بنا به اهمیت این سفر و حضور دیپلماسی فعال کشورمان در قاره سیاه ، نگاهی به اهمیت این کشورها از منظر رهبر معظم انقلاب پرداخته ایم .در این گزارش بخشی از سخنان و اظهار نظرهای مقام معظم رهبری(حفظه الله) در مورد آفریقا جمع آوری شده است. این مطالب در پنج بخش ویژگی های آفریقا و مردم آن، نقش غرب در آفریقا، اسلام در آفریقا، ایران و آفریقا، بایدهای آفریقا و نقاط ضعف آفریقا تدوین شده است.همچنین در پایان این گزارش « سخنان حضرت امام خمینی رحمة الله علیه در توصیه به ملت آفریقا» تکمیل کننده مطالب فوق است.*بایدهای آفریقامقام معظم رهبری در راستای اعتلای کشورهای اسلامی و مردم مستضعف این قاره از باید هایی سخن به میان آورده است که عبارتند از:· اتحاد میان مسلمانان، ایجاد پیمان اسلامی· همکاری کشورهای مستقل با یکدیگر· اهمیت رابطه مردم با مساجد·استفاده از ظرفیت های یکدیگر· اهمیت تحمل سختی ها·اهمیت نفوذ علما در آفریقا·اهمیت استفاده از استعدادها· اهمیت شخصیت و هویت مردم آفریقا· اهمیت حمایت از مردم آفریقا·اهمیت حفظ ریشه ها در آفریقا· اهمیت حفظ زبان بومی.اهمیت لباس ملی* اتحاد میان مسلمانان، ایجاد پیمان اسلامیمن بارها گفته‏ام و هم اکنون هشدار می‏دهم که اگر شرقِ ستم کشیده و آفریقا به خودشان متکی نباشند، تا ابد گرفتارند. بیایید روی پای خودتان بایستید و برغرب بتازید و آنان را از میدان به در کنید. من از گوشۀ بیمارستان به آفریقا و شرقِ زیر سلطه و تمام کشورهای تحت ستم اخطار می‏کنم که متحد شوید و دست امریکای جنایتکار را از سرزمین های خود قطع کنید. اگر میان ملت های مسلمان و میان فرقه‏های اسلامی و اقوام مسلمان با یکدیگر، محبت و حسن‏ظن و همدلی، جای بدگمانی و بدبینی را که خواسته‏ی دشمنان است بگیرد، بخش اعظم توطئه و تدبیر بدخواهان را خنثی خواهد کرد و نقشه‏های شوم آنان را برای سیطره‏ی روزافزون بر امت اسلامی عقیم خواهد ساخت. رهبر انقلاب اسلامی خطاب به رهبران و سیاستمداران آفریقا راه ملت بزرگ ایران را یک تجربه ی عملی موفق برای نابودی و محو رژیم ظالم، زورگو و نژادپرست آفریقای جنوبی توصیف کردند و اظهار داشتند: ˈهر جا که ملت ها دست به دست هم داده و حضور یکپارچه ی خود را به نمایش درآورند پیروز خواهند شد و این یک واقعیت اثبات شده است.ˈ همانطور که امام راحل بزرگوارمان قاطعانه فرمودند و مسوولان نظام جمهوری اسلامی نیز همین اعتقاد را دارند تا زمانی که ملت ها از خود، وحدت و مقاومت نشان بدهند دشمن قادر به شکست آن ها نخواهد بود و آمریکا هیچ غلطی نمی تواند بکند. حضرت آیت‏اللَّه خامنه‏ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار آقای ˈامادوتومانی‏تورهˈ رئیس جمهوری مالی و هیأت همراه با تأکید بر اینکه همکاری با کشورهای آفریقائی به ویژه کشورهای اسلامی از اولویت‏های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است، افزودند: ˈزمینه‏های گسترده‏ای برای گسترش همکاری های دو کشور موجود است که باید از این ظرفیت‏ها استفاده شود.