تقرب در جوار الهی از فضیلتهای ایثار و شهادت است
ایثار و شهادت به عنوان یک فرهنگ متعالی در زمرهی عالیترین مفاهیم الهی و نتیجه والاترین ارزش هایی میباشند که یک انسان متعهد میتواند به آن مقام دست یابد.
به گزارش خبرگزاری حیات، ایثار و شهادت به عنوان یک فرهنگ متعالی در زمرهی عالیترین مفاهیم الهی و نتیجه والاترین ارزش هایی میباشند که یک انسان متعهد میتواند به آن مقام دست یابد از این رو این مفاهیم اثرگذار قادرند تا فضای یک جامعه را به صورت گسترده تحت تأثیر قرار دهند و والاترین برکات را برای آن به همراه داشته باشند. حقیقت امر آنست که اگر رشادتها و خدمات شهدا و ایثارگران به خوبی برای مردم معرفی شود و به قالبهای کلیشهای و بیانهای ژورنالیستی محدود نشود بهترین نتایج را به همراه خوهد داشت، بنابراین تقویت باورهای دینی و ملی که امروزه جزء اصلیترین مسائل اعتقادی و فرهنگی به حساب میآید و در ردیف مهمترین وظایف ماست، از جمله مواردی است که با معرفی و تعمیق شخصیت، منزلت، عقاید و آرمانهای ناب آن بزرگواران در سطحی فراگیر تحت تأثیر قرار میگیرد.
در واقع همهی ما مدیون شهداء و ایثارگران هستیم و یکی از راههایی که میتوانیم ادای دین کنیم، شناساندن همه جانبهی شهدا و ایثارگران بر نسلهایی است که شهداء و مسیری که در آن ممارست داشتهاند را به خوبی درک نکردهاند، بنابراین نباید فراموش کرد که فرهنگ ایثار و شهادت در بردارندهی آثار و برکات عظیمی است که به شکل مستقیم و غیرمستقیم جامعهی ما را شامل می شود چرا که ایثار و شهادت یکی از غنیترین گنجینههای فرهنگ اسلامی و شیعی است که جلوه های اعجابانگیز آن در طول سالهای انقلاب و دفاع مقدس به روشنی آشکار شد و شگرفترین و عظیمترین صحنههای از خود گذشتگی انسانها در آن تبلور یافت.
مسألهی مهمی که در این زمینه است که چنین گنج گران بهائی را نمیتوان با نگرشهای سطحی و روشهای صوری کارآمد، ساخت و آن را انتقال و اشاعه داد، در نتیجه ضرورت توجه به فرهنگ ایثار و شهادت و همچنین ترویج آن در جامعه و مشاهدهی آثار و کارکردهای مثبت آن در گرو داشتن باور عمیق و اندیشهای بلند است همچنین باید چنین تفکری را با ساز و کارهای مناسب به صورت عمیق در بین مردم نهادینه کرد و واضح است که شناسایی راهها و اتخاذ شیوههایی که بتواند این فرهنگ را به بهترین شکل ممکن در جامعه مطرح سازد نیازمند بررسی دقیق و همه جانبه است و دست اندرکاران این حوزه باید توجه جدی به این مسأله داشته باشند چرا که عمل به این وظیفه خطیر در نهایت به بیداری و آگاهی جامعه نسبت به مقولهی ایثار و شهادت خواهد شد.
اهمیت و ضرورت تحقیق
این موضوع و انتخاب آن بدین جهت دارای اهمیت می باشد که " فرهنگ ایثار و شهادت " بعنوان یک پدیده ی اجتماعی و دینی علاوه بر اینکه در دوره ی معاصر بر ضرورت آن تأکید می گردد ، بلحاظ مصداقی نیز از همان دوران نزول قرآن بر اهمیت آن اشاره شده است ، بطوریکه واژه ی " شهادت " و مشتقات آن 150 بار در قرآن کریم آمده و جالب آنکه در فرهنگ قرآنی از شهادت با تعبیر "گواه" یاد شده است که برای نمونه می توان به این آیه ی شریفه اشاره نمود :" ولا تحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله امواتاً بل احیاء عند ربهم یرزقون" ) آل عمران169 ( البته نپندارید که شهیدان راه خدا مرده اند بلکه زنده به حیات ابدی شده اند و در نزد پروردگارشان متنعم خواهند بود .
پس با این تفاسیر بهتر می توان ضرورت و اهمیت ترویج و اشاعه ی فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه را درک نمود.
