به گزارش حیات به نقل از ایرنا، باگذشت بیش از ۱۰ روز از آغاز اعتراضات در شهرهای مختلف ترکیه برخی از کارشناسان از آن به عنوان بهاری دیگر در خاورمیانه بعد از وقوع انقلاب ها در کشورهای عربی نام می برند. تحولات و ناآرامی های ترکیه، کشوری را که در چندسال اخیر به تدریج پله های رشد را می پیمود و می رفت که به یکی از اقتصادهای نوظهور جهان تبدیل شود، دوباره به تیتر اصلی رسانه ها برگرداند و بعد از شکست سیاست خارجی این کشور که به واسطه نوع دخالتش در سوریه حادث شد، این بار شکست در سیاست داخلی این کشور را نیز به جهانیان نشان داد و منطق سیاسی رهبران ترکیه را زیر سوال برد. گرچه بسیاری این تحولات را اعتراض به سیاست های اردوغان در بها دادن به موضوعات مذهبی و دوری از سکولاریسم می دانند و تصویب قوانینی در مخالفت با آرایش زنان و یا استفاده ازمشروبات الکلی و دیگر موضوعات را دلیلی برای نقض آزادی شهروندان و دلیلی برای اعتراض عنوان می کنند، اما تنها یک سخن وزیر آموزش ترکیه در پاسخ به آن کافیست که گفت اقدامات سکولاری که اردوغان در دولت مذهبی خود به آن دست زد به وسیله هیچ دولت سکولاری نمی توانست انجام بگیرد. ** خواسته های متعدد جامعه ترک ------------------------- در حالی که یک سال قبل هیچ کس پیش بینی وقوع چنین حالتی را نمی کرد، اما اکنون اعتراضات ضد دولتی در جای جای ترکیه ، این کشور را تکان داده است. واشنگتن پست در مطلبی نوشته است رجیب طیب اردوغان نخست وزیر این کشور نیز در پاسخ به آشوب ها، ده ها هزار معترضی را که بسیاری از شهرهای ترکیه را در تسخیر خود در آورده اند آنارشیست (هرج و مرج طلب) و تروریست هایی نامید که به خیابان ها آمده اند. اعتراضات مسالمت آمیز مردم از حدود ۱۰ روز قبل و از استانبول آغاز شد، اما طولی نکشید که پاسخ پلیس با گاز اشک آور و ماشین های آب پاش باعث گسترش آن در سراسر کشور شد. اما بنا بر تحلیل این مقاله چیزی که مهم است و حل سریع بحران سیاسی موجود را سخت می کند، این است که تفاوت بارزی میان جمعیت های مناطق مختلف ترکیه وجود دارد و دلایل اعتراضات این جوامع از بخش های شرقی و تا غرب این کشور متفاوت است. خواسته های معترضان شهرهای سواحل غربی، که شکل و شمایل غربی بیشتری گرفته اند با شهرهای شرقی ترکیه متفاوت است، اما با این حال اردوغان در جمع هوادارانش اعتراف کرد که هراس ها در حال افزایش است، زیرا تقابل مستقیم قریب الوقوع به نظر می آید. ** ترکیه یک کشور پلیسی است ------------------------------------ اردوغان در سال ۲۰۰۱ حزب عدالت و توسعه (AKP) را تاسیس کرد و در سال ۲۰۰۲ توانست دو سوم کرسی های پارلمان را با ۳۵ درصد آرا به دست آورد. اردوغان قبل از رسیدن به نخست وزیری ترکیه مدتی شهردار استانبول بود و خود را حامی فقرا و ستمدیدگان این شهر می دانست. به نوشته گلوبال ریسرچ ، ترکیه با همه پیشرفته هایش بیش از هر کشور دیگری پلیسی است و نه دموکراتیک. اردوغان نتوانست همگام با پیشرفت های اقتصادی از انسداد سیاسی درون کشورش بکاهد. سانسور رسانه ها، روزنامه ها و زندانی کردن روزنامه نگاران در این کشور بیشتر از دیگر کشورهاست. ضرب المثلی در میان نخبگان این کشور در مورد آزادی بیان رایج است که هر چه کمتر حرف بزنی بیشتر خارج از زندان خواهی ماند.  