ˈایشان با اشاره به تمدن و فرهنگ غنی و همچنین مواهب طبیعی کشورهای آفریقائی خاطرنشان کردند: به رغم تلاش قدرت ها برای جلوگیری از بهره‏مندی مردم آفریقا از این مزایا، کشورهای آفریقائی با تحرک و نشاط علمی و عملی می‏توانند استعدادهای خود را به فعلیت برسانند.مقام معظم رهبری با تأکید بر لزوم همکاری بیش از پیش کشورهای اسلامی افزودند: امروز یک اراده سیاسی و استکباری ضد اسلام شکل گرفته که تنها راه مقابله با آن وحدت مسلمانان است . رهبر انقلاب اسلامی تقسیم کشورها به سلطه‌گر و سلطه‌پذیر را غیر معقول و ناعادلانه دانستند و افزودند: کشورهای آسیایی، آفریقایی و آمریکای لاتین می‌توانند با گسترش همکاری های خود وضع کنونی روابط بین‌المللی را تغییر دهند.حضرت آیت‌الله خامنه‌ای تقویت خودباوری و اعتماد به نفس را نیاز امروز ملت ها و دولت ها بر شمردند و تأکید کردند: آمریکا و اسرائیل با نزدیک شدن کشورهای مستقل به یکدیگر مخالفند به همین دلیل، همواره نقشی اساسی در فجایع آفریقا و ایجاد جنگ های قومی- قبایلی و سیاسی داشته‌اند. * دیدار رئیس‌جمهوری سودان با رهبر انقلاب ، همکاری کشورهای مستقل با یکدیگرحضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار آقای ˈعمرالبشیرˈ رئیس جمهوری سودان و هیأت همراه، حرکت‌های مردمی اخیر در منطقه را سرآغاز یک تحول اساسی در کشورهای اسلامی و منطقه خواندند و اظهار امیدواری کردند: در آینده نزدیک شاهد یک پیمان قوی اسلامی در شمال آفریقا باشیم. * اهمیت رابطه مردم با مساجدیک مطلبِ لازمِ کوتاهی را در باب مسأله مساجد اشاره کنم - به مسائلی هم که بعداً به مناسبت ماه رمضان خواهم گفت، ارتباط پیدا می‏کند - و آن این است که مسجد، نه فقط در زمان ما و نه فقط در کشور عزیز اسلامی ما، بلکه در نقاط مختلف عالم و در طول تاریخ، منشأ آثار بزرگ و نهضت ها و حرکت های اسلامی بزرگی شده است. مثلاً قیام مردم کشورهای شمال آفریقا که مسلمان هستند - مثل الجزایر و دیگر کشورهایی که سال ها در زیر سلطه نظامی استعمار فرانسوی ها بودند - از مساجد شروع شد، که به پیروزی هم رسید و کشورها استقلال پیدا کردند. انقلاب در این کشورها هم، آن روزی رو به شکست رفت و دوباره ملّت ها استقلال خودشان را از دست دادند که رابطه خود را با مساجد و با دین و ایمانِ مساجد قطع کردند. * استفاده از ظرفیت های یکدیگرحضرت‌ آیت‌‌الله‌ خامنه‌ای‌ توجه‌ رئیس ‌‌جمهوری کشور مالی‌ را به‌ ضرورت‌ استفاده‌ کشورهای‌ آفریقایی‌ و آسیایی‌ از امکانات‌، تجارب‌ و دانش‌ یکدیگر جلب‌ کردند و تلاش‌ ملت‌ مسلمان‌ مالی‌ را در جهت‌ بازسازی‌ کشور خود حرکتی‌ به‌ سمت‌ اهداف‌ اسلامی‌ دانستند. مقام معظم رهبری در دیدار رئیس جمهوری گامبیا با ایشان، اهمیت استفاده از استعداد عظیم نهفته در کشورهای مسلمان آفریقا را خاطر‌نشان کردند و آمادگی جمهوری اسلامی ایران را برای همکاری دو جانبه با کشور مسلمان گامبیا به اطلاع وی رساندند. * اهمیت تحمل سختی ها/ برای هدایت مردم، ما باید سختی ها را تحمل کنیم‏.... البته همان‏طور که گفتند(3)، سخت است؛ لیکن ما باید این سختی ها را تحمل بکنیم. وقتی آن کسانی‏که ایمان ما و تمسک و امید ما را ندارند، تحمل می‏کنند، به طریق اولی‏ ما باید تحمل کنیم. شما ببینید در مناطقی از آفریقا و در دوردست ها، کشیش هایی رفتند و سال ها آن‏جا ماندند. برای چه ماندند؟ مسیحی کردن قبایل آفریقایی برای چه بود؟ کیست که نداند آن ها پیشاهنگان استعمار بودند. رفتند مردم را مسیحی کنند، تا آن عنصر استعماری بتواند به آن‏جا بیایید و کار خودش را انجام بدهد. کشیش ها هم می‏دانستند که برای چه دارند کار می‏کنند - این‏طور نبود که ندانند - اما ببینید برای خاطر همین هدف، چه مصایبی را تحمل کردند؛ مصایبی که اصلاً با پول قابل جبران نیست؛ مثلاً یک نفر برود هفت سال در نقطه‏ی مجاور نقطه‏ی آدمخوارها زندگی بکند! انسان این چیزها را در کتاب ها می‏خواند، در بعضی از گزارش ها می‏بیند، در بعضی از فیلم ها و رمان ها هم هست و من از این ها اطلاع دارم و می‏دانم که در این سال های استعمار چه شده است.* اهمیت نفوذ علما در آفریقاآنچه توانست در شرق دنیای اسلام - یعنی شبه‏قاره‏ی هند - و در غرب دنیای اسلام - یعنی آفریقا - و در میان این دو، دست استعمار را از سر مردم کوتاه کند و فرهنگ اسلامی را حفظ نماید و در مقابل فرهنگ متجاوز و مهاجم بایستد، نفوذ علما بود. در ایران خود ما هم نهضت تنباکو و مبارزه‏ی با استعمار دولت های خارجی و بیدار کردن مردم و نیز نهضت مشروطیت و مقابله‏ی با استبداد رضاخانی و ادامه‏ی این مبارزه تا پیدایش نهضت مقدس عظیم اسلامی، به پیشقراولی و پیشاهنگی علما بود؛ و الّا پیش نمی‏رفت.این، یک سابقه و یک تاریخ است؛ کسی هم نمی‏تواند آن را انکار کند؛ مگر مغرض یا جاهلی که حرفی بزند و بخواهد حقیقتی را بپوشاند. این، در تاریخ ملت ما و دیگر ملت های اسلامی، مضبوط و محفوظ است.* اهمیت استفاده از استعدادهامقام معظم رهبری در دیدار رئیس جمهوری گامبیا با ایشان، اهمیت استفاده از استعداد عظیم نهفته در کشورهای مسلمان آفریقا را خاطر‌نشان کردند و آمادگی جمهوری اسلامی ایران را برای همکاری دو جانبه با کشور مسلمان گامبیا به اطلاع وی رساندند. * اهمیت شخصیت و هویت مردم آفریقاحضرت آیت‌الله خامنه‌ای همچنین در دیدار رئیس جمهوری بنین و هیأت همراه با ایشان، مقاومت بسیاری از کشورهای آفریقایی را در برابر استعمار و اتخاذ مواضع اصولی و ارزشی آن ها را در سه دهه اخیر، ستایش برانگیز خواندند و خاطر نشان کردند که با احیای شخصیت و هویت مردم آفریقا، آینده بهتری در انتظار این منطقه مهم جهان است. *اهمیت حمایت از مردم آفریقا... از این حرکات اسلامی که امروز در شمال آفریقا است، همچنان که همین‏طور مشاهده شده، جداً دفاع و حمایت کنید. مردم مسلمان در آفریقا باید احساس کنند که دولت هایی از آن ها حمایت می‏کنند. *نقاط ضعف آفریقامقام معظم رهبری نقاط ضعف آفریقا را در سه مولفه تفکر تمسک به غرب، ترس از استکبار و نبود رهبر می داند.