده نشده است. رزمندگان ما خلأ تسلیحاتی خود را با معنویت پر         می کردند و اگر لطف خدا ،عنایت ائمه اطهار علیهم السلام و نقش مرجعیت نبود ما پیروز نمی شدیم. واقعیت این است که دفاع مقدس از مهم ترین جلوه های نقش آفرینی معنوی رزمندگان اسلام        می باشد. واقعیت و گرایش رویدادهای واقعی به سمت ارزش های مقدس معنوی مهم ترین رویکردی است که در دوران دفاع مقدس شکل گرفت. ره آوردی که اعجاز خود را در 8 سال دفاع مقدس نشان داد و این دوره تاریخی را تحت پوشش قرار داد حضور رزمندگان و ایثارگرانی بود که بدون هیچ چشم داشتی در مناطق جنگی حاضر می شدند و سرچشمه همه این رشادت ها معنویت بوده است. اشتیاق و شور رزمندگان برای حضور در جبهه ها وصف ناشدنی بود و معنویت آنها باعث تحمل سخت ترین و مشکل ترین وضعیت ها می شد. بنابراین، میراث انقلاب ما معنویتی بود که در دوران دفاع مقدس جامعه را فرا گرفت. از بارزترین جلوه های رهبری و نقش معنوی حضرت امام خمینی رحمه الله و تأثیر شگرف آن بر روحیه ملت و رزمندگان اسلام، هدایت و رهبری ایشان در هشت سال حماسه دفاع مقدس است و اطاعت از فرماندهی از بدیهی ترین ویژگی ها و آشناترین شاخصه های رزمندگان اسلام است. در همین راستا خبرگزاری حیات با سردار سرتیپ پاسدار دکترحسین دهقان- وزیر دفاع و پشتیبانی گفت وگوی تفضیلی در دو بخش انجام داده است که بخش نخست آن در پی می آید: سردار دهقان، به عنوان نخستین سوال بفرمایید، راهبردهای اساسی در راستای تقویت روحیه ایثار و شهادت و صیانت از این روحیه ارزشی در جامعه چیست؟ شهادت آخرین مرحله از خود گذشتگی و ایثار است. جوهره شهادت، اراده و هدف متعالی داشتن است، صفات متجلی در شهدا نهراسیدن از دشمن، شفقت، آزادمنشی، ایمان و پرهیز از شهرت طلبی و دنیاپرستی، ثبات در قدم و صداقت در عمل است. جوهره و صفات شهید، فرهنگی را ترویج می کند که در آن باید ایثار و از خودگذشتگی در تار و پود زندگی نمایان شود. چنین فرهنگی است که الگوی خود را از شهدای والامقام تاریخ می گیرد و در این وادی حریت حسین بن علی (ع) چون سرمشقی تابناک است. بر این اساس مهمترین و اصلی ترین راهبرد در جهت تقویت روحیه ایثار و شهادت و صیانت از این روحیه، پرهیز از 8 آفتی است که در کلام ائمه معصومین و علمای ما نیز به آن اشاره دارند یعنی پرهیز از توقف، خودشیفتگی و غرور، خودمحوری، غفلت، اشرافیگری، لذت جویی، جمع کردن زخارف دنیوی، کار و تلاش برای کسب قدرت و محبوبیت در مسئولین و مدیران و علمای ماست، اگر الگوی جامعه حرکت، خود را بر محور تقوا و پرهیز از موارد فوق قرار دهد جامعه اصلاح خواهد شد و این روحیه تقویت می شود. تأکید بر فرهنگ دینی و نبوی و توجه به آیات جهاد اگر بخواهیم با مبانی و فلسفه دینی ، راجع به شهادت صحبت کنیم، هیچ چیز بالاتر از این نیست که انسانی به دست خود ، با اراده و اختیار خود ، جان و هستی خود را فدای یک آرمان بزرگ و والای الهی کند . معنای شهادت یعنی همین ، لذا شهادت در پیشگاه خداوند متعال ، تعبیر ویژه ای دارد. به تعبیر قرآن کشته شدن در راه خدا، یک مرگ نیست"افأن مات او قتل" ، ازاین منظرشهادت یک عطیه و لطف الهی است که شامل حال شهید می شود و این یعنی سپاسگزاری خداوند . شهدا از نفوس مطمئنه ای هستند که