به گزارش حیات، طرح سد و نیروگاه سیاه بیشه ، علاوه بر زیبایی بی نظیر اهمیت ویژه ای در کنترل و تنظیم شبکه برق کشور دارد.چهار واحد نیروگاه سیاه بیشه با ظرفیت تولید ‎ 1040مگاوات برق در ساعت های پربار مصرف (پیک بار) قادر است در شبکه برق مصرفی کشور تعادل ایجاد کند. چرخش نهایی اولین واحد نیروگاه سد تلمبه ذخیره ای سیاه بیشه با 500 دور در دقیقه به صورت آزمایشی آغاز به کار کرد و به گفته مسوولان شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران ، تا پایان سال جاری این واحد با تولید 240 مگاوات برق ،وارد مدار شبکه کشور می شود.نیروگاه سیاه بیشه از دو دریاچه یکی در تراز بالا و دیگری در تراز پایین ارتفاع 500 متر به صورت طبیعی برخوردار است.سد بالا چهار میلیون 300 و سد پایین شش میلیون و 900 هزار متر مکعب ظرفیت دارد و آب این دو سد بدون اینکه به حجم آن اضافه شود، تا چهار سال پاسخگوی نیاز نیروگاه است.با توجه به اینکه انرژی الکتریکی اضافی در ساعات کم بار مصرف را نمی توان در شبکه ذخیره کرد، این نیروگاه با مصرف ‎ 960مگاوات برق، آب ذخیره شده در سد پایین را در ساعت های کم بار مصرف به طرف سد بالا پمپاژ می کند.وجود این دو سد که به صورت طبیعی در منطقه وجود دارد، سبب شد تا این سد با کمترین حجم و مصرف آب ، یکهزار و 40 مگاوات برق تولید کند.اهمیت و ویژگی نیروگاه سیاه بیشه زمانی که با دیگر نیروگاه های کشور از جمله نیروگاه های برق آبی مقایسه می شود، مشخص تر می شود، زیرا این نیروگاه با کمترین حجم و مصرف آب قادر است توربین را به گردش در آورده، برق تولید کند.ساعاتی که نیاز به مصرف برق بیش از توان تولیدی نیروگاه های کشور باشد،توربین های این نیروگاه مانند نیروگاه های معمولی عمل کرده، با استفاده از ذخیره آب سد بالادست برق تولید می کند. جریان آب پس از تولید برق از سد بالادست از طریق دو شفت ‎500 متری به مخزن سد پایین دستی منتقل و در دریاچه این سد ذخیره می شود. در مواقعی که مصرف برق در کشور کم و تولید سایر نیروگاه ها بیش از مصرف باشد ، با مصرف برق اضافی موجود در شبکه برق کشور آب انباشته شده در سد پایین دست به بالادست پمپاژ شده و در آن ذخیره می شود. مدت زمان لازم برای ورود و خروج این نیروگاه به شبکه سراسری برق کشور حدود چهار دقیقه است که این سرعت عمل در ورود یا خروج از شبکه نیروگاه تلمبه ذخیره ای سیاه بیشه یکی از مزیت های اصلی آن به شمار می رود. سد و نیروگاه سیاه بیشه با قراv گرفتن در دل رشته کوه های البرز ، از نظر امنیت نیز یکی از ایمن ترین سد و نیروگاه های کشور محسوب می شود. طرح سد و نیروگاه تلمبه ذخیره ای سیاه بیشه در ‎ 125کیلومتری شمال تهران و ‎ 10کیلومتری شمال تونل کندوان در مسیر رودخانه چالوس از سوی شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران در حال ساخت است. مطالعات اولیه برای ساخت سد و نیروگاه تلمبه ذخیره ای سیاه بیشه از سال ‎ 49در قالب همکاری های مشترک ایران و بلژیک آغاز شد و کارهای مقدماتی زمین شناسی نیروگاه هم اوایل سال 57 کلیدخورد ولی با پیروزی انقلاب اسلامی و قطع همکاری مشاوران خارجی متوقف شد.در سال 62 مطالعات و طراحی فاز دو و تهیه اسناد مناقصه از سوی شرکت ˈ مشانیز ˈ آغاز شد و در سال 64 به پایان رسید.در فاصله سال های 64 تا 71 کارهای مطالعاتی تکمیل و طراحی جزییات از سوی شرکت مشانیز لامایر بلژیک انجام شد و در همین سال ها کارهای اجرایی برخی از قسمت های پروژه از جمله ساخت تونل های انحراف ،سدهای بالا و پایین و قسمتی از تونل دسترسی ،مغار نیروگاه ، تونل زهکشی نیروگاه به همراه برخی از آزمایشات انفجاری و تراکم صحرایی نیز صورت گرفت.عملیات اجرایی این طرح در فاصله سال های ‎ 71تا‎ 80متوقف شد و پس از بازنگری دوباره فنی و اقتصادی، در سال ‎ 81از سرگرفته شد. نیروگاه تلمبه ای ذخیره ای سیاه بیشه به صورت خاص انرژی برق را ذخیره می کند و این نیروگاه تنظیم کننده بار شبکه ای برق به حساب می آید.