- تفکر تمسک به غرب... و اما مطلبی که امروز می‏خواهم با استفاده از فرصت آن را عرض کنم، این است که در کشور ما و نیز بسیاری از کشورهای به اصطلاح جهان سوم، جهت اداره امور مملکتی دو نظر وجود دارد: یک نظر این است که مردم یک کشور و روشنفکران و تصمیم‏گیران آن، اظهار نظر می‏کنند که برای ساختن کشورشان و به دست آوردن آینده، باید به قدرت حاکم جهانی متّکی باشند. این قدرت حاکم جهانی در هر زمان و هر که هست - چه قدرت برتر علمی باشد و چه قدرت برتر سیاسی و فرهنگی دنیا - برایشان فرقی نمی‏کند. می‏گویند: «ما باید دنباله‏رو قدرت هایی باشیم که امروز سکّوهای اوّل دنیا را در مسابقات علمی، سیاسی و تسلیحاتی به خود اختصاص داده‏اند». استدلالشان این است که چون آن ها قوی‏اند، ما باید زیر بالشان برویم!این دیدگاه و طرز فکر، در کشورهای عقب‏افتاده دنیا حاکم است. کسانی که در مسائل سیاسی و جغرافیایی مطالعه کرده‏اند، می‏دانند که چنین طرز فکری در کشورهای امریکای لاتین، کشورهای آفریقایی و در بعضی از کشورهای آسیایی وجود داشته است و عدّه‏ای از روشنفکران و سیاستمداران، از آن تبعیت می‏کرده‏اند. - ترس از استکبارمن در دوره ریاست جمهوری در اجلاس غیرمتعهدها شرکت کردم و یک نطق بسیار پُرشور در آن‏جا ایراد کردم - حدود صد و یک کشور آن‏جا جمع بودند - بعد غالباً سران کشورها آمدند و - به قول ما - طیّب اللَّه گفتند و تأیید کردند. در بین آن ها که غالباً کشورهای جهان سومی و آفریقایی و آسیایی بودند، یک رئیس جمهوری آفریقایی که نسبتاً هم جوان و بسیار فعّال بود، آمد و گفت: این حرف هایی که شما زدید، همه حرف های ما هم هست. در سازمان وحدت آفریقا و در جاهای دیگر، ما هم عیناً همین حرف ها را داریم. فرق ما و شما این است که شما جرأت می‏کنید این حرف ها را بر زبان می‏آورید، ولی ما از امریکا می‏ترسیم! اتفاقاً بعد از چندی همان بیم و ترسی که این جوان داشت، تحقّق هم پیدا کرد. چون ضدّ استکباری بود، علیه او کودتا کردند و او را کشتند. بعد از یکی، دو سال این اتفاق افتاد. * نبود رهبرحقیقتاً بسیاری از سیاستمداران، از این‏که ملت ها بتوانند بدون اتکای به سلاح، فقط با حضور خودشان، با جسم خودشان، با فریاد خودشان و با اظهار وجود خودشان، یک واقعیت سیاسی را دگرگون کنند و یک حادثه‏ی سیاسی به‏وجود بیاورند، مأیوس بودند. چند سال قبل از این - شاید پنج یا شش سال پیش -در سفری که من به آفریقا- کشورهای خط مقدم مبارزه‏ی با نژادپرستی در آفریقای جنوبی - داشتم، با چند نفر از سران و سیاستمداران و چهره‏های معروف سیاسی و مردمی آن منطقه، گفتگو کردم. با یکی از برجسته‏ترین سیاستمداران آفریقا و چهره‏های مردمی، این مطلب را در میان گذاشتم و گفتم راه علاج این منطقه و نابودی این رژیم ظالم زورگوی آفریقای جنوبی - که وضعش در آن روز، از امروز خیلی سخت‏تر بود؛ به خاطر آن شخصی که آن روز در آن کشور بر سر کار بود - این است که اکثریت مردم، همان تجربه‏یی را که ملت ایران عمل کردند، اعمال کنند.