مورد خطاب " فَادْخُلی فِی عِبادیِ وَ ادْخُلیِ جَنَتیِ" پروردگارند . خداوند متعال شهید را زنده، دارای رزق و مسرور و خوشحال معرفی می کند: " وَلاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُواْ فِی سَبِیلِ اللّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْیَاء عِندَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ ، فَرِحِینَ بِمَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ وَیَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِینَ لَمْ یَلْحَقُواْ بِهِم مِّنْ خَلْفِهِمْ أَلاَّ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ " با نگاه به این آیه مشخص می شود ، مرگی که برای همه است ، برای پیر و جوان و کودک ، در مورد شهید به گونه ای مقرر شده که به تعبیر پیامبر (ص) ، شریفترین و بالاترین نوع مرگ است . "اَشْرَفُ الْمَوُتِ قَتلُ اَلشهادَه " و به فرمایش مولی علی (ع) گرامی ترین مردن است " اَکْرَمُ المُوتِ القَتْلُ" . تکیه بر فرهنگ غنی تشیع و ترویج فرهنگ عاشورایی " شهادت بالاترین هنر و جهاد فی سبیل الله است " جوانی که شهید می شود ، فقط خودش نیست که مجاهدت کرده ، پدر و مادر شهید هم در این مجاهدت شریکند ، همسر و فرزندان او و هرکسی که به او علاقه دارد، هم مجاهدت می کنند . رسالت شهید و مجاهده او با شهادت به پایان می رسد، اما مجاهدت مادر و پدر ادامه می یابد . نمی توان به کربلای حسینی پرداخت و در آن ، از کاربزرگ زینبی یاد نکرد ، چرا که کربلا با نقش مکمل و بی بدیل حضرت زینب علیه االسلام کامل می شود و نتایج خود را به ظهور می رساند . پیام رسانی عاشورا ، حیاتی ترین عنصر در ماندگاری "حماسه حسینی" است . اگر این پیام رسانی نبود ، کربلا در کربلا می ماند و حماسه درخشان حسینی ، اسیر حصار زمان خود می شد. این زینب (س) بود که درخشید و حماسه سترگ کربلا را در همه زمان ها ساری و جاری ساخت و امروز رسالت شما خانواده شهدا ، رسالت زینبی است . صبر شما خانواده معزز شهدا مجاهدت شماست و مجاهدت شما و همسران و فرزندان شهدا و ایثارگران مایه تشویق دیگران به جهاد و پایداری ، مقاومت ، ایستادگی ، ظلم ستیزی و استبداد و استکبار ستیزی شما موجب " استمرار پایه های مستحکم مجاهدت " است . خانواده شهدا با بیان ، قلم ، منش و رفتار خود ، با سرفرازی از شهادت فرزندان ، همسران و پدران خود ، چهره ملت را نورانی کرده اند ، لذا " شهادت ترکیب بسیار زیبایی از هنر و جهاد فی سبیل الله " است که بنا به تصریح حضرت امام (ره) هرکس آن را آرزو کند، پیروز است. امروز آنچه در حوزه علم و فناوری در عرصه صنعت دفاعی به دست آمده را می توان با تکیه بر چنین فرهنگی تفسیر کرد، موفقیت دانشمندان ما بدون تکیه بر چنین فرهنگی ممکن نبود آن هم در شرایط تحریم و محدودیت های گسترده بین المللی. تقویت روحیه معنوی حضرت امام (ره) دکترین دفاعی را از "وابستگی به بلوک غرب" به "دفاع همه جانبه مردمی" بر بستر شریعت ناب محمدی (ص) قرار دادند ، در این مفهوم دفاع ما منطبق با اعتقادات ، موازین و ارزشهای اسلامی و نظام ولایت شکل گرفت تا با پشتوانه آگاهی و ایمان مردم و دفاع مستحکم توده های مردم به نصرت الهی دست یابد . به برکت همین روحیه بود که پدر و فرزند یکدیگر