تعریف ایثار و شهادت
ایثار در لغت به معنی برگزیدن، غرض دیگران را بر غرض خویش مقدم داشتن و منفعت غیر را بر مصلحت خود مقدم داشتن (دهخدا، 1377، ص 3682 ) و در اسلام به معنای تلاش، فداکاری، بخشش و اخلاص در راه خدا آمده است که بیانگر رشد و معرفت الهی انسان به حساب میآید و با مفاهیمی همچون شهادت، خیرخواهی و دیگر خواهی همراه است و همینطور شهادت در لغت به معنی گواه و در اصطلاح کسی که در مورد مسئله ای گواهی و شهادت بدهد، مطرح گردیده است.
جایگاه ایثار و شهادت نزد اسلام
بارزترین جلوههای ایثار و شهادت در دین به گونهای تجلی پیدا میکند و آنقدر حائز اهمیت است که دین اسلام ایثارگری و شهادت طلبی را در راه تعمیق آرمانهای مذهبی تشویق کرده و بیشتر از هرچیز دیگری به آن پرداخته است، چرا که در اسلام کشته شدن آگاهانه در راه خدا و در راستای گسترش اهداف الهی و اسلامی است، بارها مورد تأکید قرارگرفته است.
فرهنگ ایثار و شهادت در دین اسلام در بردارندهی مجموعهای از آگاهیها،باورها، اعتقادات و اعمالی است که موجب تقرب انسان به عالیترین درجه کمال یعنی انتخاب آگاهانه مرگ در راه خدا می شود.
ایدئولوژی اسلامی و نقش آن در ترویج فرهنگ ایثار و شهادت
ترویج فرهنگ ایثار و شهادت بدون ایدئولوژی مشروعیت، بخش غیرممکن است و نقش ایدئولوژیها در اشاعهی آن، زمانی که سخن از نهادینهسازی این فرهنگ میشود، بیشتر آشکار میشود.
ایدئولوژی توجیهگر ایثار و شهادت در جامعه ما توجهی به امور دنیوی ندارد و در مقابل، زهد اخروی را جایگزین آن ساخته است و مطابق با ایدئولوژی اسلامی اوج تجلی رفتار ایثارگرانه جایی است که انسان از عزیزترین کالای خود که جان اوست درگذرد.
فضیلت های ایثار و شهادت در فرهنگ اسلامی
در نگرش اسلامی شهادت در راه خدا از قداست و اهمیت والائی برخوردار است و اولیاء و برگزیدگان خدا همواره در طلب آن بوده و هستند و این امر آنقدر ارزشمند است که میتواند برای شهید به عنوان متعالیترین هدف تلقی شود.
با توجه به اینکه فضیلتهای بی شماری را میتوان در مقولهی شهادت و ایثارگری برشمرد در اینجا به صورت فهرستوار به تعدادی از این امتیازات اشاره میشود:
1- وعده ی بهشت بر طبق آیات قرآن و روایات معصومین
2- کسب بالاترین نیکی
3- تقرب در جوار الهی
4- راحتی و آسودگی روح شهید
5- استقبال بهشتیان از آنان
6- احترام انبیاء نسبت به آنان
7- شفاعت اطرافیان
8- شریف ترین مرگ در راه خدا
9- خداوند مسئول بازماندگان اوست
10- آمرزش گناهان
11- تماس با فرشتگان هنگام شهادت
12- پوشیدگی بدن او با لباسهای بهشتی
13- آسانی مرگ
14- مردگان در راه خدا زنده اند
15- معامله ی با خداوند گوهری ، 1361 ، ص 171
عمده ترین موانع باز دارنده ترویج فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه
یکی از بخشهای فرهنگ غنی و ناب اسلام، فرهنگ ایثار و شهادت است که شناخت صحیح و کافی دربارهی ابعاد گوناگون آن و اشاعهی آن در سطح جامعه علاوه بر شرایط و فضای مناسب فردی و اجتماعی، نیازمند شناسائی و رفع اصلیترین موانع و عوامل باز دارنده دراین ارتباط است که به صورت فهرستوار به عمدهترین آنها اشاره میشود تا به این طریق بستر مناسبی جهت ترویج این فرهنگ در جامعه ایجاد شود.
