تهران - حیاتپاسخ: سئوال بسیار خوبى است. بله؛ همان‌طور که گفتید، مبارزات با رژیم پهلوى، از دیرباز شروع شده بود؛ یعنى از دوره رضاخان و از سال 1314... در سالهاى بعد هم همین‌طور بود و مبارزات زیادى شروع شد. البته همه این مبارزات هم تأثیراتى داشت؛ اما همان‌طور که مى‌گویید، هیچکدام از اینها قدرت بسیج توده‌ها را نداشت و نتوانست مبارزه را از جمعهاى کوچک و خواص، به جمع عظیم مردم بکشاند. راز پیروزى امام هم این بود که توانست این هنر بزرگ و این معجزه بزرگ را انجام دهد و مبارزه را به سطح مردم بکشاند. اما علّتش چه بود؟ البته برخى از این علل، به خصوصیّات شخص امام بزرگوارمان برمى‌گردد که آنها را هم عرض خواهم کرد؛ لیکن عمده علت، عبارت بود از این که امام در موضع یک روحانى والا مقام و مورد اعتماد، از اسلام حرف مى‌زدند. اسلام، باور عمومى مردم بود و هست. این، خاصیت حرکت دینى و خاصیت انگیزه دینى است.انگیزه دینى، با انگیزه‌هاى مادّى و حزبى فرق مى‌کند. در انگیزه‌هاى مادّى و حزبى، کسب قدرت و حکومت، بیشتر مطرح است. اشخاصى که وارد مبارزه مى‌شوند، هر کدام براى خودشان جایگاه و موضعى را تعریف مى‌کنند: در نظام آینده، ما چه کار باید بکنیم؟ چه‌کاره باید بشویم؟ اما در حرکت دینى، این حرفها نیست؛ همه براى انجام تکلیف وارد مى‌شوند. امام بر اسلام تکیه کردند و تعالى اسلام را بیان نمودند. عمق حرکت مردمى از این‌جا شروع شد؛ چون همه مردم، با ایمان خودشان وارد شده بودند... بنابراین، عمده، مسأله اسلام بود؛ یعنى امام به اسلام تکیه داشتند. البته خصوصیّات دیگرى هم بود. امام طبیعتاً یک شخص مردمى بودند و به مردم اتّکاء داشتند...البته عرض کردم که خصوصیّات شخصِ امام خیلى دخیل بود. امام به معناى حقیقى کلمه، مردى با اراده و عزم پولادین بودند؛ شخصى بودند صددرصد مؤمن به راه خود؛ همان‌طور که در قرآن نسبت به پیامبر آمده که «امن الرسول بما انزل الیه من ربّه»(بقره 285). ایشان به راه خود ایمان کامل داشتند؛ مردى بودند صادق و صریح؛ اهل سیاستبازى و سیاستکارى نبودند؛ مردى بودند بسیار هوشمند و آینده‌نگر. هوشمندى امام، آینده‌نگرى امام و قدرت تشخیص قدمهاى بعدى، در امام بسیار بالا بود. ایشان پیگیر و خستگى‌ناپذیر بودند. بد نیست به‌یاد بیاورید که امام این مبارزات را در سن شصت و سه سالگى شروع کردند. یادم هست که در همان سال چهل و یک ایشان در سخنرانى خود گفتند که من امسال شصت و سه سال دارم، که اگر مرا بکُشند، تازه در سنّى از دنیا رفته‌ام که پیامبر و امیرالمؤمنین در این سن از دنیا رفتند. مرد شصت و سه ساله، جوانان را گرم مى‌کرد و به آنان نیرو و نشاط مى‌داد. ایشان وقتى که وارد تهران شدند و وقایع روزهاى دوازده بهمن به بعد و حادثه پیروزى انقلاب اتّفاق افتاد، مردى نزدیک هشتاد ساله بودند. ببینید پیرمردى در این سن - که وقت بازنشستگى و خستگى و بیکارگى است - این‌گونه با نشاطِ جوانان وارد میدان مى‌شوند. بنابراین، خصوصیّات شخصى امام بسیار مؤثّر بود؛ مسأله تکیه به اسلام و دین و ایمان و باور مردم هم که وجود داشت.بیانات در جلسه پرسش و پاسخ با جوانان ۱۳۷۷/۱۱/۱۳