را کنار زده و در میدان شهادت سبقت می گرفتند ، در پرتو همین روحیه معنوی است که شهید فهمیده با نارنجک به زیر تانک دشمن هجوم می برد و به همین دلیل است که رزمندگان ما با ورود به میدان مین ، پلی می شوند برای عبور رزمندگان ، این روحیه نتیجه عشق الهی بود . حفظ و ارتقاء این روحیه در شرایط عدم توازن قوای ظاهری ، راهبرد حصول به " قدرت برتر" است ، بر این اساس ضمن توجه و تاکید بر بعد " توان ابزاری قدرت " و سرعت بخشیدن به آن بر پایه فرمان الهی " وَ اَعِدُواْ لَهُم مَّا استَطَعْتُم ... " باید نسبت به حفظ و ارتقاء این روحیه همت گماشت . بصیرت نسبت به دشمن (دشمن شناسی) قرآن کریم ، دشمن شناسی و رصد اقدامات دشمن به عنوان راهی برای دریافتن نیات و اهداف او را از ضروریات دفاع می داند . اندیشه امام (ره) در شناخت دشمن بر همین مبنا استوار است . نگاه امام به مقوله دشمن ، یک نگاه واقع بینانه است ، همان نگاهی که امروز فرماندهی معظم کل قوا به این مقوله دارند . در این نگاه دشمن یک « توهم » نیست . دشمن یک واقعیت غیرقابل انکار در همه ابعاد اقتصادی ، سیاسی ، نظامی و فرهنگی است . زیرا تعارض منافع و تعارض فکری با ما دارد. متأسفانه یکی از تهدیداتی که امروز امنیت ملی را به شدت تحت تأثیر قرار می دهد ، ترویج و تئوریزه کردن نظریه « توهم توطئه » و« بیگانه ترسی موهوم » است و این خود یک خطرجدی است . نگاه امام ( ره ) به دشمن یک نگاه دو وجهی است ، از یک سو دشمن را جدی می گیرد و بزرگ می کند تا به آفت غفلت مبتلا نشویم و از سوی دیگر دشمن را ذلیل و زبون و ضعیف می شمارد. امروز شناخت دشمن می تواند به ما در شناخت راهبرد دشمن کمک نماید، شناخت راهبرد دشمن می تواند آمادگی لازم را در جهت مقابله مؤثر با دشمنان انقلاب و نظام اسلامی را برای حوزه های مختلف فراهم آورد و دفاع همه جانبه را محقق سازد. توجه به الگوهای جنگ تحمیلی امام راحل(رحمت الله علیه)، عظیم‌ترین دستاورد دفاع مقدس را تحول روحی و معنوی در جامعه می‌دانستند. حق‌طلبی، ایثار و فداکاری، قناعت و ساده‌زیستی، انفاق و بالاخره شهادت‌طلبی، از جمله ارزش‌هایی بود که می‌توان از آن به عنوان میراث انقلاب اسلامی یاد نمود. این ارزش‌ها در دوران دفاع مقدس به شدت تقویت گردید. خاطرات زندگی فرماندهان و رزمندگان در جبهه و پشت جبهه، مصادیق عینی رفتارهای متعالی اخلاقی را در اختیار نسل بعد از جنگ قرار می‌دهد. وصیت‌نامه‌های شهدا، حکایت از معنویت و معرفت بالای شهدای دفاع مقدس دارد. متأسفانه گاه معرفی زندگی و سیره‌ شهدا به صورت ناقص و یک بعدی صورت می‌گیرد و بر همین اساس، این خطر وجود دارد که تصویری غیر واقعی، تک بعدی و دور از دسترس از شهدا در ذهن آیندگان نقش گیرد. از سوی دیگر، گاه به دلیل این که امانتداران میراث شهدا، آینه داران صادقی نیستند،‌ تصویر حقیقی شهدا پنهان می‌ماند. اینان باید توجه داشته باشند که نسل‌های بعد از جنگ، سیمای شهدا را در سیره‌ آن‌ها جستجو می‌کنند، از این رو دایم باید اعتقاد و رفتار خویش را با شهدا محک بزنند. توجه به خانواده شهدا و ایثارگران میراث معنوی و اخلاقی دفاع مقدس، تنها به سیره‌ شهدا منحصر نمی‌گردد، بلکه مادران و پدرانی که با اخلاص و اعتقاد و عشق به اسلام،‌ پاره‌های وجود خویش