اساتید و دانشجویان و حامیان حقوق بشر نیز از این خطر ات دور نبوده اند. حتی مدیر یک شبکه تلویزیونی در آنکارا که تصاوری از اعتراضات را پخش کرد دستگیر و زندانی شد. ** سوریه ستیزی و وابستگی به غرب در بوته نقد معترضان ------------------------------------------------------- تظاهرات کنندگان در ازمیر اعتقاد دارند که به وسیله دولت به حاشیه رانده شده اند، زیرا نخست وزیر بیش از حد به خاورمیانه متمایل شده است. در بخش هایی از ترکیه که با سوریه هم مرز است، معترضان به شدت از موضوع حمایت اردوغان از شورشیان ناراضی هستند. در مناطق کردنشین نیز به علت سابقه خشونت دولت علیه شبه نظامیان کرد و تلاش جدیدش برای اجرای صلح، دلخور هستند. به نظر واشنگتن پست ، چیزی که اعتراض کنندگان و به ویژه جوانان تحصیل کرده در سراسر ترکیه را با هم متحد می کند، ترس از فدا شدن آزادی های شخصی به وسیله سیاست های مذهبی اردوغان است. بر اساس اطلاعات اسوشیتدپرس در ۷۸ شهر بزرگ و کوچک ترکیه سرخوردگی از نادیده شدن برای مدت های طولانی باعث اعتراضات مردمی شده است. به نوشته سنگیز کندر ستون نویس یک روزنامه رادیکال در ترکیه، هرجایی که مخالفتی وجود دارد، اعتراض ها گسترش داشته است و استانبول حاصل جمع تمام جامعه ترکیه است، جایی که همه این اعتراض ها وجود دارد. حتی اواخر هفته گذشته در ترکیه ده ها هزار نفر در ازمیر با پرچم های سبز و قرمز علیه نظامیان و حتی مصطفی کمال آتاتورک که بنیانگذار ترکیه مدرن کنونی بود شعار دادند. عمده شعار آنها به علت آن بود که وی را مقصر وابستگی کشور به اروپا و در مجموع، غرب می دانند. حتی برخی، تغییر پرچم ترکیه و گنجاندن ماه و ستاره در آن را برگرفته از آمریکایی ها می دانند. گرچه در آنکارا نیز پلیس به شدت با مردمی که به خیابان ها آمده بودند برخورد کرد، اما احزاب و گروه ها معترض اعلام کردند که تلاش دارند تا به اعتراض خود ادامه دهند. **دخالت در سوریه عامل اعتراض در ترکیه ----------------------------------------- در شهر جنوبی هاتای که هم مرز با سوریه نیز است، اعتراضات مردمی چشمگیر بود. آنها اعلام کردند که اعتراض شان تنها منحصر به تخریب یک پارک نمی شود و این اقدام شروع اعتراضات بود که به سرعت به کل کشور سرایت کرد. در این شهر، میزان نارضایتی اعتراض کنندگان از اردوغان بسیار بیشتر است، زیرا علاوه بر موضوعات فوق، آنها از تصمیم گیری های دولت ترکیه از سال ۲۰۱۱ که به حمایتش از دولت اسد پایان بخشید، خرسند نیستند. معترضان می گویند: سیاست های دولت باعث شده است تسلیحات و افردی ناشناس وارد شهر بشوند. **موضع گیری تند اردوغان ------------------------- به نوشته واشنگتن پست، اما چیزی که معترضان می گویند این است که (میدان) تقسیم و به تبع آن، مقاومت همه جا هست. حتی آنهایی که از گذشته ها به حاکمیت نظامیان اعتراض داشتند نیز اکنون ابراز نگرانی می کنند که دولت اردوغان، جان جوانان ترکیه را به خطر می اندازد. اردوغان نیز در پاسخ به این اعتراضات سخنان آتشینی را در جمع حامیانش بر زبان راند و گفت که معترضانی که می آیند خراب می کنند و از بین می برند، غارتگرند. وی حامیان این افراد را افرادی از جنس همان ها عنوان کرد. روزنامه انگلیسی گاردین نیز می نویسد: اردوغان بر بالای یک اتوبوس، اعتراضات ضد دولتی را به چالش کشید و آن را با هدف تاثیر گذاری بر نتایج انتخابات دانست. وی از حامیانش خواست تا به خشونت روی نیاورند و مخالفان را در انتخابات محلی خاموش کنند. به نظر این روزنامه انگلیسی بسیاری رفتار اردوغان را بعد از ۱۰ سال حکومت، مستبدانه می دانند، زیرا در کشوری که قوانین آن سکولار است سعی دارد محافظه کاری اسلامی را تقویت کند. وی حتی در نمایشی از قدرت حزبش در میان هزاران تن از طرفدارانش در پایتخت هرگونه کنارآمدن با معترضان را رد کرد. به نوشته وال استریت ژورنال سخنان تند اردوغان در تناقضی آشکار با خواسته آمریکا و اتحادیه اروپا در زمینه انجام تحقیقات در علت استفاده زور از طرف پلیس و نحوه برخورد با معترضان و لزوم گوش دادن به سخنان مخالفان است. ** اردوغان و به رخ کشیدن ضعف مخالفان ----------------------------- شش سخنرانی تند اردوغان در جمع هوادارنش نتوانست معترضین در میدان تقسیم آنکارا و دیگر شهرهای