1- عدم شناخت صحیح و کافی نسلهای جدید از فرهنگ ایثار و شهادت به واسطهی ایجاد شکاف بین نسل جوان با نسل شهداء و ایثارگران که منشأ بخشی از مشکلات بوده و عدم پاسخگویی به شبهات فکری ایجاد شده برای نسل جوان در این زمینه است.
2-تهاجم فرهنگی دشمنان خارجی و داخلی در قالب تبلیغات سوء رسانهای و جنگ نرم نسبت به عناصر اصیل فرهنگ اسلامی از جمله فرهنگ ایثار و شهادت و همچنین کمرنگ ساختن پیامدهای مثبت آن برای جامعه..
3- وجود دغدغه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در سطح جامعه و اولویت منافع فردی بر مصالح همگانی که منجر به تضعیف باورهای فرهنگی - اسلامی و روحیهی ایثار و شهادت طلبی در نزد اقشار مختلف جامعه میشود.
4- نبود ارتباط کافی خانوادهها با سازمانهای فرهنگی و مذهبی از جمله بنیاد شهید و امور ایثارگران و همچنین روابط اندک این مراکز با نهادهای علمی و پژوهشی به خصوص دانشگاهها و بالعکس و نیز کمبود محسوس فعالیتهای پژوهشی در این حوزه.
5- ضعف در ساختار و محتوای سازمانها و نهادهای مذهبی و فرهنگی مرتبط با امور ایثارگران و شهداء از قبیل ضعف در مدیریت، برنامهریزی، کنترل، نظارت، آموزش و تبلیغ در همین رابطه وجود موازی کاریهای متعدد که با اتلاف انرژی و منبع مادی و انسانی و همچنین وجود بوروکراسی بی مورد در بین نهادهای مذکور به جهت تسلط برخی از افراد کم صلاحیت بر این مراکز که مانع بزرگی بر سر رسیدن به اهداف مورد نظر است.
6- نهادینه شدن برخی رفتارهای غلط و افکار نادرست در اذهان بسیاری از مردم به خاطر عدم تبیین صحیح از فرهنگ ایثار و شهادت و نیز بر خوردهای تند و نادرست در این ارتباط که موجب جبههگیری میشود.
7- برخورد سلبی و غیر تربیتی با جوانان و عدم استفاده از زبان مناسب و همچنین ضعف در معرفی الگوهای عملی به آنان و کم توجهی به نقش سازندهی آنها به همراه محکم نبودن پایههای فکری و عدم درک صحیح از این مقولهها.
8- عدم توجه به اولویت بندیها، مقتضیات زمانی و عدم شناخت کافی از این موانع و راههای مقابله با آن .
بنابراین آشکار است تا زمانی که این موانع و چالشها هموار نشوند نمیتوان انتظار داشت ایثار و شهادت در جامعه اسلامی به طور کامل و صحیح اشاعه یابد و این امر نیازمند بینش و تحلیلی، جامعه شناختی و الهیاتی است.
تولیدات و آثار شهدای هنرمند باید به صورت گسترده پخش شود
یک نویسنده دفاع مقدس گفت: باید تولیدات و آثار مستند شهدای هنرمند را به صورت گسترده بخش کنیم، چرا که این عزیزان با فعالیتی که در این حوزه داشتند مطرح و ماندگار میشوند.
به گزارش خبرگزاری حیات، "ابراهیم حسنبیگی" نویسنده دفاع مقدس با اشاره به اهمیت معرفی شهدای هنرمند، بیان داشت: باید با معرفی شهدای هنرمند، همانند سایر شهدا، از آنها الگوهایی را به تصویر کشید تا همه قدر شناس باشند.
وی شهدای هنرمند را دارای ویژگی خاصی دانست و ادامه داد: شهدای هنرمند با قلم هایشان در جبههها جنگیدند و به تعبیر امام خمینی (ره) این نوع از ایثار و جهاد ارزش بالایی داشته است.
حسن بیگی با بیان اینکه برگزاری جشنوارهها اگر به صورت دقیق و برنامه ریزی شده صورت بگیرد، اثر ماندگاری را خواهد داشت، تصریح کرد: شهید غنیپور و حوزه فعالیت ایشان گمنام بود، اما با برگزاری هوشمندانه جشنواره ادبی شهید غنیپور، زمینه ساز شناخت این هنرمند شهید ایجاد شد.
این نویسنده جنگ در پایان سخنان خود تصریح کرد: کارهایی به مانند این جشنواره اگر بر طبق اصول باشد حتما ماندگار خواهد شد.