را در راه خدا فدا می‌کردند و به این ایثار و فداکاری افتخار می‌نمودند،‌ الهام‌بخش صبر و ایمان عجیبی هستند که قلم از بیان آن عاجز است. با زنده نگه داشتن یاد و خاطره‌ی هشت سال دفاع مقدس، روح اعتماد به نفس و خودباوری در این ملت زنده می‌ماند، ارزش‌های معنوی تقویت می‌شود و با نورافشانی ستارگان آسمان آن حماسه‌ی جاوید، راه کمال هموارتر می‌گردد. «شهادت» در کنار تأثیر عظیم فرهنگی، معنوی، سیاسی و دارای اثرات ارزشمند اجتماعی نیز می باشد. جامعه بشری برای مبارزه با شیاطین و قرار گرفتن در «صراط مستقیم»، باید با ضد ارزش ها، ناهنجاری ها، ظالمان و ستمگران به جهاد برخیزد و این میسر نیست مگر با داشتن روحیه ایثار و شهادت طلبی. چه راهکارهای اساسی به منظور نهادینه کردن ارزش های دفاع مقدس در جامعه وجود دارد؟ ارزش‌ها، ازمهم‌ترین اجزای یک فرهنگ به شمار می آیند؛ چرا که از باورهای یک ملت سرچشمه می‌گیرند و در عرصه‌های گوناگون فعالیت آن تأثیر می‌گذارند. بروز و ظهور این ارزش‌ها، به هنگام حوادث و رخدادهای سرنوشت ساز، ازجمله دفاع از کیان و سرزمین بسی پرفروغ تر و خیرکننده‌تر است. ارزش‌هایی که در حماسه دفاع مقدس تبلور یافت و از عوامل مهم پیروزی بر دشمن بود، ریشه در فرهنگ ناب اسلامی و باورهای دینی رزمندگان اسلام داشت. آنان، بر اساس آموزه‌های قرآنی، ارتباط خود را با خداوند متعال نزدیک و استوار کرده بودند. این ارتباط که با یادخدا، به وسیله نماز و انس با قرآن و دعا و راز و نیاز و نیز اخلاص ورزی و توکل پدید می‌آمد، آرامش بر گسترة جانشان چیره و از امداد و نصرت الهی برخوردار می‌ساخت. همین ارتباط وثیق، سرانجام آنان را مشتاق دیدار دوست و نظاره کردن «وجه الله» می‌کرد؛ اشتیاقی که آغازش بی اعتنایی به دنیا و انجامش شهادت طلبی بود. نهادینه کردن ارزش‌ها درجامعه، نیاز به برنامه‌ریزی و سازماندهی دارد و مسؤولیت این مقوله بر عهده همه نهادهای فرهنگی در جامعه مخصوصاً آموزش و پرورش است و باید کار کلیدی و مبنایی انجام پذیرد. لذا باید قدم‌های اساسی در جهت ارائه الگوهای درست به نسل جوان برداشته شودکه بتواند نیازهای متناسب با ارزش‌های انقلاب را جوابگو باشد. برخی از راهکارها شناخت و تبیین سیره پیامبر (ص) و امامان معصوم (ع) و حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری به عنوان الگوهای با هویت‌ و قابل قبول، حفظ هویت دینی و ملی و اثبات قابلیت و توانمندی فرهنگ غنی اسلامی ایرانی، تعیین استراتژی دفاع فرهنگی با بهره‌گیری اصولی از ارزش‌های هشت سال دفاع مقدس و اخلاق و رفتار رزمندگان،تحقیق، تبلیغ، تألیف و حفظ انگیزه معنوی در ساختار فرهنگ عمومی جامعه به عنوان قوی‌ترین سمبل دین و دین باوری در اندیشه رهبران انقلاب اسلامی، الگوسازی برای محصلین از طریق مکتوب کردن مباحثی از دفاع مقدس در کُتُب سطوح تحصیلی دانش آموزان،مصوّب کردن رشته‌های مرتبط با دفاع از تمامیت ارضی کشور، به صورت (رشته تحصیلی و واحد درسی) در دانشگاه‌ها، به منظور تربیت و آموزش نیروهای متخصص و کارآمد در راستای تهدیدهای احتمالی دشمنان نظام اسلامی، مکتوب کردن وقایع دفاع مقدس در مجلات و به صورت مسابقه کتابخوانی به منظور اطلاع رسانی و پرکردن اوقات فراغت آنان، پرداختن به مباحثی از دفاع