اکثریت قاطع مردم آن‏جا، بومیان سیاه‏پوستند. حکام معتقد به نژادپرستی و حاکمیت سفیدپوستان، یک اقلیت کوچکند. حتّی سفیدپوستانی در آن‏جا هستند که با سیاه‏پوستان همفکر و هم عقیده‏اند؛ اما آن حکومت جائر، همچنان می‏تاخت و می‏راند که هنوز هم تقریباً همان‏طور است. من گفتم این مردم، برای این مبارزه‏ی اساسی، سلاح نمی‏خواهند؛ فقط حضور آن ها در خیابان ها لازم است که بیرون بیایند. ملت - به معنای ملت - نشان بدهد که با آن نظامِ ظالمِ تبعیضگرِ ضد همه‏ی حقایق بشری و حقوق بین‏المللی مخالف است. گفتم در ایران، این حادثه اتفاق افتاد و فقط ملت به خیابان ها آمدند. البته مردم مقاومت کردند، کشته شدند، عزیزانشان را از دست دادند، جانشان را فدا کردند؛ اما خسته نشدند. این، خصوصیت حضور عظیم مردمی است که هر مقصودی با آن برآورده می‏شود. البته دیر و زود دارد، هدف ها فرق می‏کند، بعضی زودتر و بعضی دیرتر قابل تحقق است، بعضی با مشکلات بیشتر همراه است؛ بسته به این است که این ملت، خسته نشوند.- آن سیاستمدار انقلابیِ مردمیِ بزرگ - که کسانی که آن چهره را می‏شناسند، همه او را قبول دارند و مرد مجربی هم هست - تصدیق کرد و گفت: درست است، این تجربه کاملاً عملی است؛ منتها ما در این‏جا، آن عامل برانگیزاننده و متحدکننده‏ی ملت شما - یعنی اعتقاد عمیق دینی و آن رهبری عظیم - را کم داریم؛ راست هم می‏گفت.** سخنان حضرت امام خمینی رحمة الله علیه در توصیه به ملت آفریقا[باید] شرق و آفریقای عزیز ـ این قاره‏ای که با نهضت اسلامی ملی و قیام خونین مردم دلاور الجزایر از خواب گران بیرون آمد ـ و کشوری بعد از کشور دیگر [را] از چنگال امریکا و کشورهای استعمارگر دیگر نجات داد، باید روی پای خودشان بایستند و شدیداً با فرهنگ صادراتی مبارزه کنند. کشورهای آفریقا و آسیا و سایر کشورهای دربند در قاره‏های دیگر باید بدانند که آنچه از غرب و شرق توطئه‏گر و استعماری و از امریکای متجاوز بر کشورهای ستم‏کشیده صادر می‏شود تباهی و فساد آن قابل مقایسه با اصلاح آن نیست. تمام کشورهای اسلامی چون ایران بنا به وظیفۀ اسلامی خویش باید از کشورهای در حال رشد و مبارزه با استعمار مادی و معنوی پشتیبانی کنند. کشورهای اسلامی باید در مقابل اسرائیل اشغالگر ـ که اکثر گرفتاری های کشورهای اسلامی به دست آن است ـ موضع خصمانه داشته باشند و با تمام نیرو از آرمان فلسطین و لبنان عزیز دفاع کنند. کشورهای اسلامی باید از سازمان های آزادیبخش سراسر جهان دفاع کنند. ما توطئۀ مصر و امریکا و اسرائیل را برای در هم کوبیدن نهضت بزرگ مردم مبارز فلسطین شدیداً محکوم می‏کنیم. سران و نمایندگان کشورهایی که در الجزایر عزیز جمع شده‏اید! بیایید متحد شویم و دست جنایتکاران چپ و راست را ـ که در رأس آن امریکاست ـ قطع نموده، و اسرائیل را از ریشه برکنیم و حق مردم فلسطین را به خودشان بسپاریم. از خداوند متعال بیداری مسلمین و اتحاد کلمۀ آنان و عظمت کشورهای اسلامی را خواستارم. والسلام علیکم و علی عباداللّه‏ الصالحین