سدهای این نیروگاه از نوع سنگریزه بتونی هستند. ارتفاع سد بالا 5/82 متر ، طول تاج 436 متر و عرض تاج 12 متر و ارتفاع سد پایین 102 متر ، طول تاج 332 متر و عرض تاج 12 متر است.حفاری و سنگریزی نیروگاه تلمبه ای ذخیره ای سیاه بیشه 5/5 میلیون متر مکعب و بتون ریزی آن 400 هزار مترمکعب و طول جاده های دسترسی هم 5/26 کیلومتر است.شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران به عنوان کارفرمای طرح سد و نیروگاه سیاه بیشه در آستانه بهره برداری از این پروژه ملی برنامه بازدید خبرنگاران از این طرح را برنامه ریزی کرد و خبرنگاران مرکز و غرب مازندران هفته جاری از این طرح ملی دیدن کردند.ˈ مهدی غلامی ˈ معاون اجرایی نیروگاه تلمبه ای ذخیره ای سیاه بیشه پس از بازدید خبرنگاران در کنفرانس مطبوعاتی گفت: این نیروگاه با وجود تمامی مشکلات و تحریم ها در آستانه بهره برداری قرار گرفت.وی با اظهار این که نخستین چرخش نیروگاه تلمبه ای ذخیره ای سیاه بیشه به دور نامی 500 دور در دقیقه آزمایش شده است، افزود: اعتبار اجرایی این طرح ملی 14هزار میلیارد ریال پیش بینی شد که تا کنون بیش از 11هزار میلیارد ریال آن هزینه شده است.معاون اجرایی نیروگاه تلمبه ای ذخیره ای سیاه بیشه گفت: اکنون پیشرفت فیزیکی ساختمانی این طرح 99درصد و پیشرفت نصب تجهیزان آن نیز تا 90 درصد است.وی با بیان اینکه واحد شماره سه نیروگاه سیاه بیشه با تولید 240 مگاوات برق تا پایان سال جاری به بهره برداری می رسد، افزود: بر اساس برنامه تا شهریور سال آینده ،سه واحد نیروگاهی این سد نیز وارد مدار خواهد شد.غلامی اهمیت تولید انرژی برق سیاه بیشه را ایجاد تعادل در شبکه در زمان پیک مصرف دانست و گفت: برق این نیروگاه هشت تا 9 صبح و شش غروب تا 9 شب وارد مدار شبکه برق کشور می شود.معاون اجرایی نیروگاه تلمبه ذخیره ای سیاه بیشه به اهمیت این طرح ملی برای مردم منطقه اشاره کرد و گفت: هر چند آغاز اجرای طرح که با انفجار هایی همراه بود، آزار و اذیت روحی و روانی مردم منطقه را به همراه داشت، اما در مدت چهار سال اخیر بیش از سه هزارو 500 نفر از نیروهای کار محلی در اجرای طرح مشغول به کار شدند.ˈ سید رضا حسینی ˈ کارشناس ارشد فنی نیروگاه تلمبه ای ذخیره ای سیاه بیشه نیز به خبرنگاران رسانه های جمعی مازندران گفت: با توجه به ظرفیت منطقه و به دلیل اینکه منطقه سیاه بیشه از خاک رس برخوردار نیست، دریاچه سد به صورت سنگریزه ای اجرا شد.وی ساخت سد و نیروگاه سیاه بیشه را آمیخته ای از فناوری ملی در مواهب طبیعی دانست و افزود: این طرح به همت متخصصان و کارگران ماهر داخل کشور ساخته شد.کارشناس نیروگاه تلمبه ای ذخیره ای سیاه بیشه به عملکرد این نیروگاه اشاره کرد و گفت: انرژی این نیروگاه در زمان پیک مصرف برق در کشور وارد مدار می شود و کمبود برق شبکه را جبران و تامین می کند.وی افزود: برق این نیروگاه بیشتر در تابستان از ساعت 8 تا 9 و 18 تا 20 وارد مدار می شود.او از این نیروگاه به عنوان نخستین نیروگاه تلمبه ای ذخیره ای کشور یاد کرد و ادامه داد: این نیروگاه اولین سد از نوع سنگریزه ای و بزرگ ترین پروژه ملی در مازندران محسوب می شود.حسینی یکی از دلایل کندی اجرای این طرح را قرار گرفتن در مجاورت جاده شلوغ چالوس برشمرد و گفت: به رغم همه مشکلات، این طرح در کمتر از 9 سال آماده بهره برداری شد.کارشناس نیروگاه تلمبه ای ذخیره ای سیاه بیشه، کوهستانی بودن منطقه ، شیب زیاد کوه و بارش فراوان باران را از دیگر دلایل کندی اجرای طرح برشمرد و افزود: برای جلوگیری از ایجاد رسوب در داخل دریاچه، سازه های رسوب گیر احداث شده است.وی در باره وجود گسل زلزله در رشته کوه البرز و خطر تهدید تخریب این طرح ملی نیز گفت: تمهیدات لازم برای ایمنی سد و نیروگاه در مقابل زلزله احتمالی صورت گرفته و این طرح با فناوری نوین و بر اساس مقاومت در برابر زلزله با ریشتر بالا ساخته شد.