مقدس به صورت تقویمی در مطبوعات و رسانه‌ها ،تهیه و توزیع نرم افزار و بازی‌های رایانه‌ای با محتوای دفاع مقدس به منظور پر کردن اوقات فراغت (ویژه کودکان)، حفظ نشر آثار دفاع مقدس با رویکرد (محلی، منطقه‌ای، سازمانی) از قبیل؛ برگزاری یادواره‌ها، کنگره‌های استانی، مراسم‌ها در ادارات و سازمان‌ها. آقای دکتر، درخصوص چگونگی انتقال ارزش های دفاع مقدس به عنوان مهمترین ارزش نظام به نسل های سوم و چهارم انقلاب، توضیحاتی بدهید؟ ضرورت توجه به فرهنگ ایثار و شهادت و همچنین ترویج آن در جامعه و مشاهده آثار و کارکردها مثبت آن در گروه داشتن باور عمیق و اندیشه بلند است و می بایست چنین تفکری را با ساز و کارهای مناسب بصورت عمیق در بین مردم نهادینه ساخت. شناسایی راهها و اتخاذ شیوه هایی که بتواند این فرهنگ را به بهترین شکل ممکن در جامعه مطرح سازد ، طبعاً نیازمند بررسی دقیق، همه جانبه و مستمر است و یقیناً دست اندرکاران این حوزه باید به این مسئله توجه جدی داشته باشند. برخی از این راه های انتقال ارزش ها را می توان اینگونه بر شمرد:تبلیغ، تالیف و حفظ انگیزه معنوی در ساختار فرهنگ عمومی جامعه بعنوان قویترین سنبل دین و دین باوری در اندیشه حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبری، حفظ و نشر آثار دفاع مقدس در سطح جامعه با بکارگیری از تجربیات پیشکسوتان عرصه جهاد و شهادت، معرفی شهدا و ایثارگران بعنوان الگوهای رفتاری جامعه، بکارگیری روش های تبلیغی صحیح، جذاب و منطقی در ایجاد گرایش و انگیزه های مثبت،پرهیز از افراط و تفریط در انتقال فرهنگ جبهه و جنگ، تنوع و جذابیت برنامه های دینی و کوشش برای یافتن شیوه های غیرمستقیم تبلیغ دین و آرمان های شهدا، تولید برنامه ها و سریال ها و فیلم های تلویزیونی متناسب با نسل جوان در بحث دفاع مقدس، بازدید نسل جوان از آسایشگاه های جانبازان، جلوگیری از شکاف ایجاد شده بین نسل جوان بانسل شهدا و ایثارگران ،دیدار جوانان با علما و اساتید اخلاق، دعوت از فرماندهان جنگ جهت سخنرانی در مدارس، دانشگاه ها و حوزه های علمیه، فراهم کردن زمینه اعزام قشرهای مختلفی ازمردم خصوصاً جوانان برای بازدید از مناطق عملیاتی کشور در دوران دفاع مقدس در قالب کاروان های راهیان نور، استفاده بهینه از کتابهای دفاع مقدس در مدارس و دانشگاه ها و اختصاص بخشی ازکتب درسی به وصیتنامه شهدا ضمن هماهنگی لازم با آموزش و پرورش و وزارت علوم، برگزاری یادواره های شهدا،انجام رزمایش ها و تمرینات نظامی جهت نسل جوان با الگوگیری از عملیات های زمان جنگ، رفتن به مزار شهدای گمنام و استفاده بهینه از تشییع و مزارشهدا، توجه به مفاهیم و محافل قرآنی، تبیین این فرهنگ که امنیت امروزجامعه، مرهون فداکاری ها، رشادت ها و ازجان گذشتگی شهداست،گسترش نمادها و سمبل های دفاع مقدس درقالب ساخت یادمان های شهداء در مراکز مهم و اصلی شهرها- حفظ آثار بجامانده از دفاع مقدس – نامگذاری خیابان ها، میادین، مدارس و دانشگاه ها بنام شهداء و ایثارگران و ایجاد نمایشگاه و موزه دفاع مقدس ، سهل و آسان گیری در انتقال مفاهیم ارزش های دفاع مقدس،ماندگاری ارزش‌های دفاع‌مقدس و نهادینه کردن ارزش‌ها در بین نسل جوان ازجمله راه‌های حفظ و انتقال فرهنگ ایثار و شهادت به نسل آینده است.