این کشور را راضی کند. روزنامه وال استریت ژورنال با بیان اینکه مخالفت با تخریب یک پارک قدیمی باعث برجای گذاشتن شش هزار مجروح در این کشور شد، می نویسد: اردوغان با این سخنان در شهرهای مختلف ترکیه عملا پا به رقابت های انتخاباتی گذاشت که قرار است در مارس سال ۲۰۱۴ برگزار شود. برخی کارشناسان اعتقاد دارند این اقدام آنکارا در واقع رفراندومی برای انتخابات سال آینده در ترکیه است . وی می خواهد با این کار خود، ضعف مخالفان سیاسی را نشان دهد که نتوانسته اند در برابر اردوغان با اعتراضات هم کاری از پیش ببرند. بنا بر این تحلیل، اردوغان می خواهد ضعف سیاسی احزاب رقیبش را در برابر حزب عدالت و توسعه به نمایش بگذارد. نخست وزیر ترکیه با این اظهارات می خواهد به تثبت جایگاه خود بپردازد و نشان دهد که مخالفان قادر نیستند با هم متحد شوند، تصمیم گیری کنند و اقدامی واحد را انجام دهند. حزب اردوغان در سه دوره انتخابات سال های ۲۰۰۲ و ۲۰۰۷ و ۲۰۱۱ با رشد آرا روبرو شد و همه رقبایش را از دور خارج کرد. وی توانست در میان محافظه کاران و اسلام گراهای ترکیه که مدت های مدید به حاشیه رانده شده بودند و اکنون اعتبار سیاسی پیدا کردند ، جایگاه رفیع پیدا کند. اردوغان در سال ۲۰۱۱ توانست ۵۰ درصد آرا را به خود اختصاص دهد که اختلافی فاحش با رقبایش داشت. ** رسانه های خواب آلود ترکیه ----------------------------- در حالی که اعتراضات گسترده ای در ترکیه در جریان است، رسانه های این کشور که همیشه تحت فشار شدید سانسور دولتی قرار داشتند، چندان اقبالی به اعتراضات نشان نداده اند. مجله تایم می نویسد: درحالی که ترکیه درگیر تنش داخلی است، رسانه های این کشور تقریبا خاموش هستند. دو شبکه خبری اخبار اندکی از این تحولات ارائه می کنند و دیگر شبکه های ترکیه نیز بیشتر به تبلیغ مارک های مختلف از جمله لباس و عطر پنگوئن می پردازند و بیشتر رسانه های این کشور در برخورد با بزرگترین چالش ده ساله گذشته رجب طیب اردوغان، سکوت اختیار کرده اند. براساس یک نظر سنجی اینترنتی انجام شده به وسیله دانشگاه بیلگی استانبول، بیش از ۸۴ درصد تظاهرات کنندگان، پوشش رسانه ای ناقص را دلیل پیوستن خود به اعتراض ها عنوان کردند و تنها ۵۶ درصد از آنها تخریب پارک را دلیل این موضوع دانستند. ** اردوغان به ریاست جمهوری فکر می کند ----------------------------------- بسیاری از رسانه های متمایل به غرب، اقدامات اخیر دولت این کشور در مورد اجرای قوانین اسلامی را اشتباه بزرگ فرد باتجربه ای همچون اردوغان می دانند، اما اردوغان در سخنان اخیرش اعلام کرد که تخریب پارک، بهانه ای برای تخریب وی و سیاست هایش بوده است. برخی نیز با سیاست های وی در برخورد با بحران مخالف هستند و نوع مدیریت وی را دلیلی برای شعله‌ورتر شدن تنش می دانند. روزنامه نیویورک تایمز نیز این اعتراضات را هشداری برای اردوغان می داند که در سال ۲۰۰۷ بعد از انتخابش اعلام کرد که حافظ آزادی، عدالت، دموکراسی و رفاه همه مردم ترکیه است. اما به نظر برخی کارشناسان، این تحولات در زمان بدی برای اردوغان رخ داده است، زیرا وی درحال تلاش برای تغییر قانون اساسی و افزایش قدرت اجرایی رییس جمهور بوده است. پیش از این برخی کارشناسان پیش بینی می کردند اردوغان خود را برای ریاست جمهوری ترکیه بعد از پایان سه دوره نخست وزیری در سال ۲۰۱۳ آماده می کند و این اعتراضات می تواند سدی برای رسیدن به این هدف باشد. به نظر نیویورک تایمز، مردم ترکیه بعد از ۱۰ سال حاکمیت وی دریافته اند که اردوغان دیر یا زود هر برنامه ای را که داشته باشد، اجرایی می کند. در همین حال عبدالله گل رییس جمهور ترکیه اعلام کرد دموکراسی فقط انتخابات نیست، پیام معترضین دریافت شد و کاری که نیاز باشد انجام می شود. بررسی از: حسین عباسی نسب